Tragedia w Grenfell Tower: ostateczny raport śledczy obwinia rządowe niepowodzenia i korporacyjną chciwość

Jak wynika z końcowego raportu z siedmioletniego dochodzenia publicznego, niszczycielski pożar Grenfell Tower, który w 2017 r. pochłonął 72 ofiary śmiertelne, był wynikiem „dziesięcioleci zaniedbań” ze strony rządu Wielkiej Brytanii i „systematycznej nieuczciwości” korporacji wartych wiele milionów dolarów.

Dokument liczący 1700 stron, którego autorem jest sir Martin Moore-Bick, obnaża, w jaki sposób niedociągnięcia regulacyjne i chciwość korporacji doprowadziły do jednego z najtragiczniejszych pożarów domów mieszkalnych w historii Wielkiej Brytanii.

Do tragedii doszło 14 czerwca 2017 r. w 23-piętrowym bloku socjalnym w jednej z najbogatszych dzielnic Londynu. Był to najtragiczniejszy w skutkach pożar w budynku mieszkalnym w Wielkiej Brytanii od czasów II wojny światowej.

W następstwie raportu brytyjski premier Keir Starmer publicznie przeprosił rodziny ofiar, przyznając, że państwo nie zapewniło ochrony swoim obywatelom:

Niewłaściwe postępowanie korporacyjne i jego śmiertelne konsekwencje

Śledztwo jednoznacznie obwinia trzy duże firmy — Arconic, Kingspan i Celotex — o ich udział w katastrofie.

Raport Moore-Bicka oskarża te firmy o „celowe i długotrwałe strategie” mające na celu wprowadzenie rynku w błąd co do bezpieczeństwa ich produktów, co odegrało kluczową rolę w szybkim rozprzestrzenieniu się pożaru.

Firma Arconic z siedzibą w USA, która dostarczyła panele elewacyjne wypełnione tworzywem sztucznym, została oskarżona o „celowe ukrywanie” zagrożeń związanych ze swoim produktem Reynobond 55 PE, zwłaszcza w przypadku stosowania go na wysokich budynkach, takich jak Grenfell Tower.

Celotex, producent palnej pianki izolacyjnej do wieży, został oskarżony o udział w „nieuczciwym programie” mającym na celu wprowadzanie klientów w błąd.

Tymczasem ustalono, że firma Kingspan, która dostarczyła mniejszą część izolacji, „świadomie stworzyła fałszywy rynek”, fałszywie twierdząc, że jej produkt nadaje się do stosowania w wysokich budynkach.

Pomimo druzgocących ustaleń firma Arconic zaprzeczyła jakimkolwiek nieprawidłowościom, utrzymując, że jej panele były legalnie sprzedawane w Wielkiej Brytanii, a klienci mogli korzystać z raportów z testów.

Kingspan przyznał się do „historycznych niedociągnięć”, ale argumentował, że izolacja nie była główną przyczyną rozprzestrzeniania się pożaru.

Źródło: Belfast Telegraph

Niepowodzenia rządu: dziedzictwo zaniedbań

Śledztwo w dużej mierze obarczyło winą kolejne rządy Wielkiej Brytanii za brak reakcji na znane zagrożenia związane z wysoce łatwopalnymi okładzinami.

Raport podkreśla, w jaki sposób „masa biurokracji” rządu premiera Davida Camerona, mająca na celu deregulację i pobudzenie gospodarki, doprowadziła do niebezpiecznego zaniedbania środków bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

Były minister mieszkalnictwa Eric Pickles znalazł się pod szczególną obserwacją.

Śledztwo wykazało, że Pickles „entuzjastycznie popierał” program deregulacji, co doprowadziło do opóźnień w realizacji kluczowych reform bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

Warto odnotować, że Pickles nie zastosował się do zaleceń koronera z 2013 r., który zalecił zaostrzenie przepisów przeciwpożarowych po tragicznym pożarze okładzin elewacyjnych w Lakanal House, innym budynku rady miejskiej w Londynie.

Ta awaria okazała się fatalna w skutkach, gdy cztery lata później podobne rozwiązanie przyczyniło się do szybkiego rozprzestrzenienia się pożaru Grenfell.

Moore-Bick nie szczędził krytyki, stwierdzając, że zeznania Picklesa złożone podczas dochodzenia były „całkowicie sprzeczne” z dowodami przedstawionymi przez jego funkcjonariuszy.

Raport przedstawia ponury obraz rządu, dla którego priorytetem są sprawy gospodarcze, a nie bezpieczeństwo obywateli.

Zaniedbania władz lokalnych i wykonawców

W raporcie potępiono również władze Royal Borough of Kensington and Chelsea (RBKC) i jego Tenant Management Organisation (TMO) za ciągłe ignorowanie obaw mieszkańców dotyczących bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

TMO, które zarządzało tysiącami domów dla RBKC, traktowało bezpieczeństwo przeciwpożarowe jako „utrudnienie” i stosowało „schemat ukrywania” kwestii bezpieczeństwa.

Wykonawcy zaangażowani w remont wieży — Studio E, Rydon i Harley Facades — również zostali skrytykowani. Studio E, architekci odpowiedzialni za remont, wykazali się „lekceważącym podejściem” do przepisów przeciwpożarowych.

Główny wykonawca, firma Rydon, wykazała się „lekceważącym podejściem” do kwestii bezpieczeństwa, podczas gdy firma Harley Facades, która zainstalowała śmiercionośny system okładzinowy, ponosiła „znaczną odpowiedzialność” za pożar.

Źródło: GOV.UK

Odporność społeczności w obliczu oficjalnej porażki

Mimo druzgocących ustaleń, raport podkreślił również odporność i solidarność społeczności Grenfell.

Ocaleni i lokalni mieszkańcy, z których wielu w czasie pożaru obchodziło Ramadan, zostali opisani jako „pozostawieni samym sobie” w scenie, którą niektórzy porównali do „strefy wojny”.

W raporcie pochwalono mieszkańców za ich wysiłki na rzecz wzajemnego wsparcia, zestawiając ich działania z „niejasną, powolną i niezdecydowaną” reakcją RBKC i innych władz.

Wezwanie do reformy

Raport z dochodzenia zawierał szereg rekomendacji dotyczących reform, w tym powołanie nowego organu regulacyjnego ds. budownictwa i pilne dokonanie przeglądu wytycznych dotyczących bezpieczeństwa przeciwpożarowego w przepisach budowlanych.

Zasugerowano również, że ratusze mogą utracić swoje funkcje w zakresie kontroli budynków, a obowiązki te przejmie organ krajowy.

Moore-Bick podkreślił, że zmiany te są konieczne, aby zapobiec wystąpieniu kolejnej katastrofy, podobnej do Grenfell.

Podczas gdy rząd Wielkiej Brytanii i zamieszane w sprawę korporacje zmagają się z wynikami śledztwa, ocaleni z Grenfell Tower i rodziny ofiar nadal domagają się sprawiedliwości.

Trwa dochodzenie karne prowadzone przez policję metropolitalną, a potencjalne zarzuty obejmują zabójstwo korporacyjne oraz zabójstwo z rażącego niedbalstwa.

Jednakże nie należy się spodziewać rozpoczęcia jakichkolwiek procesów przed rokiem 2027, co sprawia, że wiele osób zastanawia się, czy sprawiedliwości kiedykolwiek stanie się zadość w odniesieniu do 72 ofiar katastrofy Grenfell Tower.