Japan worstelt met de 'verkeerde' soort inflatie.

De inflatie in Japan is geen theorie meer. Het is eindelijk een realiteit.

Decennialang worstelde het land met deflatie, waarbij de prijzen gelijk bleven of daalden, de lonen nauwelijks stegen en bedrijven geld oppotten.

Nu is de inflatie teruggekeerd en Japan probeert zich aan te passen.

De lonen stijgen, de Bank of Japan (BOJ) heeft de rente verhoogd en bedrijven zijn aan het herstructureren.

Maar is dit het begin van iets nieuws, of slechts een nieuwe fase in een lange economische cyclus?

De lonen stijgen, maar is dat genoeg?

Grote Japanse bedrijven hebben voor het derde jaar op rij de lonen verhoogd.

Hitachi keurde een verhoging van 6,2% goed, Toyota evenaarde de stijging van vorig jaar, en analisten schatten een gemiddelde stijging van 5% tot 5,5% bij de grote bedrijven.

Dit is de hoogste loongroei in drie decennia.

De grootste vakbond van het land, Rengo, dringt aan op nog hogere loonsverhogingen en eist dit jaar een stijging van 6,09%.

De Bank of Japan ziet dit als een positief teken.

Als de lonen blijven stijgen, kunnen huishoudens meer uitgeven, wat de vraag stimuleert en Japan uit zijn langdurige deflatoire mentaliteit kan halen.

Maar de reële lonen, gecorrigeerd voor inflatie, dalen nog steeds.

In 2024 daalden ze met 0,2%, wat betekent dat mensen ondanks hogere salarissen er niet beter voor staan.

In plaats van meer uit te geven, bezuinigen Japanse huishoudens.

De overheid meldt dat mensen minder groenten eten dan ooit sinds 2001.

De Engel-coëfficiënt, die meet hoeveel van het huishoudinkomen aan voedsel wordt besteed, heeft een hoogtepunt bereikt in 43 jaar.

Dit suggereert dat Japan mogelijk met de verkeerde soort inflatie te kampen heeft.

Misschien een die het dagelijks leven duurder maakt, maar geen sterke economische impuls creëert.

De Bank of Japan verhoogt de rente, maar hoe ver kan ze gaan?

Jarenlang hield Japan de rente dicht bij nul, soms zelfs negatief, om lenen en investeren te stimuleren.

Maar dat veranderde in 2024.

De Bank of Japan (BOJ) beëindigde voor het eerst in 17 jaar haar beleid van negatieve rente en heeft de rente sindsdien verhoogd tot 0,5%.

Verdere renteverhogingen worden verwacht, mogelijk tot 1,25% of hoger in de komende jaren.

De markten verwachten verdere verhogingen; prognoses wijzen erop dat de rente de komende jaren 1,25% tot 1,5% zou kunnen bereiken.

Hogere rentevoeten brengen echter risico's met zich mee. Toen de Bank of Japan in juli 2024 de rente met slechts 0,25% verhoogde, beleefde de aandelenmarkt van Tokio de grootste eendaagse daling ooit.

Hogere rentevoeten maken lenen ook duurder, wat de bedrijfsinvesteringen zou kunnen vertragen.

Veel Japanse bedrijven, die al twijfelen over de langetermijngroei in eigen land, richten hun investeringen op het buitenland in plaats van op Japan.

Tegelijkertijd blijft een zwakkere yen, mede veroorzaakt door het grote handelstekort van Japan en de buitenlandse investeringen van bedrijven, de importprijzen opdrijven, waardoor de inflatie hoog blijft.

Dit brengt de BOJ in een lastige positie: de rente te snel verhogen kan de groei afremmen; te langzaam handelen kan de inflatie verder laten oplopen.

Problemen in de bedrijfswereld

Demografie is een van de belangrijkste factoren die de Japanse economie beïnvloeden.

De bevolking van het land krimpt in een ongekend tempo, met een gemiddelde van twee personen per minuut.

Dit heeft geleid tot ernstige tekorten aan arbeidskrachten, wat een belangrijke reden is waarom bedrijven de lonen verhogen.

Tegelijkertijd zijn bedrijven sceptisch over het groeipotentieel van Japan op lange termijn.

In plaats van in eigen land te herinvesteren, breiden ze zich uit naar het buitenland en zoeken ze groei op buitenlandse markten in plaats van te gokken op een door inflatie gedreven herstel in Japan.

Japanse bedrijven hebben jarenlang terughoudend gereageerd op grote structurele veranderingen.

Maar recenter verkopen bedrijven niet-kernactiviteiten af, automatiseren ze processen en schrappen ze onrendabele divisies.

De Tokyo Stock Exchange heeft voor het eerst in jaren een netto afname van het aantal beursgenoteerde bedrijven gezien, doordat fusies, overnames en delistings in een stroomversnelling zijn geraakt.

Deze aarzeling is een groot probleem voor het economisch herstel van Japan.

Als bedrijven geen vertrouwen hebben in de binnenlandse markt, blijven loonsverhogingen mogelijk selectief in plaats van wijdverbreid, waardoor de impact op de vraag beperkt blijft.

Wat staat Japan te wachten?

De Bank of Japan (BOJ) stelt dat de inflatie in Japan houdbaar is.

De groothandelsinflatie, die de kosten van goederen tussen bedrijven meet, blijft op 4% staan, wat aantoont dat de prijsdruk nog steeds sterk is.

De kerninflatie, exclusief verse voedingsmiddelen en energie, ligt al bijna drie jaar boven de 2%, een belangrijk signaal dat de inflatie hardnekkig kan zijn.

Maar huishoudens zijn niet overtuigd. De consumptie is zwak en veel mensen verwachten nog steeds dat de inflatie op de lange termijn zal afnemen.

Als dat gebeurt, kan de loongroei stagneren, kunnen bedrijven hun investeringen terugschroeven en kan Japan weer in een periode van lage groei terechtkomen.

De Bank of Japan komt volgende week weer bijeen om te beslissen over de volgende stap.

Sommige economen denken dat een renteverhoging van nog eens 0,25% al in mei kan komen, terwijl anderen verwachten dat de BOJ tot de zomer zal wachten.

Hoe dan ook, dit is geen gemakkelijke beslissing.

Te snel de rente verhogen schaadt de groei, terwijl te lang wachten de inflatie uit de hand kan laten lopen.

De Bank of Japan (BOJ) en de regering beweren dat Japan eindelijk uit de decennia durende deflatie komt.

Maar onder de oppervlakte is de consumentenbesteding zwak, bedrijven aarzelen nog steeds om in Japan te investeren en de aandelenmarkt is volatiel.

Er bestaat ook het risico dat de inflatie wordt veroorzaakt door externe factoren, zoals de wereldwijde energieprijzen en een zwakke yen.

In plaats van echte binnenlandse groei. Als deze druk afneemt, kan de inflatie weer dalen, waardoor Japan opnieuw met een trage vraag en stagnerende lonen te kampen krijgt.