Zal het economische herstel in Japan blijvend zijn of is het slechts een tijdelijke opleving?

De Japanse economie staat in het nieuws vanwege het opmerkelijke herstel. De vraag is of deze groei het begin is van een aanhoudend herstel of slechts een tijdelijke opleving.

In het tweede kwartaal van 2024 groeide de Japanse economie met een indrukwekkende geannualiseerde 3,1%, gedreven door een opleving van de particuliere consumptie en een aanzienlijke impuls van het toerisme.

Deze groei heeft de aandacht getrokken van wereldwijde investeerders, vooral na de onverwachte beleidswijziging van de Bank of Japan (BoJ) in juli.

Hoewel de economische vooruitzichten er beter uitzien, vormen de dreigende politieke onzekerheden en wereldwijde risico's aanzienlijke uitdagingen.

Economische prestaties van Japan in Q2 2024

De economische prestaties van Japan in het tweede kwartaal van 2024 overtroffen de verwachtingen. Het land liet een jaarlijkse groei van 3,1% zien.

Dit cijfer overtrof de mediane marktprognose van 2,1% aanzienlijk, wat wijst op een robuust herstel na de krimp van 2,3% in het eerste kwartaal van het jaar.

De groei werd grotendeels aangewakkerd door een sterke stijging van de particuliere consumptie, die goed is voor meer dan de helft van de Japanse economische productie.

De particuliere consumptie, die vijf kwartalen op rij stagneerde, liet eindelijk tekenen van herstel zien en steeg in het tweede kwartaal met 1,0%. Dat is het dubbele van de verwachte stijging van 0,5%.

Deze ommekeer in de consumentenbestedingen is een cruciale ontwikkeling voor een economie die al lang kampt met een zwakke binnenlandse vraag.

Verschillende factoren hebben bijgedragen aan deze opleving, waaronder loonsverhogingen na sterke onderhandelingen in het voorjaar en de versoepeling van de beperkingen als gevolg van de pandemie.

Toerisme speelde ook een belangrijke rol in het economisch herstel van Japan.

Nu de wereldwijde reisbeperkingen zijn opgeheven, heeft de toestroom van toeristen gezorgd voor een flinke impuls voor de detailhandelsverkopen.

De overheid voorspelt dat de toeristische uitgaven tegen eind 2024 kunnen oplopen tot 8 biljoen yen (ongeveer $ 54,74 miljard). Dit onderstreept het belang van deze sector voor de algehele economische gezondheid van Japan.

Dit is vooral van belang voor een land dat kampt met langdurige demografische uitdagingen, zoals een vergrijzende bevolking en een krimpende beroepsbevolking.

Bron: LSEG, Japan's Cabinet Office

Beleidswijziging van de Bank of Japan: een nieuw tijdperk?

In een stap die velen verraste, verhoogde de Japanse centrale bank in juli 2024 de rentetarieven. Daarmee gaf de bank aan af te stappen van haar al lang bestaande, uiterst accommoderende monetaire beleid.

Jarenlang hanteerde de BoJ een rente van bijna nul procent om deflatie te bestrijden en economische groei te stimuleren.

Het huidige economische klimaat, gekenmerkt door stijgende inflatie en optimistischere economische vooruitzichten, heeft de centrale bank er echter toe aangezet om haar beleid te normaliseren.

Het besluit om de rente te verhogen heeft de ‘yen carry trade’ verstoord, een populaire beleggingsstrategie waarbij beleggers yen lenen tegen lage rentes om te investeren in activa met een hoger rendement in het buitenland.

Dit heeft geleid tot een sterkere yen, wat weliswaar gunstig is voor de beheersing van de inflatie, maar ook een uitdaging kan vormen voor Japanse exporteurs, omdat hun goederen hierdoor duurder worden op de internationale markt.

De beleidswijziging van de BoJ onderscheidt Japan ook van andere grote centrale banken, zoals de Amerikaanse Federal Reserve, die hun monetaire beleid hebben opgeschort of overwegen dit te doen.

De maatregelen van de BoJ weerspiegelen haar overtuiging dat het economisch herstel van Japan sterk genoeg is om strengere monetaire voorwaarden te weerstaan en dat de inflatie op peil zal blijven, wat de weg vrijmaakt voor verdere renteverhogingen.

Hoe goed zijn de economische vooruitzichten voor Japan?

Ondanks de positieve economische indicatoren worden de vooruitzichten voor Japan overschaduwd door politieke onzekerheid en externe risico's.

De recente aankondiging van premier Fumio Kishida dat hij volgende maand zal aftreden, heeft het politieke landschap van het land nog onvoorspelbaarder gemaakt.

Kishida's aftreden volgt op verschillende politieke schandalen en de groeiende ontevredenheid onder de bevolking over de stijgende kosten van levensonderhoud.

Zijn vertrek zou kunnen leiden tot een periode van politieke instabiliteit, vooral als zijn opvolger vervroegde verkiezingen in het najaar uitschrijft.

Een dergelijke instabiliteit zou de plannen van de BoJ voor verdere renteverhogingen kunnen vertragen, waardoor de economische onzekerheid toeneemt.

Vanuit extern oogpunt loopt Japan het risico op een mogelijke recessie in de VS, wat verstrekkende gevolgen kan hebben voor de wereldeconomie.

De marktvolatiliteit is al toegenomen, omdat investeerders rekening houden met de mogelijkheid van economische neergang in grote economieën.

Een recessie in de VS zou kunnen leiden tot een vlucht naar veiligheid, waarbij beleggers zich terugtrekken uit risicovollere activa, waaronder Japanse aandelen, ten gunste van veilige beleggingen zoals Amerikaanse staatsobligaties.

Is dit een goed moment om te investeren in Japan?

De sterkere BBP-groei van Japan dan verwacht en de stap van de BoJ naar een strakker monetair beleid leveren beleggers gemengde gevoelens op.

Enerzijds suggereren de robuuste economische gegevens dat de binnenlandse sectoren van Japan, zoals de detailhandel en het toerisme, aantrekkelijke investeringsmogelijkheden kunnen bieden.

Het aanhoudende herstel van de particuliere consumptie en de toeristische bloei zullen waarschijnlijk gunstig uitpakken voor bedrijven in deze sectoren, wat mogelijk tot verdere koersstijgingen van Japanse aandelen zal leiden.

De positieve BBP-cijfers over het tweede kwartaal hebben inderdaad een positief effect gehad op de aandelenmarkt, met als gevolg dat Japanse aandelen stegen.

De bredere Topix-index steeg met 1,2%, met sectoren als olie en steenkool die met 4,5% stegen en banken en effectenbedrijven een winst van ongeveer 4% zagen. Deze marktreactie weerspiegelt het hernieuwde vertrouwen van investeerders in de economische vooruitzichten van Japan.

De beleidswijziging van de BoJ en de daaruit voortvloeiende sterkere yen zouden echter druk kunnen uitoefenen op Japanse exporteurs, omdat hun producten daardoor minder concurrerend worden in het buitenland.

Dit kan leiden tot lagere winsten voor bedrijven die sterk afhankelijk zijn van exportmarkten. Bovendien blijft de bredere wereldwijde economische omgeving vol risico's.

Vooral een recessie in de VS zou de positieve effecten van het Japanse economische herstel kunnen temperen, omdat dit een uitverkoop van risicovollere activa, waaronder Japanse aandelen, zou kunnen veroorzaken.

Hoewel er kansen liggen voor investeerders in de binnenlandse sectoren van Japan, suggereert het bredere economische landschap dat er zorgvuldige overwegingen nodig zijn voordat er investeringsbeslissingen worden genomen.

Terwijl Japan zich door dit complexe economische en politieke landschap beweegt, zullen de komende maanden doorslaggevend zijn voor de vraag of dit herstel het begin is van een aanhoudend herstel of slechts een tijdelijke opleving.