Waarom Azië zich stilletjes afkeert van de Amerikaanse dollar

Er gebeurt iets ongebruikelijks op de wereldwijde valutamarkten, en de meeste mensen letten er niet op.

Deze week steeg de Taiwanese dollar met meer dan 5% op één dag, de grootste sprong sinds 1988.

Tegelijkertijd proberen Aziatische banken, exporteurs en staatsfondsen steeds vaker de Amerikaanse dollar in hun transacties te omzeilen.

Het is nog geen volwaardige crisis, maar de boodschap is duidelijk: het vertrouwen in de Amerikaanse dollar neemt af en kapitaal stroomt weg.

Wat eerst een langzame verschuiving was, ontwikkelt zich nu tot iets groters. Er is een grote paradigmaverschuiving gaande in Azië, en de VS zijn daar mogelijk niet op voorbereid.

Is de Amerikaanse dollar nog steeds de ankerwährung van de wereld?

Decennialang is de dollar de ruggengraat van het mondiale financiële systeem geweest.

Volgens een baanbrekend artikel uit 2021 wordt het gebruikt bij 88% van alle valutahandel.

Ongeveer de helft van de wereldwijde handel wordt in dollars gefactureerd, en de dollar vertegenwoordigt nog steeds meer dan de helft van de wereldwijde valutareserves.

Maar die greep begint te verzwakken. Tot nu toe dit jaar is de dollarindex (DXY) met bijna 8% gedaald, de sterkste daling in de eerste helft van het jaar in zijn 20-jarige geschiedenis.

Tegelijkertijd versterkten de meeste Aziatische valuta's zich sterk ten opzichte van de dollar.

De Taiwanese dollar was de uitblinker; de munt steeg met 5% op één dag nadat exporteurs massaal hun dollarbezittingen verkochten.

De offshore yuan bereikte een hoogtepunt in zes maanden.

De Hongkongse dollar testte de bovenkant van zijn handelsband, wat leidde tot een interventie van 6 miljard dollar door de de facto centrale bank.

Geen van deze acties stond op zichzelf.

Ze maken deel uit van een bredere trend. Aziatische instellingen, van centrale banken tot verzekeringsfondsen, repatriëren in dollars luidende activa en dekken hun risico's af.

De vraag naar dollarhedges is enorm toegenomen. Sommige bedrijven leggen zelfs beperkingen op aan handelsplatformen om de stroom aan conversieverzoeken aan te kunnen.

Deze week schatte Stephen Jen, een voormalig econoom van het IMF die bekend staat om zijn theorie van de ‘dollar smile’, dat Aziatische exporteurs en institutionele beleggers tot wel 2,5 biljoen dollar aan niet-afgedekte dollarposities aanhouden.

Zelfs als een klein deel daarvan in beweging komt, kan dat de druk op de dollar versterken en de werking van de wereldwijde financiën fundamenteel veranderen.

Wat veroorzaakt deze valutaschommelingen?

De directe aanleiding is niemand minder dan het economische programma van president Trump.

Sinds zijn terugkeer op kantoor heeft hij de dreigementen met tarieven opgevoerd en de handelsbesprekingen in een impasse gebracht.

De Amerikaanse tarieven op Chinese goederen bedragen momenteel 145%, zonder dat er aanwijzingen zijn voor een spoedige terugdraaiing.

In ruil daarvoor heeft Peking duidelijk gemaakt dat het van de VS verwacht dat het de door China als "eenzijdige tarieven" bestempelde maatregelen intrekt als voorwaarde voor zinvolle gesprekken.

Beide partijen nemen een afwachtende houding aan, maar de druk is reëel.

De Amerikaanse economie kromp in het eerste kwartaal, de eerste krimp sinds 2022.

De Chinese productie-index is ook in de krimp terechtgekomen.

Beide landen kampen met een lagere vraag, zwakkere export en toenemende kapitaalspanningen.

Maar het verschil is dat de VS nog steeds leunt op de wereldwijde status van de dollar, terwijl Azië stilletjes zijn strategie aanpast.

Exporteurs in Taiwan, China en Zuidoost-Azië houden niet langer vast aan dollars.

Ze wisselen ze sneller in voor lokale valuta, in de verwachting dat de dollar verder zal verzwakken.

In sommige gevallen nemen ze de hogere hedgingkosten voor lief, alleen maar om eruit te komen.

Dat is geen speculatieve actie; het is risicobeheer.

En dat wordt ondersteund door actie op institutioneel niveau.

Banken in heel Azië zien een toenemende vraag naar valutaderivaten die de dollar volledig omzeilen.

Dat omvat euro-yuan transacties, rupiah-yuan swaps en directe hedging in de Hongkongse dollar.

Volgens Bloomberg richt een buitenlandse bank in Indonesië zelfs een speciale yuan-handelsdesk op om aan de lokale vraag te voldoen.

Is dit het begin van de de-dollarisering?

Technisch gezien wel. Maar niet op de dramatische manier die mensen zich vaak voorstellen.

De dollar wordt niet van de ene op de andere dag vervangen, en er is geen geloofwaardig alternatief met dezelfde diepte, liquiditeit of reikwijdte.

Het aandeel van de euro in de wereldwijde transacties is de afgelopen twee jaar daadwerkelijk gedaald.

En hoewel de yuan terrein wint, vertegenwoordigt hij volgens SWIFT-gegevens van maart nog steeds slechts ongeveer 4% van de wereldwijde betalingen.

De trend is echter onmiskenbaar. China's Cross-Border Interbank Payment System (CIPS), het alternatief voor SWIFT, verwerkte vorig jaar transacties ter waarde van $24 biljoen, een stijging van 40% ten opzichte van 2023.

De yuan wordt nu in recordvolumes gebruikt voor de grensoverschrijdende handel van China, vooral met Zuidoost-Azië en de Golfregio.

De export naar die regio's is de afgelopen vijf jaar met meer dan 80% gegroeid, vergeleken met een veel langzamere groei naar de VS en de EU.

Hier begint de dominantie van de dollar af te brokkelen, niet door een plotselinge ineenstorting, maar door langzame, weloverwogen veranderingen in de manier waarop bedrijven en landen transacties uitvoeren.

Als de dollar slechts een van de vele opties wordt, in plaats van de standaard, zal zijn rol kleiner worden.

De kosten van het afdekken van de dollar zijn het afgelopen jaar ook gestegen, vooral rond belangrijke politieke gebeurtenissen zoals de Amerikaanse verkiezingen en aankondigingen over het handelsbeleid.

Handelaren rekenen nu met meer risico voor het aanhouden van dollars, niet minder.

Wat zijn de grotere risico's?

Het grootste risico is niet volatiliteit, maar geloofwaardigheid.

De wereldwijde status van de dollar berust niet alleen op economie, maar ook op vertrouwen. Dat vertrouwen neemt af.

Toen de VS na de invasie van Oekraïne de dollarreserves van Rusland bevroor, werd het signaal afgegeven dat de toegang tot het dollarsysteem politiek conditioneel kon zijn.

Sindsdien zijn meer landen begonnen met het bouwen van alternatieven.

De aanpak van president Trump heeft die perceptie versterkt.

Zijn herhaalde aanvallen op de Federal Reserve, zijn onvoorspelbare tariefbeleid en zijn openlijke klachten over de sterke dollar hebben beleggers onrustig gemaakt.

Tegelijkertijd kampt de VS met aanhoudende tekorten en is de ruimte voor monetaire versoepeling beperkter dan voorheen.

De buitenlandse vraag naar Amerikaanse staatsobligaties is al afgenomen.

Op recente veilingen is het aandeel kopers dat als ‘indirect’ wordt gecategoriseerd (waaronder buitenlandse centrale banken) gedaald.

Als die trend zich voortzet, kan de financiering van de Amerikaanse schuld duurder worden, vooral als de rente daalt en beleggers elders op zoek gaan naar rendement en stabiliteit.

Dit gaat niet alleen over valutamarkten. Het gaat over de architectuur van de wereldwijde kapitaalstromen.

Als minder landen bereid zijn de dollar als reservemunt aan te houden of als tussenpersoon in de handel te gebruiken, verandert dat de spelregels.

Uiteindelijk verwacht niemand dat de dollar zal verdwijnen.

Maar in de wereld van de mondiale financiën hoeft het niet te verdwijnen om aan macht in te boeten.

Het enige wat nodig is, is dat genoeg spelers iets anders kiezen. En landen beginnen hun opties te bekijken.