Mengapa Trump mahu Greenland? Permainan kuasa geopolitik dijelaskan

Pada tahun 1946, Presiden Harry Truman mencadangkan membeli Greenland dengan harga $100 juta emas, mengiktiraf kepentingan strategiknya dalam Perang Dingin awal.

Tawaran itu ditolak.

Beberapa dekad kemudian, Donald Trump menghidupkan semula idea itu pada 2019, membingkainya sebagai "perjanjian hartanah yang besar."

Kini, ketika Trump bersedia untuk memasuki semula Rumah Putih, dia telah meningkatkan retoriknya, mencadangkan kekuatan tentera atau tekanan ekonomi untuk membawa Greenland di bawah kawalan AS.

Walaupun cadangan ini telah mendapat kritikan di seluruh dunia, ia mencerminkan peningkatan kepentingan Artik dalam geopolitik global.

Apakah yang menjadikan Greenland begitu berharga?

Greenland bukan pulau biasa. Ia adalah yang terbesar di dunia, menjangkau lebih 2.1 juta kilometer persegi.

Kedudukannya antara Amerika Utara dan Eropah meletakkannya di tengah-tengah hubungan transatlantik.

Ia terletak di sepanjang laluan terpendek untuk peluru berpandu dan perjalanan udara antara benua, menjadikannya sangat diperlukan untuk sistem amaran awal peluru berpandu balistik AS.

Selain itu, laluan perkapalan Artik menjadi semakin mudah dilayari disebabkan oleh perubahan iklim.

Laluan Barat Laut dan Laluan Laut Utara berjanji untuk mengurangkan masa perjalanan untuk penghantaran global, memberikan negara Artik kelebihan ekonomi yang ketara.

Bagi AS, Greenland bukan sahaja pintu masuk tetapi juga penampan pertahanan. Ia menjadi tuan rumah Pangkalan Angkasa Pituffik (dahulunya Pangkalan Udara Thule), pos tentera AS yang paling utara.

Pemasangan ini memainkan peranan penting dalam memantau aktiviti ketenteraan Rusia dan China, memastikan komunikasi satelit, dan menyediakan pertahanan peluru berpandu.

Rizab mineral Greenland adalah satu lagi tarikan.

Tinjauan 2023 mengenal pasti 25 daripada 34 bahan mentah kritikal di pulau itu, termasuk unsur nadir bumi, litium dan grafit.

Bahan ini penting untuk teknologi tenaga boleh diperbaharui, bateri dan peralatan ketenteraan.

Nadir bumi, sebagai contoh, adalah penting untuk kenderaan elektrik, turbin angin, dan elektronik canggih.

Walaupun hidrokarbon dan mineral Greenland sebahagian besarnya masih belum diterokai, ia mewakili peluang yang besar. Walau bagaimanapun, pengekstrakan sumber adalah perbalahan.

Kebimbangan alam sekitar dan penentangan Orang Asli telah menghalang banyak projek.

Siapa yang memiliki Greenland?

Greenland adalah wilayah autonomi dalam Kerajaan Denmark.

Ia mentadbir hal ehwal dalam negerinya, termasuk penjagaan kesihatan, pendidikan, dan sumber asli, manakala Denmark mengekalkan kawalan ke atas dasar luar dan pertahanan.

Sejak 2009, Greenland mempunyai hak untuk mengisytiharkan kemerdekaan melalui referendum.

Seruan untuk kemerdekaan semakin berkembang, didorong oleh rungutan sejarah, termasuk dasar era penjajah seperti kempen kawalan kelahiran paksa ke atas wanita Greenland.

Perdana Menteri Múte Egede telah menunjukkan bahawa referendum boleh diadakan dalam dekad akan datang.

Walau bagaimanapun, kemerdekaan untuk pulau itu tidak mudah.

Ekonomi Greenland sangat bergantung kepada subsidi Denmark, yang menyumbang kira-kira separuh daripada belanjawan awamnya (€600 juta setiap tahun).

Memancing, industri utama pulau itu, tidak mempunyai skala untuk menggantikan sokongan ini.

Jika Greenland memperoleh kemerdekaan, ia perlu mendapatkan pengaturan kewangan dan pertahanan alternatif.

AS boleh memainkan peranan penting, menawarkan bantuan ekonomi sebagai pertukaran untuk perjanjian strategik.

Walau bagaimanapun, ramai warga Greenland tetap berhati-hati menjadi pergantungan AS, menghargai autonomi dan warisan Orang Asli mereka.

Minat Trump diperbaharui

Dorongan terbaru Donald Trump untuk memperoleh Greenland didorong oleh lebih daripada pertimbangan ekonomi.

Pentadbirannya telah merangka semula isu itu sebagai soal keselamatan negara.

Trump berhujah bahawa mengawal Greenland adalah penting untuk mengatasi pengaruh Rusia dan China yang semakin meningkat di Artik.

Ini terbukti apabila kedua-dua negara telah meningkatkan aktiviti mereka di rantau ini: Rusia dengan pangkalan tentera Artik dan China dengan pelaburan dan cita-cita perkapalan Artik.

Retorik Trump kini telah berubah daripada transaksi—melayan Greenland sebagai "urus niaga hartanah"—kepada strategik.

Pentadbirannya telah mengapungkan idea-idea daripada pembelian langsung kepada insentif ekonomi yang terikat dengan potensi kemerdekaan Greenland.

Ancaman Trump untuk menggunakan kekuatan tentera atau mengenakan sekatan ekonomi dan tarif ke atas Denmark benar-benar menunjukkan keazamannya, tetapi ia juga mendapat kritikan meluas.

Bolehkah Trump benar-benar membeli Greenland?

Cita-cita Donald Trump untuk membawa Greenland di bawah kawalan AS bergantung pada tiga laluan yang berpotensi: pembelian terus, Compact of Free Association (COFA), atau kehadiran tentera yang diperluaskan.

Walaupun berani dalam teori, setiap pilihan datang dengan cabaran undang-undang, diplomatik dan politik yang ketara.

Pembelian terus Greenland, seperti Alaska atau Filipina dalam sejarah AS terdahulu, memerlukan kemerdekaan Greenland daripada Denmark, kerana Denmark mungkin tidak mempunyai kuasa undang-undang untuk menjual wilayah itu.

Walaupun Greenland mengisytiharkan kemerdekaan, penjualan sedemikian akan bergantung pada persetujuan rakyat Greenland, yang telah berulang kali menolak cadangan Trump.

COFA, serupa dengan perjanjian AS dengan Micronesia dan Kepulauan Marshall, boleh membenarkan Greenland mengekalkan kemerdekaan rasmi sambil memberikan akses ketenteraan eksklusif AS dan sokongan kewangan.

Pilihan ini boleh sejajar dengan aspirasi Greenland untuk kemerdekaan tetapi memerlukan beberapa langkah tambahan untuk mengelakkan persepsi neo-kolonialisme.

Akhirnya, jika pemilikan mahupun COFA tidak berdaya maju, Trump boleh mendesak kehadiran tentera yang diperluaskan, meningkatkan operasi AS di Pangkalan Angkasa Pituffik atau menubuhkan pemasangan Artik baharu.

Pendekatan ini akan memintas pertikaian kedaulatan tetapi berisiko mengasingkan penduduk Greenland dan Denmark.

Beberapa pengkritik berpendapat bahawa pendekatan ini akan serupa dengan pencerobohan Putin ke atas Ukraine dan boleh berisiko meningkat dengan magnitud yang sama.

Reaksi Eropah dan NATO

Retorik Trump telah mencetuskan reaksi keras daripada pemimpin Eropah.

Perdana Menteri Denmark Mette Frederiksen telah mengulangi bahawa Greenland bukan untuk dijual, menekankan autonomi pulau itu.

Jerman dan Perancis telah mengutuk ancaman Trump, dengan Canselor Jerman Olaf Scholz menggelarnya sebagai pelanggaran undang-undang antarabangsa.

Menteri Luar Perancis Jean-Noël Barrot telah memberi amaran terhadap ancaman terhadap kedaulatan Eropah, menyamakannya dengan kembali kepada "undang-undang yang paling kuat."

Kesatuan Eropah juga telah mengambil kira, mengesahkan bahawa Denmark boleh menggunakan klausa bantuan bersama EU ( Perkara 42.7 ) sekiranya berlaku serangan.

NATO tidak mengulas secara rasmi, tetapi ancaman Trump terhadap sekutu NATO menjejaskan perpaduan perikatan itu, terutamanya ketika ia menghadapi cabaran daripada pencerobohan Rusia di Ukraine.

Cabaran kepada rancangan Trump

Undang-undang antarabangsa moden menjadikan pembelian atau pengambilalihan paksa wilayah menjadi sangat kontroversi.

Walaupun AS mempunyai sejarah perluasan wilayah, seperti pembelian Alaska pada tahun 1867, tindakan sedemikian kini sebahagian besarnya adalah tabu.

Sebarang langkah unilateral oleh AS akan menghadapi tindak balas diplomatik yang ketara dan boleh menjejaskan kestabilan hubungan transatlantik.

Penduduk Greenland telah menyatakan tentangan kuat terhadap idea kawalan AS.

Ramai melihat cadangan Trump sebagai ancaman kepada autonomi dan identiti budaya mereka.

Tanpa sokongan penduduk Greenland, sebarang usaha AS untuk mewujudkan kawalan tidak akan dapat dipertahankan dari segi politik dan diplomatik.

Apa yang seterusnya untuk Greenland?

Artik bukan lagi sempadan beku. Ais mencair mengubahnya menjadi hotspot untuk persaingan global.

Rusia telah membuat pelaburan besar dalam infrastruktur ketenteraan Artik, termasuk pangkalan dan pemecah ais berkuasa nuklear.

China, walaupun sebagai "negeri berhampiran Artik," telah mengisytiharkan kepentingannya di rantau itu, mencari akses kepada sumber dan laluan perkapalan.

Itulah sebabnya masa depan Greenland kini tidak menentu. Pergerakan kemerdekaannya semakin meningkat, tetapi realiti ekonomi menimbulkan halangan yang ketara.

AS boleh menawarkan sokongan kewangan dan jaminan keselamatan kepada Greenland yang bebas, berpotensi melalui Compact of Free Association (COFA).

Perjanjian sedemikian akan memberikan akses ketenteraan eksklusif AS sambil membenarkan Greenland mengekalkan kemerdekaan rasmi.

Bagaimanapun, retorik agresif Trump berisiko mengasingkan kedua-dua warga Greenland dan sekutu Eropah.

Untuk AS memainkan peranan yang membina, ia mesti menghormati kedaulatan Greenland dan menawarkan faedah ketara di luar kepentingan ketenteraan.

Perdana Menteri Denmark, Mette Frederiksen baru-baru ini telah menggesa perbincangan terus dengan Trump, bertujuan untuk menangani retoriknya yang semakin meningkat mengenai Greenland.

Frederiksen menekankan kepentingan mengekalkan hubungan rapat AS-Denmark sambil mengulangi bahawa Greenland "kepunyaan Greenland."

Frederiksen menyatakan keyakinan bahawa dialog itu akan berlaku selepas perasmian Trump pada 20 Januari, walaupun Trump masih belum bertindak balas terhadap tawarannya.

Masa depan Greenland akhirnya mungkin bergantung pada aspirasi rakyatnya, tetapi cara AS memilih untuk mendekati permainan kuasa Artik ini akan mendedahkan lebih banyak tentang strategi globalnya daripada sekadar cita-citanya di dalam ais.