Met groeiende IPO‑hype rond Anthropic, SpaceX en OpenAI rijzen liquiditeitsvragen

Het seizoen van de mega‑IPOs wint aan kracht.

Slechts enkele dagen voordat SpaceX naar verwachting openbaar begint te handelen, heeft Anthropic, het kunstmatige‑intelligentiebedrijf achter Claude, vertrouwelijk een beursgang aangevraagd en neemt daarmee officieel een plek in op de startlijn van wat de grootste IPO‑cyclus in de moderne marktgeschiedenis zou kunnen worden.

Het bedrijf maakte de omvang of timing van de uitgifte niet bekend en zei dat elke transactie van marktomstandigheden zal afhangen.

Maar de indiening betekent dat Anthropic al deze herfst naar de markt zou kunnen komen. Ook van OpenAI wordt algemeen verwacht dat het de komende weken een beursgang zal aanvragen.

Samen zouden SpaceX, Anthropic en OpenAI naar verwachting in korte tijd ongeveer 200 miljard USD (ca. € 174,5 miljard) ophalen, wat nieuwe vragen oproept voor beleggers die zich al in recordhoge aandelenmarkten begeven die worden aangewakkerd door enthousiasme rond kunstmatige intelligentie.

De discussie gaat niet langer alleen over de vraag of deze bedrijven biljoenen‑dollar waarderingen verdienen.

De grotere vraag is wat er gebeurt wanneer enkele van de meest waardevolle private bedrijven ter wereld plots investeerbaar worden.

Zullen de uitgiften liquiditeit uit de rest van de markt zuigen? Hebben beleggers voldoende kapitaal om ze op te vangen? En als dat het geval is, wat gebeurt er nadat de aanvankelijke opwinding is weggeëbd?

Waarschijnlijke impact van de IPO's op indexen en passief beleggen

Als SpaceX, OpenAI en Anthropic debuteren op of boven hun laatste private waarderingen, kunnen de consequenties zich ver uitstrekken buiten Silicon Valley.

Volgens Commonfund zouden IPO's boven de 1 biljoen USD (ca. € 872,3 miljard)‑grens de bedrijven onmiddellijk onder de tien grootste componenten van de S&P 500 plaatsen zodra ze in belangrijke indexen worden opgenomen.

Ze zouden gevestigde grootheden zoals Costco en JPMorgan Chase qua marktkapitalisatie overtreffen.

Die mogelijkheid voedt de verwachting dat passieve fondsen die grote indexen volgen uiteindelijk gedwongen zouden worden grote aantallen aandelen te kopen.

Toch waarschuwen marktpartijen dat opname in indexen allesbehalve gegarandeerd is.

"Veel beleggers gaan ervan uit dat een hoogprofiel‑IPO snel in de grote indexen terechtkomt en vervolgens profiteert van mechanische aankopen door passieve fondsen. Dat kan gebeuren, maar het is niet automatisch," zei Jean Fusshoeller, portefeuillebeheerder bij Capital at Work.

Hij merkte op dat winstgevendheids‑ en seasoningvereisten traditioneel de toetreding tot de S&P 500 hebben vertraagd.

Echter, S&P Dow Jones Indices heeft onlangs een consultatie geopend over mogelijke regelwijzigingen die wachttijden zouden kunnen verkorten en mogelijk winstgevendheidseisen zouden kunnen versoepelen voor uitzonderlijk grote bedrijven.

"Als deze wijzigingen worden aangenomen, zouden ze de timing en omvang van passieve vraag aanzienlijk kunnen beïnvloeden," zei Fusshoeller.

Hij voegde eraan toe dat verwachtingen op zichzelf een marktkracht kunnen worden.

"Beleggers rekenen vaak op opname in indexen voordat die daadwerkelijk plaatsvindt. Alleen al verwachtingen kunnen de prijzen bewegen. Als die verwachtingen te optimistisch blijken, kan de ommekeer even abrupt zijn."

Waar komt het geld vandaan? Kan het kapitaal naar andere sectoren afsnoepen?

Zelfs als passieve fondsen uiteindelijk kopers worden, stellen beleggers een meer directe vraag: wie financiert de IPO's in de eerste plaats?

In tegenstelling tot vorige marktcycli zijn de kasposities bij institutionele beleggers al ongewoon laag.

Data van Bank of America laat zien dat de kasallocaties van fondsbeheerders voor het eerst sinds februari 2024 onder de 4% zijn gedaald.

De daling weerspiegelt jaren van geld dat naar aandelen stroomt, met name naar AI‑gerelateerde namen die de markt omhoog hebben gestuwd.

In praktische termen zijn beleggers al bijna volledig geïnvesteerd.

Dat betekent dat het kapitaal dat naar SpaceX, OpenAI en Anthropic gaat mogelijk uit posities elders op de markt moet komen.

Die zorg heeft waarschuwingen doen ontstaan dat de IPO's tijdelijk beleggersaandacht en kapitaal van andere sectoren kunnen afleiden.

Naast de IPO's heeft Alphabet ook een 80 miljard USD (ca. € 69,8 miljard) aandelenuitgifte aangekondigd om de opbouw van zijn AI‑compute‑infrastructuur te financieren.

Alphabet zei dat het van plan is 30 miljard USD (ca. € 26,2 miljard) uit te geven in gelijktijdige onderhandse publieke aanbiedingen, bestaande uit 15 miljard USD (ca. € 13,1 miljard) aan verplichte converteerbare preferente aandelen en 15 miljard USD (ca. € 13,1 miljard) in klasse A‑ en klasse C‑gewone aandelen.

Nog eens 10 miljard USD (ca. € 8,7 miljard) aan aandelen zal in een private plaatsing aan Berkshire worden verkocht.

Alphabet gaf ook aan van plan te zijn 40 miljard USD (ca. € 34,9 miljard) aan aandelen uit te geven in een "at‑the‑market"‑aanbieding die in het derde kwartaal van 2026 begint, wat het liquiditeitsprobleem zou kunnen verergeren.

"Laat eens kijken: 80 miljard USD (ca. € 69,8 miljard) voor GOOGL, waarschijnlijk 100 miljard USD (ca. € 87,2 miljard) voor Anthropic, 100 miljard USD (ca. € 87,2 miljard) voor OpenAI (misschien meer) en 100 miljard USD (ca. € 87,2 miljard) voor SpaceX en 100 miljard USD (ca. € 87,2 miljard) voor Amazon? Heeft deze markt 500 miljard USD (ca. € 436,2 miljard) in losgeld liggen. Wat moet er verkocht worden om dat op te halen???" zei CNBC‑presentator Jim Cramer in een bericht op X vanochtend.

Waarom sommige strategen zich geen zorgen maken

Niet iedereen is echter overtuigd.

Ed Yardeni, president van Yardeni Research, stelt dat de vrees voor een AI‑gedreven liquiditeitsafname is overdreven.

"Er groeit angst dat de AI‑3 IPO's de zuurstof uit de rest van de aandelenmarkt zullen zuigen. Wij zijn minder bezorgd," zei het bedrijf.

De cijfers bieden enige context.

Het gecombineerde financieringsdoel van ongeveer 200 miljard USD (ca. € 174,5 miljard) lijkt substantieel, maar blijft klein in verhouding tot een Wilshire 5000‑marktkapitalisatie van 75,6 biljoen USD (ca. € 65,9 biljoen) en een S&P 500 ter waarde van bijna 60 biljoen USD (ca. € 52,3 biljoen).

Yardeni merkte ook op dat de Amerikaanse markten ongeveer 232 miljard USD (ca. € 202,4 miljard) aan nieuwe aandelenuitgiften hebben geabsorbeerd in het afgelopen jaar en meer dan 450 miljard USD (ca. € 392,5 miljard) in 2021, wat suggereert dat beleggers vergelijkbare kapitaalbehoeften eerder al hebben opgevangen.

Particuliere beleggers zouden ook een significante rol kunnen spelen.

"We hebben persoonlijk al e‑mails ontvangen van onze brokers met uitnodigingen om deel te nemen aan de SpaceX‑IPO," zei Yardeni.

Met 62% van de Amerikaanse volwassenen die aandelen bezit en pensioenbezittingen die 20 biljoen USD (ca. € 17,4 biljoen) overschrijden, zelfs nu het huishoudelijk aandelenbezit nabij recordniveaus blijft, verwacht Yardeni dat de vraag dieper kan zijn dan velen voorzien.

Het echte risico kan te weinig aandelen zijn

Ironisch genoeg is het grotere probleem mogelijk niet onvoldoende vraag, maar onvoldoende aanbod.

Bijna alle in de VS beursgenoteerde technologiegiganten hebben een free float van meer dan 85%, met als opmerkelijke uitzondering Meta, waar oprichter Mark Zuckerberg nog steeds ongeveer 13% van de aandelen controleert, meer dan een decennium na de IPO in 2012.

Daarentegen wordt verwacht dat SpaceX, Anthropic en OpenAI debuteren met relatief beperkte free floats, omdat lock‑up‑overeenkomsten aanvankelijk oprichters, werknemers en vroege beleggers zullen beletten hun belangen te verkopen.

Hoewel die beperkingen uiteindelijk zullen vervallen en in de loop van de tijd biljoenen dollars aan extra aandelen naar de openbare markten zullen brengen, zal dat proces waarschijnlijk geleidelijk verlopen in plaats van in één keer.

Van SpaceX wordt verwacht dat het slechts ongeveer 4,3% van zijn aandelen zal laten vrij verhandelen.

Ook van Anthropic en OpenAI wordt verwacht dat ze relatief kleine free floats hebben bij de beursgang.

Dat creëert de mogelijkheid van een krachtige aanbod‑vraag‑disbalans, vooral als indexaanbieders de opname‑tijdslijnen versnellen, zei Yardeni.

Yardeni citeerde schattingen waaruit blijkt dat S&P 500‑indexfondsen alleen al binnen zes maanden bijna een vijfde van SpaceX' publieke free float zouden kunnen absorberen.

Nasdaq‑100 en Russell 1000‑fondsen zouden nog eens 24% kunnen absorberen.

"Dit is gedwongen kopen dat botst met een zeer beperkt aanbod," zei Yardeni.

De situatie kan dramatische prijsschommelingen veroorzaken, met name tijdens de eerste handelsmaanden wanneer insider‑lock‑up‑beperkingen oprichters, werknemers en vroege beleggers verhinderen aandelen te verkopen.

In de loop van de tijd zullen die beperkingen echter verlopen en zal het aanbod van publiek verhandelde aandelen geleidelijk toenemen.

Waarom laatkomers kwetsbaar kunnen zijn voor underperformance

De transitie van deze bedrijven naar de publieke markten zal zich daarom waarschijnlijk over jaren ontvouwen in plaats van dagen.

Historische gegevens suggereren echter dat veel sterk verwachte IPO's er op termijn niet in slagen hun waarderingen te rechtvaardigen, waardoor laatkomers kwetsbaar zijn voor underperformance.

Onderzoek van Jay Ritter, hoogleraar aan de University of Florida, toonde aan dat de gemiddelde IPO tussen 1980 en 2024 de bredere markt drie jaar na de notering met 20 procentpunten (pp) onderpresteerde.

Bedrijven met een waardering van meer dan 40 keer de omzet presteerden 58 procentpunten slechter.

Op basis van recente waarderingen in de private markt zou SpaceX bij de beursgang voor meer dan 90 keer de omzet in de publieke markten verschijnen.

Er is ook een breder historisch patroon.

Golven van spectaculaire IPO's zijn vaak verschenen tegen het einde van bullmarkten in plaats van aan het begin.

De noteringsgolf van 2020 en 2021 ging bijvoorbeeld een scherpe marktdaling vooraf, terwijl vergelijkbare pieken eind jaren negentig en vóór de financiële crisis van 2008 door aanzienlijke correcties werden gevolgd.

Het risico is niet per se dat SpaceX, OpenAI of Anthropic individueel teleurstellen. De grotere zorg is dat alle drie symbolen zijn geworden van de AI‑trade zelf.

AI‑gerelateerde bedrijven vertegenwoordigen al een onevenredig groot deel van de Amerikaanse marktkapitalisatie.

Als het beleggersenthousiasme voor AI zou afkoelen, zouden de consequenties veel verder kunnen reiken dan de nieuwe noteringen.

Voorlopig lijken beleggers echter bereid om deel te nemen.

Maar nu de grootste IPO‑golf in jaren nadert, staan markten op het punt te ontdekken of de vraag naar AI op de publieke markten net zo krachtig kan zijn als in de private markten.