Isi Dokumen IPO SpaceX: Rancangan AI Musk, Ikatan Tesla dan Kerugian Besar

SpaceX akhirnya mendedahkan dokumen penyenaraian awal yang dinantikan pada hari Rabu, mencetuskan pemeriksaan rapi di Wall Street ketika pelabur bergegas menilai kewangan, cita-cita dan risiko yang berkaitan dengan empayar angkasa dan kecerdasan buatan Elon Musk yang meluas.

Syarikat, yang didaftarkan secara rasmi sebagai Space Exploration Technologies Corp., mendedahkan dalam borang S-1 kepada Suruhanjaya Sekuriti dan Bursa AS bahawa ia merancang untuk menyenaraikan saham biasa Kelas A di Nasdaq dan Nasdaq Texas di bawah simbol ticker SPCX.

Tawaran itu diketuai oleh Goldman Sachs, Morgan Stanley dan Bank of America, bersama sindiket lebih 20 penjamin pelaburan.

Draf penyenaraian itu segera menjadi salah satu dokumen korporat yang paling dianalisis dalam beberapa tahun, mendedahkan bukan sahaja profil kewangan syarikat swasta paling bernilai di dunia tetapi juga sejauh mana perniagaan Musk telah menjadi rapat berkait dalam bidang kecerdasan buatan, pengangkutan, komunikasi dan infrastruktur.

IPO itu dijangka menjadi salah satu tawaran awam terbesar yang pernah dicuba, dengan laporan mencadangkan SpaceX mungkin mencari penilaian menghampiri 1.8 trilion USD (anggaran RM 7.1 trilion).

Musk kukuhkan kawalan melalui struktur pengundian

Salah satu perkara jelas dari dokumen itu ialah penyenaraian awam sedikit pun tidak akan mencairkan autoriti Musk ke atas SpaceX.

Syarikat mengamalkan struktur saham dwi-kelas di mana saham Kelas A yang didagangkan secara awam membawa satu undi setiap satu, manakala saham Kelas B yang kebanyakannya dikawal oleh Musk membawa 10 undi sesaham.

Draf itu juga mendedahkan bahawa pemegang saham Kelas B akan mengekalkan hak untuk memilih majoriti lembaga pengarah tanpa mengira keputusan pengundian keseluruhan pemegang saham.

SpaceX menyatakan secara jelas bahawa ia bercadang untuk layak sebagai “syarikat terkawal” di bawah peraturan Nasdaq, membolehkan ia mendapat pengecualian daripada beberapa keperluan tadbir urus korporat yang terpakai kepada syarikat tersenarai lain.

Struktur itu memastikan Musk mengekalkan pengaruh menentukan terhadap hala tuju strategik syarikat walaupun selepas pelabur awam menjadi pemegang saham.

Model tadbir urus itu semakin biasa di kalangan syarikat teknologi yang diketuai pengasas, walaupun pengkritik berhujah ia meninggalkan pemegang saham minoriti dengan kemampuan terhad untuk mencabar keputusan pengurusan.

Pernyataan misi berpusatkan masa depan kemanusiaan

Dokumen itu juga menekankan skala luar biasa cita-cita SpaceX.

Dalam prospektusnya, syarikat menggambarkan misinya sebagai berusaha “membangun sistem dan teknologi yang diperlukan untuk menjadikan kehidupan berbilang planet, untuk memahami hakikat sebenar alam semesta, dan untuk meluaskan cahaya kesedaran ke bintang-bintang.”

SpaceX juga mendakwa ia telah mengenal pasti “jumlah pasaran sasaran terbesar yang boleh diambil tindakan dalam sejarah manusia,” meletakkan angka itu pada 28.5 trilion USD (anggaran RM 115.3 trilion).

Sebahagian besar peluang pasaran itu bergantung pada teknologi dan industri yang belum wujud sepenuhnya, termasuk infrastruktur komersial Mars, pusat data orbit dan rangkaian pengkomputeran AI berasaskan angkasa yang dikuasakan oleh tenaga solar.

Dokumen itu berulang kali menekankan kepentingan strategik infrastruktur orbit, dengan perkataan “orbital” muncul sebanyak 163 kali dalam dokumen itu.

Penyenaraian mendedahkan rangkaian syarikat Musk yang meluas

Draf IPO itu menawarkan pandangan tanpa tandingan tentang betapa rapatnya syarikat-syarikat Musk berkait dari segi kewangan dan operasi.

Pendedahan itu menunjukkan perjanjian komersial meluas yang mengikat SpaceX, Tesla, xAI dan X.

Walaupun perniagaan itu lama berkolaborasi secara tidak formal, dokumen itu memperincikan rangkaian pelaburan silang syarikat yang berkembang, perjanjian pembelian, rakan kongsi infrastruktur dan hubungan pembiayaan.

Tesla melabur dalam xAI sebelum syarikat AI itu bergabung dengan SpaceX awal tahun ini, meninggalkan Tesla dengan pemilikan hampir 19 juta saham SpaceX susulan pelaburan 2 bilion USD (anggaran RM 8.1 bilion).

Dokumen itu menunjukkan SpaceX dan xAI bersama-sama membeli kira-kira 650 juta USD (anggaran RM 2.6 bilion) bernilai barangan dan perkhidmatan daripada Tesla tahun lalu.

Itu termasuk kira-kira 506 juta USD (anggaran RM 2 bilion) yang dibelanjakan oleh xAI untuk sistem bateri Tesla Megapack.

SpaceX secara berasingan membelanjakan sekitar 144 juta USD (anggaran RM 582.8 juta) untuk pembelian komersial daripada Tesla, termasuk kira-kira 131 juta USD (anggaran RM 530.2 juta) untuk Tesla Cybertrucks pada harga runcit yang dicadangkan.

Skala transaksi tersebut menyerlahkan integrasi yang semakin meningkat antara perniagaan Musk ketika mereka semakin bergantung pada rantaian bekalan, keupayaan pembuatan dan infrastruktur yang dikongsi.

Tesla dan SpaceX memperdalam kerjasama AI

Kecerdasan buatan muncul sebagai salah satu tema utama yang berulang dalam dokumen IPO itu.

Kedua-dua Tesla dan SpaceX sedang secara agresif memposisikan diri untuk permintaan infrastruktur AI masa depan, dengan syarikat-syarikat itu semakin berkolaborasi dalam pembangunan semikonduktor, robotik dan kapasiti pengkomputeran.

Draf itu mendedahkan rancangan untuk sebuah kemudahan pembuatan cip “Terafab” yang dibangunkan bersama oleh Tesla dan SpaceX dengan bantuan dari Intel.

Kemudahan itu bertujuan untuk menyokong pengeluaran cip maju yang diperlukan untuk aplikasi AI dari kenderaan autonomi hingga pusat data orbit.

Tesla pada masa yang sama memajukan program robo-taksi dikuasakan AI dan robotik humanoidnya, manakala SpaceX berusaha membina infrastruktur berasaskan angkasa yang mampu menyokong beban kerja AI pada masa depan.

Draf itu juga memperincikan rancangan untuk pembantu digital AI yang diintegrasikan merentasi ekosistem korporat Musk.

Pertindihan kepimpinan antara Tesla dan SpaceX juga diserlahkan dalam dokumen itu.

Ira Ehrenpreis kini berkhidmat sebagai pengarah di kedua-dua syarikat, manakala Antonio Gracias dan Steve Jurvetson sebelum ini berkhidmat di lembaga Tesla sebelum menyertai SpaceX.

Tesla juga telah menyokong SpaceX melalui operasi pembelian perkakasan, manakala xAI pernah membeli perkhidmatan secara langsung dari Tesla.

Penganalisis Wedbush, Dan Ives berkata pendedahan itu mengukuhkan jangkaan bahawa Tesla dan SpaceX akhirnya boleh menjadi lebih rapat berkaitan.

“Kami terus percaya bahawa SpaceX dan Tesla akhirnya akan bergabung menjadi satu syarikat pada 2027 dengan asas kerja sudahpun disediakan untuk kedua-dua operasi menjadi satu organisasi,” kata Ives.

Transaksi dengan X dan entiti Musk menarik perhatian

Dokumen itu juga mendedahkan perjanjian kewangan yang melibatkan Musk secara peribadi dan platform media sosialnya, X.

Tesla, yang secara sejarah berbelanja agak sedikit untuk pengiklanan tradisional, membayar kira-kira 4 juta USD (anggaran RM 16.2 juta) untuk penempatan iklan di X sepanjang 2025.

Prospektus itu juga mendedahkan perjanjian perkongsian pesawat yang melibatkan Musk dan Tesla, serta pembayaran berkaitan keselamatan kepada sebuah syarikat swasta yang dikawal oleh Musk.

Pendedahan itu kemungkinan akan memperhebat pemerhatian terhadap tadbir urus dan konflik kepentingan, terutamanya memandangkan pertindihan kewangan yang semakin meningkat di antara perniagaan yang dikawal oleh Musk.

Beberapa penganalisis berhujah dokumen itu menunjukkan Musk secara beransur-ansur membina sebuah konglomerat teknologi dan AI yang sangat terintegrasi merangkumi pengangkutan, pengkomputeran, komunikasi dan infrastruktur angkasa.

Keputusan kewangan mendedahkan skala perbelanjaan AI

Draf itu juga mendedahkan beban kewangan yang besar berkaitan dengan rancangan pengembangan AI Musk.

SpaceX menjana hasil sebanyak 18.6 bilion USD (anggaran RM 75.3 bilion) tahun lalu tetapi mencatatkan kerugian bersih sebanyak 4.9 bilion USD (anggaran RM 19.8 bilion).

Sepanjang suku pertama tahun ini, syarikat menjana hasil 4.7 bilion USD (anggaran RM 19 bilion) sambil mencatatkan kerugian bersih 4.3 bilion USD (anggaran RM 17.4 bilion) .

Lembaran imbangan menunjukkan 102 bilion USD (anggaran RM 412.8 bilion) dalam aset bersama-sama hutang berjumlah 60.5 bilion USD (anggaran RM 244.8 bilion).

Draf itu menunjukkan bahawa hanya satu daripada tiga segmen perniagaan teras SpaceX yang menguntungkan semasa suku pertama.

Bahagian internet satelit Starlink menjana keuntungan operasi sebanyak 1.2 bilion USD (anggaran RM 4.8 bilion), mendapat manfaat daripada permintaan yang meningkat untuk perkhidmatan kesalinghubungan global.

Walau bagaimanapun, keuntungan itu tidak mencukupi untuk mengimbangi kerugian di bahagian lain syarikat.

Bahagian AI sahaja mencatatkan kerugian operasi sebanyak 2.5 bilion USD (anggaran RM 10 bilion) dengan hasil 818 juta USD (anggaran RM 3.3 bilion) sepanjang suku itu.

Bahagian perniagaan angkasa itu sendiri mencatatkan kerugian operasi sebanyak 619 juta USD (anggaran RM 2.5 bilion).

Sebahagian besar peningkatan perbelanjaan berpunca daripada pengambilalihan xAI oleh SpaceX awal tahun ini.

Ruth Foxe-Blader, rakan pengurus di firma modal teroka AS Citrine Venture Partners, memberitahu BBC "Tidak menghairankan bagi projek seperti ini mencatat kerugian, walaupun pada tahap IPO".

Menurut draf itu, xAI menyumbang 76% daripada 10.1 bilion USD (anggaran RM 40.9 bilion) perbelanjaan modal SpaceX pada suku pertama.

Syarikat mengakui bahawa banyak peluang hasil masa depannya bergantung kepada teknologi dan pasaran yang masih belum terbukti.

Perjanjian dengan Anthropic menandakan cita-cita infrastruktur AI

Satu lagi pendedahan utama dalam dokumen itu melibatkan perjanjian skala besar dengan Anthropic, pembangun Claude.

Menurut prospektus, Anthropic akan membayar kira-kira 15 bilion USD (anggaran RM 60.7 bilion) setiap tahun untuk mengakses infrastruktur pusat data AI di Selatan Amerika yang dioperasikan melalui xAI.

Perjanjian itu memberikan salah satu petunjuk paling jelas setakat ini tentang bagaimana SpaceX bercadang memonetisasi pelaburan infrastruktur AInya.

Draf itu mencadangkan bahawa infrastruktur pengkomputeran orbit dan perkhidmatan berkaitan AI akhirnya boleh menjadi tonggak utama model perniagaan masa depan syarikat.

Penganalisis membahaskan penilaian dan kesan halo Musk

Draf IPO itu juga memperhebat perdebatan mengenai bagaimana pelabur harus menilai SpaceX memandangkan ketiadaan syarikat awam yang setanding.

Penganalisis dan akademik berkata persona awam Musk dan rekod prestasinya mungkin memainkan peranan yang luar biasa besar dalam permintaan pelabur.

“Terdapat sedikit kesan halo di sekitar Musk dan visi tidak konvensionalnya,” Reena Aggarwal, profesor kewangan di Georgetown University, mengatakan dalam laporan Reuters.

“Sukar untuk menilai syarikat seperti ini kerana tiada kumpulan rakan sebaya untuk perbandingan.”

Jika SpaceX mencapai sasaran penilaian yang dilaporkan sebanyak 1.8 trilion USD (anggaran RM 7.1 trilion), ia akan melepasi IPO Saudi Aramco 2019 sebagai tawaran awam terbesar pernah ada.

Penyenaraian itu juga boleh mendorong kekayaan peribadi Musk melebihi 1 trilion USD (anggaran RM 4 trilion).

SpaceX pada masa ini menilai dirinya pada kira-kira 1.3 trilion USD (anggaran RM 5.1 trilion), dan pegangan pemilikan majoriti Musk dianggarkan bernilai lebih daripada 600 bilion USD (anggaran RM 2.4 trilion) sahaja.

Sudah menjadi individu terkaya di dunia, Musk menjadi orang pertama yang melepasi nilai bersih 500 bilion USD (anggaran RM 2 trilion) tahun lalu.

IPO SpaceX kini mengancam untuk mentakrif semula bukan sahaja skala penyenaraian teknologi tetapi juga tumpuan kekayaan dan pengaruh korporat yang mengelilingi seorang usahawan tunggal.