Vernietigt de tariefdreiging van Trump de handelsrelatie tussen de VS en de EU?

Op 12 juli kondigde president Trump plannen aan om vanaf 1 augustus 30% tarieven op te leggen aan bijna alle export van de Europese Unie.

Brieven aan leiders in de hele EU en 22 andere landen schetsten nog hogere tarieven op metalen, auto's en koper.

De dreiging is reëel.

De EU bereidt nu tot 72 miljard euro aan tegenmaatregelen voor. Beide partijen graven zich in.

En nu lijkt het erop dat wat ooit een concurrerende economische rivaliteit was, nu een historische breuk kan worden in de handel tussen de VS en de EU.

Waarom tarieven van 30% daadwerkelijk zouden kunnen gebeuren

Het Witte Huis zegt dat deze tarieven nodig zijn om te corrigeren wat het oneerlijke handelsonevenwichtigheden noemt.

Volgens Eurostat had de EU in 2024 een handelsoverschot van 197 miljard euro met de Verenigde Staten.

Trump wil dat dat verandert. Zijn regering eist volledige markttoegang, minder EU-tarieven en permanente beperkingen op de export van staal en aluminium naar de VS.

Eerdere tariefdreigementen onder Trump werden vaak teruggedraaid of uitgesteld. Maar deze keer is het anders. Het toepassingsgebied is breder.

Het plan dekt bijna alle goederen. Het is al geformaliseerd in brieven die rechtstreeks naar de Europese leiders worden gestuurd.

En in tegenstelling tot 2018 heeft Trump algemene tariefniveaus voorbereid. Dat is 30% over de hele linie, 50% op koper, en geen vrijstellingen voor de meeste sectoren.

Er zijn tekenen dat hij niet zal terugdeinzen. De besprekingen in Washington eindigden vorige week zonder echte vooruitgang.

Amerikaanse onderhandelaars dringen nu aan op een universeel tarief van meer dan 10%, met slechts beperkte vrijstellingen voor sommige medicijnen, vliegtuigonderdelen en gespecialiseerde productiehulpmiddelen.

Europese functionarissen daarentegen hebben deze termen "onwerkbaar" genoemd.

De EU schat dat de bestaande Amerikaanse heffingen al ongeveer 380 miljard euro (442 miljard dollar) bedragen, wat ongeveer 70% van haar export naar de VS is.

Alleen al in 2025 is het handelstekort van de VS met de EU verdubbeld, omdat Europese exporteurs zich haastten om zendingen voor de deadline te vervroegen.

De reactie van de EU: knelpunten en vergeldingsmaatregelen

De Europese Commissie heeft haar eigen vergeldingspakket opgesteld.

Het omvat tarieven op Amerikaanse goederen ter waarde van 72 miljard euro, met de nadruk op industrieën met politiek gewicht in de VS.

Deze omvatten bourbon uit Kentucky, sojabonen uit Louisiana, motorfietsen uit Wisconsin en Boeing-vliegtuigen.

Ierland, Duitsland, België en Nederland zullen naar verwachting de meeste druk voelen als de zaken escaleren.

Ierland is blootgesteld aan vliegtuigleasing, die bijna 10.000 vliegtuigen ondersteunt en goed is voor meer dan 1% van het Ierse bbp.

Duitsland is kwetsbaar door zijn toeleveringsketens voor de auto-industrie en de chemische industrie die zich uitstrekken over Centraal- en Oost-Europa.

België en Nederland zijn belangrijke afnemers van Amerikaanse chemicaliën, kunststoffen en medische hulpmiddelen.

Zelfs als de vergeldingstarieven van de EU zorgvuldig worden uitgevoerd, kunnen toeleveringsketens breken.

Airbus en Boeing zijn voor onderdelen op elkaar aangewezen. Autofabrikanten in de EU zijn afhankelijk van Amerikaanse software, halfgeleiders en gespecialiseerde machines.

Elke verstoring zou de kosten verhogen, de leveringen vertragen en het concurrentievermogen aan beide kanten verminderen.

Waar beleggers op moeten letten

De markt heeft tot nu toe nauwelijks gereageerd. Amerikaanse aandelen bereikten slechts enkele dagen voor de aankondiging recordhoogtes.

De Europese industriële aandelen daalden licht, maar hebben zich sindsdien hersteld.

De meeste beleggers denken dat Trump zich op het laatste moment weer kan terugtrekken. Dat kan een vergissing zijn.

De Tax Foundation schat dat deze tarieven Amerikaanse huishoudens tegen 2026 meer dan $ 1.600 per jaar zullen kosten en $ 171 miljard aan nieuwe overheidsinkomsten zullen opleveren.

Dat zou ze tot een van de grootste effectieve belastingverhogingen in decennia maken.

Voorlopig blijven de inflatieverwachtingen stabiel, maar een breed tariefregime zou de prijzen op termijn met maximaal 0,8% kunnen opdrijven .

Het grotere probleem is fragmentatie. Europese bedrijven bespreken al hoe ze de afhankelijkheid van Amerikaanse technologieën, componenten en leveranciers kunnen verminderen via de EU Inc-beweging.

Verschillende EU-regeringen zetten openlijk vraagtekens bij hun veiligheids- en aanbestedingsrelaties met Washington.

Sommigen zijn begonnen met het verkennen van niet-Amerikaanse wapensystemen en digitale infrastructuur.

Deze reacties lijken misschien klein, maar na verloop van tijd zullen ze verergeren.

Dit is niet alleen een kortetermijnklap voor de winst. Het is het begin van een mogelijke ontkoppeling.

De scherpste risico's staan niet in de krantenkoppen

De gevaarlijkste uitkomst is niet onmiddellijke inflatie of een correctie van aandelen.

Het is de ineenstorting van de langdurige samenwerking tussen twee van 's werelds grootste economieën.

De VS en de EU zijn samen goed voor bijna de helft van het mondiale bbp en ongeveer 30% van de wereldhandel.

Ze delen duizenden toeleveringsketens, van lucht- en ruimtevaart en farmaceutica tot auto's en schone energie. Tarieven brengen dat allemaal in gevaar.

De EU overweegt haar anti-dwanginstrument te activeren, een krachtig juridisch instrument dat Amerikaanse bedrijven zou kunnen verbieden om op overheidsopdrachten te bieden, nieuwe belastingen op technologiebedrijven zou kunnen opleggen en de markttoegang zou kunnen beperken.

Dit zou een directe aanwijzing zijn dat de EU de VS niet alleen als een harde onderhandelaar ziet, maar ook als een dwingende speler.

Zelfs als er voor 1 augustus een deal wordt gesloten, is de politieke en commerciële schade aangericht. Het vertrouwen is aan het afbrokkelen.

Overheden en bedrijven zijn al bezig met herpositioneren. Een toekomstig handelsverdrag tussen de VS en de EU lijkt nu nog jaren weg.