De schuldenproblematiek van Frankrijk zorgt voor zorgen in de EU en op de markten

De aanhoudende financiële problemen van Frankrijk zorgen voor onrust bij de partners in de Europese Unie en op de financiële markten. Er is namelijk toenemende bezorgdheid dat de kwetsbaarheid van de minderheidsregering de inspanningen om de overheidsfinanciën te stabiliseren, in de weg zou kunnen staan.

Dit vormt op zijn beurt een potentieel risico voor de onlangs aangenomen begrotingsrichtlijnen van de EU.

Zaterdag werd een nieuwe regering gevormd onder leiding van premier Michel Barnier.

De regering zal echter moeten rekenen op de steun van het extreemrechtse Rassemblement National voor kritische stemmingen, zoals die over de begroting voor 2025 en een door de EU opgelegd plan voor schuldreductie over een periode van zeven jaar.

Wat de zaken nog ingewikkelder maakt, is dat zowel extreemrechts als extreemlinks, die elk bijna een derde van de parlementszetels in handen hebben, fel gekant zijn tegen bezuinigingen. Dit terwijl het Franse begrotingstekort dit jaar naar verwachting ongeveer 6% van het BBP zal bedragen, waarmee het de door de EU voorgeschreven limiet verdubbelt.

“De politieke instabiliteit van de coalitie is onmiskenbaar”, meldde Reuters, citerend uit een functionaris van de eurozone, die, net als anderen, anoniem wilde blijven vanwege de gevoeligheid van de situatie.

De Europese Commissie voorspelt dat de Franse staatsschuld, die in 2023 al 110,6% van het BBP bedraagt, dit jaar zal stijgen tot 112,4% en 113,8% in 2025, tenzij er daadkrachtige maatregelen worden genomen.

De EU-regels vereisen een jaarlijkse verlaging van 1 procentpunt van het BBP.

Een tweede eurofunctionaris vertelde Reuters:

"Uiteindelijk moeten we hopen dat er in Parijs voldoende besef is dat de kosten van een mislukking heel hoog kunnen zijn, en dat dit een aantal partijen ertoe zal aanzetten om de regering in ieder geval tijdelijk te steunen", voegde de functionaris toe.

Franse obligatierente stijgt te midden van marktangst

De marktzenuwachtigheid over de Franse overheidsfinanciën heeft nu al gevolgen voor de leenkosten van het land.

Het rendement op de 10-jarige Franse staatsobligaties overtrof dinsdag voor het eerst kortstondig dat van Spanje sinds de financiële crisis van 2008. Dit weerspiegelt de toenemende bezorgdheid van beleggers.

Premier Barnier zal het begrotingsvoorstel voor 2025 medio oktober aan het Franse parlement en de Europese Commissie voorleggen.

Daarna volgt een zevenjarenplan met hervormingen, investeringen en schuldvermindering, dat naar verwachting eind oktober wordt uitgevoerd.

Hoewel sommige EU-functionarissen denken dat de druk van de markt Franse wetgevers ertoe kan aanzetten moeilijke begrotingsbeslissingen te nemen, zijn er ook zorgen dat een zwak schuldenplan de geloofwaardigheid van het onlangs vastgestelde begrotingskader van de EU, dat in april werd geïntroduceerd, zou kunnen ondermijnen.

Kan Frankrijk deze keer aan een speciale behandeling ontkomen?

Een hoge functionaris van de eurozone merkte op dat Frankrijk in het verleden clementie heeft gekregen van de EU wat betreft fiscale naleving, maar dat dit keer anders zou kunnen zijn.

"Ik denk niet dat Frankrijk de regels deze keer zo gemakkelijk zal kunnen omzeilen, want als dat niet lukt, zou dat het nieuwe begrotingskader ernstig ondermijnen", aldus de functionaris.

Frankrijk heeft de EU-regels die het begrotingstekort beperken tot 3% van het BBP, al vaker overtreden. Bovendien heeft het land sinds 1974 geen begrotingsoverschot meer behaald. Dat is drie jaar vóór de geboorte van president Emmanuel Macron.

In het verleden heeft de Europese Commissie Frankrijk enige clementie verleend, wat op beroemde wijze werd gerechtvaardigd door voormalig Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, die opmerkte: "Frankrijk is Frankrijk."

Het bijgewerkte begrotingskader biedt landen de mogelijkheid om hun strategieën voor schuldreductie in overleg met de Europese Commissie aan te passen, maar het wil ook laten zien dat de EU-regeringen het serieus menen met het aanpakken van de schuldenniveaus na de pandemie en de financiële druk als gevolg van de energiecrisis.

"Ik denk dat het Franse plan een testcase zal zijn", meldde Reuters, citerend uit een andere functionaris van de eurozone.

We zullen moeten afwachten hoeveel bewegingsruimte Frankrijk krijgt. Ook al ziet het eerste plan er streng uit, er kan in de toekomst flexibiliteit zijn als de Commissie haar voortgang door de jaren heen evalueert.

De uitkomst van de Franse schuldbeheerstrategie zal nauwlettend worden gevolgd, aangezien deze niet alleen gevolgen zal hebben voor de eigen economie, maar ook als lakmoesproef zal dienen voor de doeltreffendheid en handhaving van het bredere begrotingsbeleid van de EU.