Hoe het lot van Michel Barnier als Franse premier afhangt van de discretie van Marine Le Pen

De benoeming van Michel Barnier tot premier van Frankrijk is voor president Emmanuel Macron een opluchting na weken van politieke onzekerheid.

Deze adempauze zou echter van korte duur kunnen zijn, aangezien het lot van Barnier nu afhangt van Marine Le Pen, de leider van de extreemrechtse partij Rassemblement National (RN).

Le Pen, al lange tijd een rivaal van Macron, is in het nieuwe politieke landschap uitgegroeid tot een leider die de macht heeft om de regering van Barnier te steunen of om samen te werken met links om deze omver te werpen.

De vervroegde parlementsverkiezingen eerder dit jaar resulteerden in een parlement met een patstelling, waardoor Macrons centristische partij werd verzwakt en Le Pens Republikeinse Partij een sterke onderhandelingspositie kreeg.

Hoewel Macron in juni het parlement ontbond om de opkomst van extreemrechts tegen te gaan, had die zet een averechts effect. Le Pen werd hierdoor juist een belangrijke figuur in de vergadering.

Haar beslissing om Barnier te steunen of te bestrijden, zou bepalend kunnen zijn voor de stabiliteit van de Franse regering.

Een gemeenschappelijke basis vinden met Le Pen

Le Pen heeft duidelijk gemaakt dat haar besluit zal afhangen van Barniers toespraak in het parlement.

"Het gaat ontzettend moeilijk worden, niet vanwege Barnier zelf, maar vanwege de parlementaire rekenkunde", aldus Florence Portelli, een centrumrechtse burgemeester die Barnier al jaren kent, in een rapport in de Financial Times.

Als Le Pen en haar partij besluiten een motie van afkeuring te steunen, kan dat een ramp betekenen voor Macron, die al wekenlang op zoek is naar een premier die kan overleven in een verdeeld parlement.

Le Pens standpunt is niet alleen van cruciaal belang voor Barniers overleving op korte termijn, maar ook voor het functioneren van zijn regering op de lange termijn.

De RN heeft meer zetels in het parlement dan Macrons centristische kamp en hun steun is essentieel voor de goedkeuring van de begroting voor 2025 en alle daaropvolgende wetgevende prioriteiten.

Barnier staat voor de moeilijke opgave om een gemeenschappelijke basis te vinden met Le Pen, ondanks zijn jarenlange verzet tegen extreemrechts tijdens zijn politieke carrière.

In een interview met de Financial Times uitte Barnier zijn scepsis over Le Pen. Hij zei: "Ik denk dat ze nooit haar diepgewortelde verlangen heeft laten varen om Frankrijk uit de EU te halen, ook al heeft ze haar euroscepticisme in recente verkiezingscampagnes wat afgezwakt."

Ondanks deze verschillen heeft Barnier wellicht geen andere keus dan met Le Pen en haar partij in gesprek te gaan als hij de complexiteit van het nieuwe parlement wil aanpakken.

Het linkse Neues Volksfront, dat de meeste zetels won maar geen meerderheid behaalde, heeft al beloofd zich tegen Barnier te verzetten.

Barnier is daardoor afhankelijk van de stilzwijgende steun van extreemrechts om te voorkomen dat hij uit zijn ambt wordt gezet.

Voorwaarden voor steun van extreemrechts

De Nationale Beweging heeft de afgelopen dagen haar voorwaarden voor steun duidelijk gemaakt.

De partij van Le Pen dringt aan op maatregelen op het gebied van koopkracht, veiligheid, immigratie en kieshervorming om een evenredigere vertegenwoordiging bij parlementsverkiezingen in te voeren.

De centristische senator en bondgenoot van Macron, Hervé Marseille, zei in een interview met Le Monde: "Marine Le Pen geeft de doodskus aan deze en die figuur. De Rassemblement National heeft 142 wetgevers; je kunt ze niet negeren."

De vraag is of Barnier, die ook zijn centrumrechtse en centristische achterban tevreden moet stellen, aan de eisen van extreemrechts kan voldoen zonder zijn eigen politieke principes in gevaar te brengen.

Een van de directe uitdagingen voor Barnier is het aanpakken van de economische en financiële situatie in Frankrijk. Naar verwachting zal dit gepaard gaan met zware bezuinigingen.

Extreemrechts verzet zich echter tegen veel van de bezuinigingsmaatregelen die nodig zijn om de ernstige schuldenproblematiek van Frankrijk aan te pakken.

"Barnier lijkt in ieder geval te voldoen aan een van de criteria die wij hadden gesteld, namelijk dat we iemand moesten hebben die respect had voor verschillende politieke krachten en met Rassemblement National kon spreken", aldus Le Pen.

"Dat zal nuttig zijn, want er zullen compromissen nodig zijn om de begrotingssituatie op te lossen."

Wat zeggen experts?

Ondanks het potentiële conflict denken sommige analisten dat de Royal Navy er wellicht voor kiest om af te wachten in plaats van de regering van Barnier onmiddellijk omver te werpen.

Poll-onderzoeker Bruno Jeanbart van OpinionWay merkte in Politico op: "Ze hebben het lot van de regering in eigen handen, maar ik weet niet zeker of het in hun belang is om de regering te snel omver te werpen."

Le Pen ziet er wellicht wel heil in om Barnier voorlopig te laten regeren, wetende dat een politieke crisis in haar voordeel kan werken bij de volgende presidentsverkiezingen.

"Ze zouden de zaken kunnen laten gebeuren tot de volgende presidentsverkiezingen", voegde Jeanbart toe, wat suggereert dat de RN de uitdagingen begrijpt die gepaard gaan met regeren zonder de presidentsverkiezingen te hebben gewonnen.

Paul Taylor, een senior visiting fellow bij het European Policy Centre, merkte in The Guardian op:

Het voortbestaan van de regering van Barnier is nog lang niet gegarandeerd. De komende weken zullen bepalend zijn voor de vraag of hij de gevaarlijke wateren van de Franse politiek kan trotseren.

Terwijl Barnier zich voorbereidt om zijn kabinet te kiezen en zijn plannen in het parlement uiteen te zetten, zijn alle ogen gericht op Le Pen en haar partij.

Hun beslissing zal niet alleen het lot van de regering-Barnier bepalen, maar ook de richting van het Franse politieke landschap in de komende jaren bepalen.

Voor Macron is de inzet hoog. Na zeven weken zoeken naar een premier die kan overleven in een verdeeld parlement, doemt het vooruitzicht op dat Frankrijk "onbestuurbaar" wordt groot op.

Als Barnier er niet in slaagt de steun van extreemrechts te verwerven, kan het land opnieuw met een politieke crisis te maken krijgen, met onvoorspelbare gevolgen voor de toekomst.