Het vertrek van Ishiba: een schokkend ontslag dompelt de toekomst van Japan in diepe onzekerheid

Premier Shigeru Ishiba, gehavend door een reeks vernederende tegenslagen bij de verkiezingen en geconfronteerd met een interne partijopstand, heeft aangekondigd dat hij zal aftreden.

Het verbluffende ontslag maakt een einde aan een korte en onrustige ambtstermijn, waardoor de op drie na grootste economie ter wereld in een periode van diepe onzekerheid terechtkomt en een felle en onvoorspelbare race in gang wordt gezet om hem op te volgen.

De aankondiging, die zondag op een persconferentie in Tokio werd gedaan, was een schoorvoetende erkenning van de nederlaag. "Hoewel ik het gevoel heb dat er nog steeds dingen zijn die ik als premier wil doen, heb ik de moeilijke beslissing genomen om af te treden", zei Ishiba.

Hij erkende dat als hij aan de macht was blijven blijven, dit "een onomkeerbare verdeeldheid binnen de partij had kunnen creëren, wat zeker niet mijn bedoeling is".

Een markt op scherp, een erfenis in kwestie

De reactie van de markt was onmiddellijk en ernstig. De Japanse yen, een traditionele veilige haven, daalde in de vroege handel met 0,7 procent ten opzichte van de dollar toen een nieuwe golf van politieke instabiliteit het land overspoelde.

Terwijl de zwakkere munt Japanse aandelen een rugwind in de rug gaf, kwam de fragiele obligatiemarkt van het land onder grote druk te staan, waarbij de rendementen op langlopende obligaties, die vorige week al het hoogste punt in meerdere decennia hadden bereikt, als bijzonder kwetsbaar werden beschouwd.

De kern van de angst van de markt is de angst dat het vertrek van Ishiba het einde van de fiscale discipline zal betekenen.

"Premier Ishiba stond bekend om zijn strikte houding ten aanzien van fiscale discipline", zegt Katsutoshi Inadome, senior strateeg bij Sumitomo Mitsui Trust Asset Management.

"Hoewel het onduidelijk blijft wie de volgende premier zal worden, is het moeilijk om iemand voor te stellen met een fiscale discipline die beter is dan of zelfs gelijkwaardig is aan de zijne."

Ishiba probeerde zijn vertrek in te kaderen als een kwestie van timing en verklaarde dat hij, nadat hij de controversiële Amerikaanse handelsbesprekingen had meegemaakt, vond dat het "het juiste moment was om af te treden en plaats te maken voor mijn opvolger".

De ondertekening van het uitvoerend bevel door president Donald Trump vorige week, die de deal afrondde, biedt Ishiba een tastbare, zij het bescheiden, erfenis om mee weg te lopen na een turbulent jaar aan het roer.

De opvolging scramble: een strijd om de ziel van de partij

Nu is er een hectische en high-stakes strijd begonnen om hem te vervangen. De regerende Liberaal-Democratische Partij (LDP) zal nu een leiderschapsrace houden, een wedstrijd die een strijd zal zijn om de ziel van de partij en de toekomstige richting van het land.
Potentiële kandidaten zijn al aan het jockeyen voor positie.

Onder hen is Sanae Takaichi, een voormalige minister van Binnenlandse Zaken van de rechtervleugel van de partij die voorstander is van meer stimuleringsmaatregelen en een voorzichtige benadering van renteverhogingen.

Haar potentiële overwinning is het nachtmerriescenario van de markt.

"Als mevrouw Takaichi wordt benoemd, kan de verkoop van obligaties toenemen vanwege het risico van een verlaging van de kredietwaardigheid", waarschuwde Inadome. In dat scenario "zouden we een drievoudige dip kunnen zien: dalende obligatieprijzen, een zwakkere yen en dalende aandelenkoersen."

Andere potentiële kanshebbers zijn Shinjiro Koizumi, de zoon van een populaire voormalige premier die de LDP een frisser, aantrekkelijker gezicht zou kunnen geven, en een groot aantal andere partijveteranen.

Hoewel de dominantie van de LDP in het parlement traditioneel vrijwel gegarandeerd is dat haar leider premier zal worden, hebben de recente verkiezingsverliezen van de partij het parlement gebroken en een nieuw en onvoorspelbaar element in de race geïnjecteerd.

De volgende leider zal worden geconfronteerd met een ontmoedigende reeks uitdagingen, van tegenwind op de wereldhandel tot sluimerende wrok in eigen land over de stijgende kosten van levensonderhoud, een uitdaging die te groot bleek voor zijn voorganger om te overwinnen.