Nu de BRICS-landen Maduro de rug toekeren, is er dan nog hoop voor de Venezolaanse economie?

De Venezolaanse regering onder Nicolás Maduro uitte donderdag haar diepe ongenoegen over het besluit van Brazilië om de toetreding van het land tot de BRICS-groep van opkomende economieën te blokkeren.

Caracas beschouwt dit besluit als een ‘vijandige actie’ en een vorm van ‘agressie’ tegen haar belangen, aangezien Venezuela al jaren streeft naar aansluiting bij deze coalitie.

In een formele verklaring veroordeelde het Venezolaanse ministerie van Buitenlandse Zaken het veto als een weerspiegeling van “haat, uitsluiting en intolerantie aangewakkerd door westerse mogendheden” met als doel te voorkomen dat het land deel uitmaakt van de organisatie.

Toenemende spanningen tussen Venezuela en Brazilië binnen de BRICS-landen De verklaring vervolgde met de bewering dat “deze actie een belediging is tegen Venezuela en een aanvulling vormt op de onrechtvaardige sancties die zijn opgelegd aan een dapper en revolutionair volk.

Geen enkel plan of strategie die gericht is op het ondermijnen van Venezuela zal de loop van de geschiedenis veranderen.”

Bovendien beweerde de regering van Nicolás Maduro dat ze tijdens de top in Rusland steun had gekregen van andere landen om door te gaan met de integratie van Venezuela in dit initiatief.

De Braziliaanse regering onder Lula da Silva was een van de sterkste bondgenoten van Nicolás Maduro in Latijns-Amerika, maar onlangs heeft de regering haar bezorgdheid geuit over de mensenrechten in Venezuela en zich fel uitgesproken tegen de uitslag van de verkiezingen in juli in het land.

Dit alles roept vragen op over de politieke en economische toekomst van Venezuela, als Maduro aan de macht blijft en als de Verenigde Staten besluiten de sancties tegen het land te verscherpen.

Energiedynamiek: Brazilië's standpunt over de toetreding van Venezuela tot de BRICS

Het Braziliaanse energielandschap, dat grotendeels wordt aangestuurd door de koolwaterstofreserves, speelt een belangrijke rol in de terughoudendheid van het land ten aanzien van de toetreding van Venezuela tot de BRICS-groep.

De afgelopen tien jaar heeft Brazilië een opmerkelijke toename in de olieproductie gezien. Deze steeg met 64% tot meer dan 3,6 miljoen vaten per dag eind vorig jaar.

In 2024 is er echter sprake van een lichte daling tot ongeveer 3,4 miljoen vaten per dag.

Ondanks deze kleine daling blijft Brazilië de grootste producent van ruwe olie in Latijns-Amerika.

In schril contrast hiermee heeft Venezuela een sterke daling in de olieproductie meegemaakt, met een daling van ongeveer 65% van ruim 2,7 miljoen vaten per dag naar ongeveer 943.000 vaten per dag.

Deze aanzienlijke daling heeft ertoe geleid dat Venezuela zijn langdurige positie als grootste olieproducent in de regio is kwijtgeraakt, zo meldt de lokale media Petroguía.

Op commercieel vlak heeft Brazilië de export van ruwe olie en derivaten naar de Verenigde Staten drastisch vergroot. In de afgelopen tien jaar is het volume verviervoudigd.

Eind 2023 bereikte deze export een piek van 400.000 vaten per dag, waarmee Brazilië een plek in de top vijf van olieleveranciers aan de VS veroverde. Op deze lijst staan ook Canada, Mexico en Saoedi-Arabië, wat Brazilië in directe concurrentie brengt met Venezuela.

Gaat het bij de BRICS meer om de geopolitieke strategie dan om economische voordelen?

Econoom Henkel García van Econométrica stelde in een eerder rapport van Invezz dat het bij Venezuela's streven naar BRICS-lidmaatschap meer om geopolitieke strategie ging dan om directe economische voordelen.

Hij merkte op dat de nadruk lijkt te liggen op het verkrijgen van steun van de BRICS-landen om de allianties te versterken in een tijd waarin de wereldwijde dynamiek verandert.

García wees er ook op dat geopolitieke manoeuvres, zoals het aangaan van een verbintenis met landen die op gespannen voet staan met de VS, zoals Rusland of Noord-Korea, grote gevolgen kunnen hebben die verder gaan dan louter economische overwegingen.

Ondertussen was de Venezolaanse econoom Alejandro Grisanti sceptisch over de praktische voordelen van het BRICS-lidmaatschap voor Venezuela.

Hij betoogde dat de BRICS-landen gekenmerkt worden door hun grote economieën en bevolkingen, terwijl Venezuela daar niet aan voldoet.

Grisanti vergeleek de economie van Venezuela met die van de Dominicaanse Republiek en de bevolking met die van Panama en Costa Rica. Hij betwijfelde of toetreding tot de BRICS-landen een economische impact zou hebben.

De drang van Venezuela om zich bij de BRICS-landen aan te sluiten, gedreven door zijn oliereserves en strategische allianties, benadrukt een complexe wisselwerking tussen geopolitieke en economische aspiraties.

Dit geeft aan dat het wel of niet toetreden van Venezuela tot de BRICS-landen geen grote economische verschuiving zal veroorzaken.

Het betekent ook dat Venezuela eerst de politieke crisis moet oplossen om zijn investeringen en de algehele economie te verbeteren.

Een nadere blik op de politieke betrekkingen tussen Brazilië en Venezuela

Politiek analist en verkiezingsadviseur Aníbal Sánchez onderzocht de complexe factoren die van invloed zijn op de relatie tussen Brazilië en Venezuela.

Hij wees op de mogelijkheid om de banden tussen de twee landen te versterken, vooral nu voormalig president Luiz Inácio Lula da Silva als bemiddelaar optreedt.

Sánchez besprak ook de uitdagingen die voortvloeien uit de recente politieke beslissingen van Brazilië, vooral in het licht van zijn rol in de BRICS-groep.

Hij benadrukte de complexe mix van kwesties die een rol spelen, waaronder territoriale geschillen en de steun van Brazilië aan verschillende facties binnen Venezuela.

In dit veranderende diplomatieke landschap benadrukt de aanpak van het Braziliaanse ministerie van Buitenlandse Zaken binnen de BRICS-landen het essentiële belang van wederzijds vertrouwen tussen buurlanden.

Sánchez merkt op dat de afnemende vertrouwensband als gevolg van het niet nakomen van verplichtingen na de Venezolaanse verkiezingen gevolgen heeft gehad voor de besluitvorming in Brazilië en de aanhoudende weerstand tegen het Venezolaanse beleid.

Terwijl Brazilië en Venezuela onder president Lula da Silva een nieuwe weg inslaan, zijn er duidelijke tekenen van pogingen om de diplomatieke betrekkingen op het wereldtoneel te herstellen. Dit wijst op een gezamenlijk doel om stabiliteit en samenwerking in de regio te bevorderen.

Sánchez benadrukt dat de belangen van Brazilië verder reiken dan alleen olie. Dit weerspiegelt een bredere toewijding aan regionale stabiliteit en strategische positionering bij het navigeren door deze complexe dynamiek.

Tijdens de BRICS-top in Kazan veroordeelde de Venezolaanse regering het besluit van Brazilië om de toetreding van Brazilië tot de groep te blokkeren. In een officiële verklaring omschreef de regering de actie als "agressie en een vijandig gebaar".

"Tegelijkertijd was president Maduro druk bezig met strategische gesprekken met de Iraanse functionaris Masoud Pezeshkian. Het doel was om bilaterale overeenkomsten te sluiten over olie, mijnbouw en gezondheidszorg, en tegelijkertijd de nadruk te leggen op een sterke solidariteit met Teheran", aldus Sánchez.

Als blijk van steun prees de Russische president Poetin Venezuela als een betrouwbare en langdurige partner in zowel Latijns-Amerika als in de bredere mondiale context.

Tijdens ontmoetingen met vooraanstaande leiders zoals Xi Jinping van China, Narendra Modi van India en Recep Tayyip Erdoğan van Turkije benadrukte president Maduro de rol van Venezuela als belangrijke bondgenoot buiten de westerse invloedssfeer. Hij toonde hiermee het potentieel van het land als belangrijke speler op energiegebied.

Deze diplomatieke verschuiving plaatst Venezuela op een uniek politiek pad, waarmee het zich onderscheidt van andere Zuid-Amerikaanse landen zoals Argentinië of Panama.

Het lijkt erop dat het land steeds nauwere banden aanknoopt met Mexico en Colombia, dankzij de gunstige geografische ligging van het land op het continent.

Deze ontwikkelingen roepen belangrijke vragen op over de strategieën voor het buitenlands beleid van de nieuwe Amerikaanse regering. Hierdoor is het noodzakelijk om prioriteiten met betrekking tot nationale belangen te heroverwegen, vooral in het licht van kwesties als ongecontroleerde migratie en schommelende brandstofprijzen.