Wat gebeurt er in het VK - brokkelt de economie af?

Ik heb moeite om een ongunstiger begin van een politiek bewind te bedenken dan Lizz Truss als premier van het VK.

Nauwelijks begonnen in haar rol, kondigde ze aan wat een uiterst rampzalig minibudget is geworden, waardoor de Britse economie in de war raakt. Maar waarom gebeurt het allemaal? En wat betekent dit? Zijn pensioenen veilig?

Wat er is gebeurd?

Samengevat werd het minibudget van Lizz Truss gezien als overdreven agressief. Samen met Kwasi Kwarteng, minister van Financiën, kondigde ze een reeks belastingverlagingen aan. Dat klinkt goed – niemand vindt het leuk om belasting te betalen. Geld groeit echter niet aan de bomen, en deze belastingverlagingen werden niet gefinancierd.

Dit betekent dat de overheid meer moet lenen. Het betekent ook een tegenslag in de inspanningen om de crisis in de kosten van levensonderhoud te bestrijden, iets waar ik het hele jaar al over schrijf. Waarbij het IMF deze week in een nogal ingetogen stijl bevestigde dat ze geloofden dat de begroting “de strijd tegen de inflatie compliceerde”. Het voorspelde ook dat de crisis in het VK langer zou aanhouden dan in andere vergelijkbare economieën.

De begroting heeft het vertrouwen in de Britse economie gewekt – vooral zichtbaar in de instortende pond en de ongekende uitverkoop van staatsobligaties (obligaties). Edelmetalen worden verhandeld tegen rendementen die sinds 2002 niet meer zijn gezien, terwijl de pond op een historisch dieptepunt staat ten opzichte van de dollar.

Wat gebeurt er met de pensioenen?

Het probleem met de uitverkoop bij edelmetalen is dat pensioenfondsen op deze activa vertrouwen om hun verplichtingen af te dekken. Dit is wat bekend staat als aansprakelijkheidsgestuurd beleggen. In wezen matchen ze de vaste kasstromen van gelten met hun verplichtingen (dwz wat ze uitbetalen aan pensioenhouders).

Omdat de uitverkoop bij gelten zo ernstig was, werden deze aansprakelijkheidsafhankelijke pensioenfondsen gedoogd op de gelten die ze aanhielden. Dit betekende dat ze meer onderpand tegen hun posities moesten storten.

Dit leidde natuurlijk alleen maar tot nog meer verkopen, omdat het geld nodig was om contant geld op te halen om tegen deze margestortingen te kunnen boeken, wat ze deden door dezelfde activa te verkopen. Dit zorgde voor een verdere prijsdaling, waardoor er meer verkocht werd – en rond en rond gaan we op deze draaimolen van het onheil.

De Bank of England besloot daarom om deze obligaties te kopen, gezien het risico voor de financiële stabiliteit dat de ineenstorting zou veroorzaken. De laatste aankondiging van deze week lijkt aan te tonen dat de steun op 14 oktober zal eindigen. Dit betekent dat er een verdere uitverkoop van de staatsobligaties zou kunnen zijn, hoewel de Bank wordt opgeroepen om de steun tot het einde van de maand voort te zetten.

Is mijn pensioen veilig?

Hoewel de uitverkoop enorm zorgwekkend is voor de economie als geheel – daarover meer in het laatste deel – hoeven pensioenhouders zich niet al te veel zorgen te maken.

De Bank heeft duidelijk gemaakt dat ze de financiële stabiliteit niet zal laten wankelen als een besmetting, terwijl pensioenen van zich laten horen en worden verdedigd. Dit is uiteindelijk een liquiditeitscrisis, waarbij de uitverkoop nog wordt verergerd door deze honger naar contanten om te storten tegen margestortingen.

Bovendien, als deze problemen eenmaal zijn opgelost, zouden de obligaties die door pensioenen worden aangehouden, op lange termijn een hogere rente moeten betalen.

Het doemscenario is of meer pensioenen dan verwacht vruchtbaar zijn geworden met complexe beleggingsinstrumenten, zoals wankele derivaten die in de war zijn geraakt. Dit kan ertoe leiden dat fondsen waarde verliezen, maar het blijft een scenario in de verte en een scenario dat in ieder geval slechts een minderheid van de pensioenen zou treffen.

Wat betekent dit voor de Britse economie?

Dit is een enorme klap voor de Britse economie. Ik denk niet dat dit kan worden overschat.

Reeds geconfronteerd met een ongebreidelde inflatie en achter de Amerikaanse Federal Reserve met betrekking tot renteverhogingen, is de pond, nou ja, in de vergetelheid geraakt.

De kosten van lenen voor de overheid zijn gestegen. Verdere renteverhogingen zijn nu waarschijnlijk nodig om de inflatie binnen te halen, waardoor de hypotheekkosten stijgen. Nu de energiecrisis al opdoemt terwijl we de winter ingaan, met gesprekken over stroomstoringen en mensen die moeite hebben om hun huizen te verwarmen, had het op geen slechter moment kunnen komen.

De FTSE-aandelenindex is agressief verkocht. Het sentiment gaat door de vloer. Het is al een hele start.

In werkelijkheid is misschien wel het ergste van alles de klap voor de geloofwaardigheid. Wanneer het VK zichzelf wil vestigen als een van de grootste economieën ter wereld, en nu onafhankelijk is van de EU, kunnen dergelijke episodes zich niet voordoen.

De economie is nog steeds afhankelijk van buitenlandse investeerders – ze kan niet bogen op de kracht van de Amerikaanse economie, terwijl ze een veel groter deel van haar energie importeert – en in de huidige gedollariseerde omgeving met hoge inflatie is een misstap als deze een torpedo om de geloofwaardigheid van de Britse markt (ik schreef over waarom we hier allemaal onderworpen zijn aan de heerschappij van de dollar).

Hoe is dit gebeurd?

Ik heb hier geen antwoord op.

Dit was een volledig voorspelbaar scenario. Net als wanneer je een bal uit je hand laat vallen, weet je dat de bal de grond zal raken – want zo werkt de zwaartekracht. Evenzo zal het aankondigen van een reeks belastingverlagingen te midden van een inflatiecrisis uiteraard leiden tot een uitverkoop van obligaties en de kosten van lenen opdrijven, met gevolgen voor jouw valuta.

Het is echt dat doel; er is geen grijs gebied.

En toch gebeurde het. Ik weet echt niet waarom.