Waarom tarieven op China de sleutel kunnen zijn tot een wereldwijde economische heroriëntatie

Tarieven zijn een hot topic geworden in het wereldwijde economische beleid, vooral als het gaat om China. Oorspronkelijk bepleit door Trump, zijn tarieven niet langer alleen een conservatieve strategie; ze zijn nu ook een belangrijk onderdeel van het Democratische draaiboek.

President Biden heeft bijvoorbeeld nog hogere tarieven op Chinese goederen opgelegd dan Trump.

Deze tarieven zullen waarschijnlijk blijven bestaan, ongeacht wie de toekomstige verkiezingen wint. Het is daarom de moeite waard om te onderzoeken welke impact ze op de wereld, de toekomstige handelsrelaties tussen de VS en China en waarschijnlijk ook op uw investeringen hebben.

Tarieven zijn de sleutel tot de handelsrelaties tussen de VS en China

De afgelopen weken is het debat over tarieven weer opgelaaid. De regering-Biden zal naar verwachting verdere verhogingen van de heffingen op in China gemaakte artikelen aankondigen, waaronder elektrische voertuigen, halfgeleiders en belangrijke mineralen.

Dit volgt op meerdere vertragingen, omdat de regering de voorgestelde wijzigingen in de tarieven die oorspronkelijk in 2018 en 2019 onder Trump werden opgelegd, heeft beoordeeld. Als reactie hierop heeft China de VS opgeroepen om alle tarieven op haar goederen op te heffen.

De Chinese overheid is van mening dat deze tarieven niet alleen schadelijk zijn voor China, maar ook voor de wereldeconomie. In recente diplomatieke gesprekken heeft de Chinese overheid herhaaldelijk opgeroepen tot afschaffing ervan.

Ondanks deze oproepen lijkt het onwaarschijnlijk dat de VS op korte termijn volledig zal afstappen van haar tarievenstrategie, gezien de bredere geopolitieke en economische factoren die een rol spelen.

Waarom tarieven niet altijd werken zoals gepland

Tarieven moeten geïmporteerde goederen duurder maken, waardoor consumenten worden aangemoedigd om in plaats daarvan binnenlandse producten te kopen. Maar in de praktijk zijn de zaken wat ingewikkelder vanwege drie belangrijke redenen:

1. Waardevermindering van de munteenheid: Wanneer een land als de VS invoerrechten oplegt op de goederen van een ander land, daalt de waarde van de munteenheid van het beoogde land vaak.

Deze valutaverschuiving kan de export van dat land goedkoper maken en de import duurder voor zijn consumenten. Nadat Trump bijvoorbeeld tarieven oplegde aan Chinese goederen, daalde de Chinese yuan aanzienlijk.

Deze afschrijving doet een aantal van de beoogde effecten van de tarieven teniet, waardoor ze minder impact hebben dan verwacht.

2. Omzeiling door bedrijven: Chinese bedrijven zijn bedreven in het vinden van manieren om tarieven te omzeilen. Ze verplaatsen bijvoorbeeld hun productie naar derde landen zoals Vietnam of Mexico, en noemen hun goederen 'Made in Vietnam' of 'Made in Mexico' om Amerikaanse tarieven te omzeilen.

Een andere mogelijkheid is dat ze onderdelen naar deze landen verschepen voor assemblage, waardoor het nog moeilijker wordt om de Chinese import te beperken.

Deze strategieën verzwakken de impact van tarieven, waardoor ze minder effectief zijn in het beschermen van de binnenlandse industrie.

3. Impact op Amerikaanse fabrikanten: Ten slotte verhogen tarieven de kosten van tussenproducten: de materialen en componenten die essentieel zijn voor Amerikaanse fabrikanten.

Zo betekenen invoerrechten op staal en aluminium hogere productiekosten voor Amerikaanse autofabrikanten, fabrikanten van huishoudelijke apparaten en andere industrieën die afhankelijk zijn van deze materialen.

Dit kan de concurrentiepositie van Amerikaanse bedrijven verzwakken, zowel nationaal als internationaal, omdat ze te maken krijgen met hogere kosten en lagere winstmarges.

Ondanks deze uitdagingen zijn tarieven niet geheel zonder verdienste. Ze kunnen nog steeds een cruciale rol spelen bij het hervormen van wereldwijde toeleveringsketens en het stimuleren van veranderingen in economisch gedrag, zowel binnen China als in de rest van de wereld.

Zijn de tarieven daadwerkelijk een aanzet tot economische hervormingen voor China?

China's huidige economische strategie is sterk afhankelijk van overproductie en agressieve exportpraktijken. De overheid subsidieert fabrikanten, wat leidt tot een overvloed aan goedkope producten op de wereldmarkt.

Hoewel dit China heeft geholpen om een productiegigant te worden, heeft het ook tot een aantal grote problemen geleid.

Chinese bedrijven werken vaak met flinterdunne winstmarges en hun enorme overproductie leidt tot bergen onverkochte goederen en aanzienlijke bedrijfsschulden.

Deze strategie drukt ook de lonen en schaadt de binnenlandse consumptie, omdat bedrijven kosten moeten besparen om het hoofd boven water te houden.

Tarieven, met name vanuit grote markten als de VS en Europa, zouden China ertoe kunnen aanzetten dit onhoudbare model te heroverwegen.

Door het voor Chinese bedrijven moeilijker te maken om overtollige goederen op de wereldmarkt te dumpen, kunnen invoerrechten China dwingen om de overproductie te verminderen en zich meer te richten op binnenlandse consumptie en duurzame groei.

Interessant genoeg is dit vergelijkbaar met wat Japan eind 20e eeuw meemaakte.

De Japanse overheid stimuleerde de productie ook door middel van agressieve financiering, maar daar tegenover stonden beleidsmaatregelen om prijzen te stabiliseren en overcapaciteit te voorkomen.

China daarentegen is overcapaciteit gaan aanhangen, wat de wereldwijde handelsspanningen verergert. Tarieven zouden de stok kunnen zijn die China ertoe aanzet een evenwichtiger economisch beleid te voeren.

De onbedoelde voordelen van tarieven

Een van de onbedoelde, maar positieve gevolgen van tarieven op China is het potentieel voor economische ontwikkeling in andere delen van de wereld, met name in het Zuiden.

Om tarieven te vermijden, zouden Chinese bedrijven hun productie kunnen verplaatsen naar landen als Vietnam, Indonesië, Mexico of Marokko. Deze verschuiving zou de productierijkdom verspreiden naar deze regio's, waar het hard nodig is.

Volgens The Economist zijn de Chinese directe buitenlandse investeringen (FDI) in de maakindustrie in 2023 gestegen tot een recordbedrag van 162 miljard dollar, waarvan bijna driekwart naar ontwikkelingslanden ging.

Deze trend is nu al gunstig voor landen die aanzienlijk armer zijn dan China. Het creëert banen en stimuleert de economische groei.

Vanuit een beleggingsperspectief biedt deze verschuiving kansen. Beleggers willen wellicht opkomende markten in Zuidoost-Azië, Afrika en Latijns-Amerika als potentiële groeigebieden beschouwen.

Bedrijven in deze regio's kunnen profiteren van de toestroom van Chinese investeringen, wat kan leiden tot een grotere productiecapaciteit, betere infrastructuur en hogere economische groei.

Een nieuwe fase van globalisering?

De bredere impact van tarieven op China zou de versnelling van een nieuwe fase van globalisering kunnen zijn. Gedurende een groot deel van de afgelopen twee decennia werd globalisering gekenmerkt door de opkomst van China als 's werelds productiecentrum.

Dit heeft geleid tot een aanzienlijke economische groei in China, maar ook tot onevenwichtigheden in de wereldeconomie.

Veel landen zijn sterk afhankelijk geworden van goedkope Chinese goederen, terwijl China grote handelsoverschotten heeft opgebouwd en aanzienlijke invloed heeft op de wereldwijde toeleveringsketens.

Tarieven zouden dit patroon kunnen doorbreken door de herverdeling van de productie over verschillende regio's te stimuleren.

Naarmate Chinese bedrijven hun productie verplaatsen naar andere landen, kan er een evenwichtiger wereldeconomie ontstaan, waarbij de productie gelijkmatiger over meerdere regio's wordt verspreid.

Voor investeerders is dit een belangrijk aandachtspunt. Bedrijven die zich succesvol kunnen positioneren tijdens deze transitie, of het nu lokale bedrijven of buitenlandse multinationals zijn, kunnen leiders worden in de volgende golf van globalisering.

Landen als Mexico en Marokko zijn al bezig om een deel van de vraag naar verhuizingen te vervullen. Andere landen in Europa, zoals Nederland of Ierland, zouden wellicht van zulke kansen kunnen profiteren.

Investeren in bedrijven die goed gepositioneerd zijn in deze opkomende markten, kan aanzienlijke rendementen opleveren naarmate deze landen hoger in de waardeketen terechtkomen.

Concluderend kunnen we stellen dat tarieven vaak worden gezien als een primitief en inefficiënt economisch instrument. Ze kunnen echter wel een strategisch doel dienen in de complexe wereldeconomie van vandaag.

Door China onder druk te zetten om zijn economische model te herzien en de verspreiding van productie naar andere regio's te stimuleren, kunnen invoerrechten bijdragen aan een evenwichtigere en duurzamere wereldeconomie.

Het zal interessant zijn om te volgen hoe de volgende president van de Verenigde Staten de nu gespannen handelsrelaties tussen de VS en China zal benaderen.