De Duitse economie heeft moeite met herstellen: gaan we een verloren decennium tegemoet?

De Duitse economie, die gezien wordt als het hart van Europa, vertoont zorgwekkende tekenen van achteruitgang.

De Duitse economie werd ooit geprezen om zijn veerkracht, maar is nu de langzaamste groeier van alle G7-landen en landen in de eurozone.

Volgens recente prognoses van het IMF zal de economie in 2024 naar verwachting met 0,2% krimpen en in 2025 slechts met 0,8% groeien. Dat is nog ver verwijderd van de robuuste groei die ooit werd geassocieerd met de industriële leider van Europa.

Een begrotingstekort van ruim € 40 miljard, gecombineerd met dalende belastinginkomsten die de komende vijf jaar naar verwachting € 60 miljard lager uitvallen, schetst het beeld van een land dat in een economische impasse verkeert.

En terwijl zowel kleine bedrijven als grote ondernemingen de broekriem aanhalen, vragen sommigen zich af of Duitsland op de rand staat van een ‘verloren decennium’.

De kosten van de afhankelijkheid van Duitsland

Decennialang was het succes van Duitsland gebaseerd op het vermogen om wereldwijd hoogwaardige goederen te leveren, vooral aan markten als China.

De export is goed voor bijna de helft van het BBP van Duitsland. Dat is veel meer dan bij andere grote economieën. Daardoor is het land kwetsbaar als de vraag daalt.

Momenteel loopt de Duitse export naar China terug, vooral vanuit de automobiel- en machinebouwsector.

Bedrijven als Deguma, een producent van industriële machines, kampen met klanten die hun bestellingen uitstellen. Zij wijzen daarbij op economische onzekerheid en een afnemende vraag.

Deze exportdaling heeft de risico's blootgelegd van een economie die sterk afhankelijk is van externe markten.

En nu China steeds meer overstapt op lokale leveranciers en de wereldwijde handel afneemt, kan de te grote afhankelijkheid van Duitsland van export de groei op de lange termijn in gevaar brengen.

De Duitse overheid heeft haar belastingprognoses al naar beneden moeten bijstellen, wat aangeeft hoe wijdverbreid deze economische druk wordt.

De Groene Droom, tegen een hoge prijs

De ambitieuze Energiewende , ofwel ‘energietransitie’, van Duitsland was bedoeld om het land te positioneren als koploper op het gebied van klimaatinitiatieven en om de adoptie van hernieuwbare energie te bevorderen.

Tegen 2025 zullen de subsidies voor hernieuwbare energiebronnen naar verwachting € 18 miljard bedragen, wat een aanzienlijke financiële verplichting betekent.

Toch heeft de transitie een hoge prijs voor de Duitse industrie met zich meegebracht. Vooral voor kleinere bedrijven is het absorberen van deze energiekosten een uitdaging gebleken.

De afhankelijkheid van Duitsland van Russische energie, die pijnlijk duidelijk werd toen de kosten stegen door verstoringen in de levering na de invasie van Oekraïne in 2022, heeft de overstap naar hernieuwbare energiebronnen nog verder gecompliceerd.

Terwijl de overheid ernaar streeft de Duitse economie klimaatneutraal te maken, beweren critici dat de snelle focus op groene energie de operationele kosten opdrijft en het concurrentievermogen ondermijnt, met name in traditionele industrieën die afhankelijk zijn van betaalbare energie.

Tegelijkertijd heeft Duitsland besloten om na de Fukushima-ramp in 2011 de kernenergie geleidelijk af te schaffen. Hierdoor is het land kwetsbaarder geworden voor schommelingen in de energieprijzen.

Bedrijven worden momenteel het zwaarst getroffen door de stijgende kosten en een onzeker energielandschap dat nog niet is gestabiliseerd.

Sommige Duitse bedrijven passen zich aan de groene verschuiving van het land aan en zien een kans in de drang naar duurzame oplossingen.

GNV, een bedrijf dat geothermische componenten produceert, meldde dit jaar een stijging van 400% in de orders, omdat de vraag naar klimaatvriendelijke technologie toeneemt.

Door het personeelsbestand uit te breiden en de productie te verhogen, positioneren GNV en vergelijkbare bedrijven zich binnen de opkomende groene economie van Duitsland.

Deze successen tonen aan dat er mogelijkheden zijn voor de toekomst, hoewel ze slechts een fractie van de meest vooraanstaande bedrijven van het land vertegenwoordigen.

Politieke verdeeldheid zorgt voor een vertraging van economische actie

De economische uitdagingen voor Duitsland worden nog verergerd door de politieke patstelling, aangezien de coalitieregering onder leiding van bondskanselier Olaf Scholz moeite heeft om overeenstemming te bereiken over belangrijke beleidsmaatregelen.

De coalitie, een ongebruikelijke alliantie van sociaaldemocraten, Groenen en liberalen, botst vaak over kwesties als klimaatregulering, industriebeleid en economische hervormingen. Hierdoor raken leiders uit het bedrijfsleven gefrustreerd door vertragingen en besluiteloosheid.

Deze onenigheid heeft een voelbare impact op de economie.

Uit een recent onderzoek blijkt dat bijna 37% van de Duitse bedrijven overweegt om de productie te verlagen of de activiteiten naar het buitenland te verplaatsen. Vorig jaar was dat nog 31%.

Het sterke standpunt van de Groene Partij over klimaatbeleid heeft geleid tot spanningen binnen de coalitie en kritiek van zowel bedrijven als lokale leiders.

In regio's als Thüringen geven ondernemers de toenemende regeldruk de schuld van de remmende groei, terwijl bureaucratische obstakels en hoge belastingen het ondernemersvertrouwen verder dempen.

Deze politieke impasse, gecombineerd met de verouderde infrastructuur, wordt steeds meer gezien als een belemmering voor de structurele hervormingen die Duitsland nodig heeft om concurrerend te blijven.

De Duitse auto-industrie staat op de rand van de afgrond

De Duitse automobielsector is een van de grootste bijdragers aan het BBP van het land en kampt momenteel met stijgende kosten, een dalende vraag naar elektrische voertuigen en hevige concurrentie van Chinese fabrikanten die betaalbare elektrische voertuigen aanbieden.

Volkswagen kondigde onlangs de sluiting van de eerste fabrieken in Duitsland aan. Deze historische stap weerspiegelt de algehele neergang in de auto-industrie.

Bedrijven als BMW en Mercedes-Benz hebben hun winstverwachtingen verlaagd, als reden voor de zwakkere vraag, vooral in China. Deze markt was ooit goed voor een aanzienlijk deel van hun omzet.

De gevolgen hiervan zijn in de hele sector merkbaar en hebben gevolgen voor de vele leveranciers en kleine bedrijven die Duitse autofabrikanten ondersteunen.

Deze verschuiving heeft ertoe geleid dat sommige autofabrikanten zich haasten om zich aan te passen. Volkswagen heeft bijvoorbeeld toegezegd kostenbesparende maatregelen te nemen, waaronder ontslagen en mogelijke productieverlagingen, om concurrerend te blijven.

Maar naarmate het banenverlies toeneemt en de toeleveringsketens verzwakken, begint de neergang van de sector zichtbaar te worden in de Duitse werkgelegenheidsstatistieken.

Deze situatie is een waarschuwingssignaal voor de economische toekomst van het land, gezien het belang van de automobielsector voor de industriële identiteit van Duitsland en de bredere economie.

Kan Duitsland zijn economische veerkracht terugkrijgen?

De vooruitzichten voor Duitsland zijn een bron van gemengde perspectieven geworden, waarbij recente rapporten zowel optimisme als voorzichtigheid laten zien.

Uit een recent rapport van Bloomberg blijkt dat de economische neergang in Duitsland mogelijk ten einde is en dat het ondernemersvertrouwen licht is verbeterd.

De Ifo-verwachtingsindex, die in oktober steeg, duidt op een mogelijke stabilisatie, aangezien sectoren als toerisme en IT groei vertonen.

Voor de dienstensector, die groei zag ondanks de problemen in de productiesector, bieden de nieuwste gegevens een sprankje hoop.

Toch zijn de meeste economen nog steeds niet overtuigd. Zij vinden dit optimisme wellicht voorbarig.

De industriële basis van Duitsland verkeert nog steeds in een precaire positie. Ondanks enkele positieve metingen, onthullen de bredere economische gegevens diepgewortelde problemen die de groei blijven belemmeren.

Met een verwacht tekort aan belastinginkomsten van € 60 miljard over de komende vijf jaar en een begrotingstekort van meer dan € 40 miljard, wijzen de financiële vooruitzichten voor Duitsland eerder op een economische impasse dan op herstel.

De meeste traditionele industrieën worstelen nog steeds met stijgende kosten, onzekerheden over energie en beleidsbelemmeringen.

Deskundigen stellen dat structurele hervormingen dringend nodig zijn om de energiekosten te verlagen, de regelgeving te stroomlijnen en de infrastructuur van Duitsland te herbouwen.

Door de politieke impasse binnen de coalitieregering zijn noodzakelijke hervormingen vertraagd. Uit een recent onderzoek blijkt bovendien dat 37% van de bedrijven overweegt om de productie te verplaatsen of te verminderen vanwege deze lasten.

Eén ding is zeker: de druk op de Duitse economie is groter dan ooit. De weg vooruit vereist daadkrachtige actie om de kloof te dichten tussen traditionele industriële sterktes en de eisen van een groene economie.

De kans op een verloren decennium wordt naarmate de maanden verstrijken steeds groter. De grootste economie van Europa bevindt zich nu op een kruispunt, waarbij elke beslissing de toekomst van het land kan bepalen.