Cuba is door diesel heen: wat betekent dat voor de economie?

Cuba is door diesel en stookolie heen, volgens minister van Energie Vicente de la O, waardoor het eiland voor een van zijn ernstigste stroomcrises in decennia staat.

In Havana ondergaan veel wijken nu dagelijks tussen 20 en 22 uur stroomuitval, een niveau van ontregeling dat wijst op een bredere ineenstorting van het vermogen van het land om brandstof veilig te stellen en te distribueren.

Het directe verhaal gaat over tekorten.

Het belangrijkere verhaal is wat die tekorten impliceren. Wanneer een land tegelijk zonder transport- en opwekkingsbrandstof komt te zitten, verspreidt de impact zich snel verder dan alleen de elektriciteitsvoorziening.

Het raakt het openbaar vervoer, voedselvoorziening, industriële activiteit, toerisme, logistiek in de gezondheidszorg en het vertrouwen in het vermogen van de staat om de crisis te beheersen.

Reuters rapporteerde uit Havana dat de VS-brandstofblokade de bevoorrading naar het eiland „gewurgd” heeft.

De la O zei dat Cuba openstaat voor iedere verkoper die bereid is brandstof te leveren, en voegde eraan toe dat onderhandelingen over importladingen doorgaan.

Hij wees ook op hogere wereldwijde olie- en scheepvaartkosten in verband met de VS-Israëlische oorlog met Iran, die een toch al moeilijke inkoopomgeving nog zwaarder heeft gemaakt.

Waarom het tekort ertoe doet

Alleen al de cijfers over de stroomuitval laten zien waarom dit niet langer slechts een energiescenario is.

Als bewoners van de hoofdstad het grootste deel van de dag zonder stroom doorbrengen, reiken de gevolgen waarschijnlijk diep in het dagelijkse economische leven.

Voor huishoudens betekenen langdurige uitvalperiodes meer bederf van voedsel, waterschaarste, slechtere mobiele connectiviteit en een grotere afhankelijkheid van kostbare noodoplossingen.

Voor bedrijven, vooral kleine particuliere ondernemers, betekent het verlies van openingsuren, beschadigde voorraden en lagere productiviteit.

Toerisme, een van Cuba’s belangrijkste bronnen van harde valuta, loopt ook risico als hotels, restaurants en vervoersdiensten geen betrouwbare stroom kunnen garanderen.

De tekorten zijn des te belangrijker omdat Cuba weinig buffer heeft.

Reuters meldde dat het eiland geen diesel- of stookoliereserves heeft, terwijl sinds december slechts één Russische tanker ruwe olie heeft geleverd.

Dat suggereert dat de regering met weinig speling opereert. Elke vertraging in nieuwe leveringen kan de crisis verlengen of nog strengere stroombeperkingen noodzakelijk maken.

Waarom importen lastig te verzekeren zijn

Het brandstofprobleem van Cuba gaat niet alleen over vraag die het aanbod overstijgt.

Het gaat ook over financiering en toegang.

Sancties maken transacties moeilijker, de vrachtkosten zijn gestegen en verkopers kunnen terughoudend zijn vanwege compliance- en betalingsrisico's.

Zelfs waar een koper en een verkoper bereid zijn, kunnen scheepvaart en verzekering obstakels vormen.

De VN heeft de Amerikaanse blokkade volgens Reuters onwettig genoemd, maar dat verandert niets aan de praktische beperkingen waarmee Havana op de markt wordt geconfronteerd.

Het net van het eiland is afhankelijk van een combinatie van binnenlandse ruwe olie, gas en beperkte zonne-energie, wat betekent dat geïmporteerde brandstof nog steeds een cruciale rol speelt bij het laten doorlopen van de elektriciteit.

Als geïmporteerde ladingen niet op tijd arriveren, blijft de opwekkingscapaciteit kwetsbaar.

Wat de implicaties zijn

De belangrijkste implicatie is dat de economische zwakte van Cuba kan verdiepen.

Langere stroomstoringen kunnen de productie verminderen, exportgerelateerde sectoren raken en tekorten elders in de economie verergeren. Ze kunnen ook inflatiedruk versterken als transport en toeleveringsketens onbetrouwbaarder worden.

Er is ook een sociale implicatie. Uitgebreide uitval in de hoofdstad draagt doorgaans grotere politieke gevoeligheid dan tekorten in afgelegen gebieden.

Als de crisis aanhoudt, kan de regering te maken krijgen met toenemende publieke frustratie, vooral als er geen duidelijke tijdlijn is voor nieuwe importen of verbeterde opwekking.

Diplomatiek verscherpt het tekort ook het belang van Cuba’s zoektocht naar leveranciers.

Elk succesvol akkoord zou meer zijn dan een commerciële transactie; het zou signaleren welke partners nog steeds bereid en in staat zijn het eiland te steunen onder toenemende externe druk.

Wat verder te volgen

De sleutelvraag is of Cuba snel genoeg brandstof kan veiligstellen om de elektriciteitsopwekking te stabiliseren.

Markten en beleidsmakers zullen letten op bevestiging van nieuwe importovereenkomsten, de aankomst van tankers en elke verandering in de ernst van Havana’s stroomuitval.

Een tweede kwestie is of de wereldwijde olie- en scheepvaartkosten hoog blijven.

Als dat zo is, wordt Cuba’s inkoopuitdaging duurder juist op het moment dat het land het het minst kan absorberen.

Voorlopig is het brandstoftekort het beste te zien als geen kortstondige bevoorradingsfout, maar als een stresstest voor Cuba’s economische veerkracht.

De stroomstoringen zijn het meest zichtbare symptoom. Het diepere risico is dat ze blootleggen hoe weinig ruimte het eiland nog heeft om een nieuwe externe schok op te vangen.