Is het economische wonder van Argentinië echt?

Argentinië ondergaat ingrijpende economische veranderingen onder president Javier Milei, die in december 2023 aantrad.

Nadat hij een van de meest problematische economieën ter wereld had geërfd, voerde Milei drastische hervormingen door die gericht waren op het stabiliseren van hyperinflatie, het verminderen van overheidsuitgaven en het stimuleren van investeringen.

Zijn beleid heeft tot nu toe wisselende resultaten opgeleverd, wat onder economen en investeerders tot een debat heeft geleid over de vraag of Argentinië daadwerkelijk op weg is naar herstel.

De staat van de economie

Toen Milei aantrad, verkeerde Argentinië in een crisis.

De inflatie bedroeg in 2023 211%, het hoogste percentage ter wereld.

De economie kromp met 1,6% en 45% van de bevolking leed aan armoede.

In 2024 was de inflatie gedaald tot een maandelijks percentage van 2,7% (oktober), hoewel de jaarlijkse inflatie nog steeds rond de 200% schommelt.

Verwacht wordt dat het BBP dit jaar met 3,5% zal krimpen, maar prognoses voor 2025 wijzen op een groei van 5% tot 6%.

De regering van Milei heeft belangrijke mijlpalen bereikt, waaronder tien opeenvolgende maanden van begrotingsoverschotten en een verlaging van de risicopremie van het land met 40%.

Deze verbeteringen brengen echter hoge kosten met zich mee.

De armoede is gestegen tot 53% en de reële lonen voor de meeste werknemers blijven stagneren, ook al beginnen de lonen in de particuliere sector zich te herstellen.

Hoe vertraagde de inflatie?

Een belangrijke prestatie van Milei's regering is de aanzienlijke vertraging van de inflatie.

Dit werd mogelijk gemaakt door een streng monetair en fiscaal beleid.

De overheid stopte met het drukken van geld om tekorten te financieren, schrapte geleidelijk de rentedragende verplichtingen bij de centrale bank en devalueerde de munteenheid.

Deze maatregelen zorgden ervoor dat de groei van de geldhoeveelheid, een belangrijke aanjager van inflatie, afnam.

De maandelijkse inflatie van de groothandelsprijzen, die in december 2023 steeg tot 54%, is nu gedaald tot 2%.

Analisten verwachten dat de inflatie tegen 2025 het internationale niveau zal bereiken, waardoor kapitaalcontroles en valuta-interventies uiteindelijk kunnen worden opgeheven.

JPMorgan voorspelt een jaarlijkse inflatie van 29% tegen eind 2025, het laagste niveau sinds 2017.

Begrotingsdiscipline en bezuinigingen

Milei's aanpak van het begrotingsbeleid is eveneens agressief.

De overheidsuitgaven werden in reële termen met 30% teruggebracht, ministeries werden samengevoegd en infrastructuurprojecten werden stopgezet.

Sociale voorzieningen en subsidies voor voedsel, energie en transport werden drastisch verminderd.

De nadruk die de overheid legt op begrotingsevenwicht heeft niet alleen geleid tot stabielere financiën, maar ook tot een afname van de staatsschuld ten opzichte van het BBP.

Deze bezuinigingen hebben echter geleid tot wijdverbreide ontevredenheid onder het publiek. Studenten protesteerden tegen bezuinigingen op de universiteitsbegroting, terwijl staatswerknemers en gepensioneerden te maken kregen met loonbevriezingen en kortingen op uitkeringen.

Het beleid van ‘koude progressie’, waarbij inflatie de reële inkomens uitholt, heeft de economische druk voor miljoenen Argentijnen vergroot.

Investeringen en de particuliere sector

De regering van Milei heeft zich ingespannen om buitenlandse investeringen aan te trekken, vooral op het gebied van energie en grondstoffen.

Argentinië is rijk aan lithium, koper en hernieuwbare energiebronnen, waardoor het een aantrekkelijke bestemming is voor investeerders die op zoek zijn naar alternatieven voor autoritaire regimes.

De wet Régimen de Incentivos para Grandes Inversiones (RIGI), die in juli werd aangenomen, biedt belastingvoordelen van 30 jaar voor investeringen van meer dan $ 200 miljoen.

Deze prikkels beginnen al vruchten af te werpen. Buitenlandse bedrijven hebben investeringen aangekondigd in lithium en andere sectoren, wat heeft bijgedragen aan een stijging van 15% in de totale besparingen als percentage van het BBP.

Critici wijzen er echter op dat de investeringsniveaus nog steeds onder hun potentieel liggen vanwege aanhoudende risico's en onzekerheden.

De menselijke kosten van hervormingen

Terwijl investeerders blij zijn met de begrotingsdiscipline en de lagere inflatie, zijn de menselijke kosten van deze hervormingen onmiskenbaar.

Armoede treft nu meer dan de helft van de Argentijnse bevolking en de koopkracht is sterk afgenomen.

Energie- en huurkosten zijn gestegen, vooral voor huishoudens met een laag en gemiddeld inkomen. Huurliberalisatie heeft het aanbod van woningen met 170% vergroot en nieuwe huurprijzen verlaagd, maar bestaande huurders worden geconfronteerd met steile stijgingen.

Ook de werkloosheid is toegenomen doordat openbare werken zijn geannuleerd en de loongroei achterblijft bij de inflatie.

Informele werknemers, die bijna de helft van de Argentijnse beroepsbevolking uitmaken, zijn extra kwetsbaar. Veel economen beweren dat het tempo van de hervormingen te hoog kan zijn voor de sociale structuur van het land.

Is het deze keer anders?

Ondanks alle uitdagingen zijn investeerders optimistisch over de toekomst van Argentinië onder Milei.

De aandelenmarkt van het land is dit jaar met 125% gestegen en dollarobligaties hebben een rendement van bijna 90% opgeleverd.

De meeste analisten zijn van mening dat deze regering Argentinië de beste kans biedt om economische stabiliteit te bereiken.

Toch mag de geschiedenis van economische crises in Argentinië niet onderschat worden.

De val van de hervormingsgezinde regering van Mauricio Macri in 2019, na een vergelijkbare beleggersrally, is een goede herinnering.

Zonder bredere maatschappelijke en politieke steun lopen Milei's hervormingen het risico teruggedraaid te worden, vooral als de armoede en ongelijkheid blijven toenemen.

Wat kunnen we hiervan leren?

Milei's beleid biedt lessen voor andere landen die worstelen met economische crises. Zijn regering toont de kracht van fiscale discipline en monetaire hervormingen bij het temmen van inflatie.

Maar het benadrukt ook de risico's die het nastreven van bezuinigingen zonder voldoende sociale waarborgen met zich meebrengt.

Beleidsmakers moeten een evenwicht vinden tussen langetermijndoelstellingen voor de begroting en directe maatschappelijke behoeften om een negatieve reactie van de bevolking te voorkomen.

Desondanks blijft Argentinië een markt met een hoog risico en een hoog rendement voor internationale investeerders.

Het potentieel voor aanhoudende groei is inderdaad reëel, maar dit hangt af van Milei's vermogen om politieke steun te behouden en tastbare verbeteringen in de levensstandaard te bewerkstelligen.

De tussentijdse verkiezingen van 2025 zullen een belangrijke test voor zijn mandaat zijn.

De reis van Argentinië onder Milei is nog lang niet voorbij. Of zijn beleid tot een blijvend herstel of een nieuwe cyclus van instabiliteit leidt, hangt af van zijn vermogen om zowel economische als sociale uitdagingen het hoofd te bieden.

Argentinië probeert zijn economische verhaal te herschrijven. Misschien moeten we het land wat meer tijd geven.