China's kruispunt: een beslissing die de economische toekomst van het land zal bepalen

Jarenlang was de Chinese economie gericht op kortetermijngroei, wat vaak ten koste ging van het aanpakken van dieperliggende structurele tekortkomingen.

Van de worstelende vastgoedsector tot de afhankelijkheid van staatsbedrijven: de scheuren in de fundering zijn steeds moeilijker te negeren.

Nu de wereldwijde druk toeneemt en de groeidoelstellingen moeilijker te halen zijn, staat het land voor een beslissend moment.

Zal Beijing doorgaan met het doorvoeren van snelle oplossingen, of zal het de systemische problemen aanpakken die de economische toekomst bedreigen?

Zwakke industriële productie, maar sterke consumptie

Uit recente gegevens van het Nationaal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de industriële productie is vertraagd. In oktober groeide de productie met 5,3%, iets minder dan de 5,4% die in september werd geregistreerd.

Het tempo bleef ook achter bij de marktverwachtingen van 5,6%.

Dit is een teken van zwakte in de productiesector, die al lang een hoeksteen is van het Chinese economische model.

Aan de consumentenkant is er enige opluchting. De detailhandelsverkopen groeiden in oktober met 4,8%, wat de snelste stijging sinds februari markeert.

De impuls werd veroorzaakt door het Singles' Day-winkelfestival, waarbij de e-commerceverkopen met 26,6% stegen tot 1,44 biljoen yuan.

Het herstel van de consumptie weerspiegelt de stimuleringsmaatregelen van Peking, maar de vraag blijft: is dit herstel houdbaar zonder grotere veranderingen in inkomen en werkgelegenheid?

Een huizencrisis zonder gemakkelijke oplossing

De Chinese vastgoedsector, ooit een belangrijke groeimotor, heeft het nog steeds moeilijk.

De woningverkopen daalden dit jaar tot en met oktober met 15,8%, een lichte verbetering ten opzichte van de daling van 17,1% in september.

Toch neemt de vastgoedinvestering nog steeds af en de problemen in de sector slaan over op aanverwante sectoren, van de bouw tot de financiële sector van lokale overheden.

Lokale overheden, die voor hun inkomsten sterk afhankelijk zijn van de verkoop van grond, zitten diep in de schulden.

Deze financiële problemen beperken hun vermogen om te investeren in infrastructuur en openbare diensten, wat de algehele economische vertraging verergert.

De recente belastingvoordelen van Beijing op huizen- en grondtransacties stabiliseren de vraag wellicht, maar het is onwaarschijnlijk dat ze de langetermijnachteruitgang van de sector kunnen omkeren.

Zonder daadkrachtige maatregelen dreigt de vastgoedcrisis een deflatoire last voor de hele economie te worden.

Trumps tarieven keren terug

De externe omgeving wordt ook vijandiger. De herverkiezing van Donald Trump heeft het spook van een volwaardige handelsoorlog nieuw leven ingeblazen.

Trump heeft voorgesteld om tarieven tot 60% op Chinese importen in te voeren. Analisten schatten dat dit de groei van het Chinese BBP met ruim 2,5 procentpunten zou kunnen verlagen.

Voor een land dat streeft naar een groei van 5% kan dit rampzalig zijn.

Beijing bereidt zich al voor op de impact. Het heeft initiatieven als het Belt and Road Initiative (BRI) opgevoerd en de banden met opkomende markten verdiept.

China opende bijvoorbeeld onlangs een megahaven van 3,5 miljard dollar in Peru, met als doel de handelsbetrekkingen tussen Latijns-Amerika en Azië te versterken.

Deze stappen geven aan dat China van plan is om zijn handelsrelaties te diversifiëren en de afhankelijkheid van westerse markten te verminderen.

Exporteurs voelen de druk

Ook de Chinese exportsector staat onder druk door veranderingen in het binnenlandse beleid.

De overheid heeft onlangs de belastingteruggaven op een reeks producten, waaronder aluminium, fotovoltaïsche cellen en batterijen, verlaagd.

Aluminiumexporteurs, die tussen januari en september 4,62 miljoen ton exporteerden, worden geconfronteerd met stijgende kosten die de concurrentiepositie kunnen schaden (Shanghai Metals Market).

Exporteurs van zonnepanelen kunnen hogere kosten doorberekenen aan buitenlandse kopers, maar de impact op de vraag zal naar verwachting beperkt zijn.

Voor nichesectoren zoals gebruikte frituurolie (UCO) hebben de kortingen geleid tot vertragingen in de levering, omdat er opnieuw over contracten moet worden onderhandeld.

Deze veranderingen benadrukken de nadruk die Peking legt op het behouden van hoogwaardige producten in eigen land, ook al gaat dat ten koste van de export op korte termijn.

Worden fundamentele kwesties genegeerd?

Al meer dan tien jaar wordt de regering van Xi Jinping aangespoord om de structurele gebreken van de economie te hervormen.

Hoge jeugdwerkloosheid, een snel vergrijzende bevolking en de dominantie van staatsbedrijven zijn al lang bestaande problemen.

Toch zijn de hervormingen op zijn best fragmentarisch.

Het Chinese economische model is nog steeds sterk afhankelijk van jaarlijkse BBP-doelstellingen, die de voorkeur geven aan kortetermijnstimulering boven duurzaamheid op de lange termijn.

De doelstelling van 5% van dit jaar heeft geleid tot beleidsmaatregelen die gericht zijn op het ondersteunen van de consumptie en investeringen in infrastructuur. Deze maatregelen doen echter weinig om dieperliggende inefficiënties aan te pakken.

Critici beweren dat de regering van Xi, ondanks haar gecentraliseerde macht, nog steeds niet de gedurfde hervormingen heeft doorgevoerd die nodig zijn om de economie te moderniseren.

Technologische ambities en geopolitieke risico's

China's streven naar een leidende positie op technologisch gebied, met name op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI) en halfgeleiders, is essentieel voor de toekomstige groei van het land.

Geopolitieke spanningen met de VS verstoren echter de wereldwijde toeleveringsketens.

Zuid-Korea heeft onder Amerikaanse druk de export van chips naar China gehalveerd, terwijl Vietnam zich positioneert als concurrent in de productie van halfgeleiders.

De technologische ambities van China vormen zowel een kans als een kwetsbaarheid.

De ontwikkeling van AI in het land is afhankelijk van een constante aanvoer van geavanceerde chips, een gebied waarop de Amerikaanse exportcontroles strenger worden.

Deze beperkingen vertragen niet alleen de vooruitgang van China, maar leggen ook de kwetsbaarheid bloot van de afhankelijkheid van de Chinese technologiesector van wereldwijde toeleveringsketens.

Groei of hervorming?

China staat nu voor een lastig dilemma: moet het land prioriteit blijven geven aan kortetermijngroei of de risico's nemen die nodig zijn voor diepgaande structurele hervormingen?

Gegevens over de detailhandelsverkopen bieden een sprankje hoop, maar zijn geen vervanging voor het aanpakken van de systemische problemen die de productiviteit en innovatie ondermijnen.

De vastgoedcrisis, de schulden van lokale overheden en een te grote afhankelijkheid van staatsbedrijven vormen belemmeringen voor duurzame groei.

Ondertussen maken externe bedreigingen, zoals Trumps tarieven en de rivaliteit tussen de VS en China op technologisch gebied, de noodzaak tot verandering alleen maar urgenter.

Ondanks Xi's groeiende macht heeft zijn leiderschap nog niet tot significante hervormingsdoorbraken geleid.

Nu internationale investeerders steeds voorzichtiger worden, zou Xi's vermogen om gedurfde hervormingen door te voeren bepalend kunnen zijn voor zijn nalatenschap en de economische koers van het land.

China heeft in feite de tools om zijn economie te hervormen. Het is nog maar de vraag of het de politieke wil heeft om ze te gebruiken.