EU onthult sanctiepakket tegen Israël vanwege zorgen over mensenrechten in Gaza

De Europese Unie heeft plannen uiteengezet om de handelsbetrekkingen met Israël te verslechteren en sancties op te leggen aan topfunctionarissen als reactie op bevindingen van mensenrechtenschendingen in Gaza.

De maatregelen, die woensdag werden aangekondigd door Kaja Kallas, hoofd van het buitenlands beleid van de EU, omvatten tarieven op Israëlische invoer ter waarde van 5,8 miljard euro en sancties tegen minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben Gvir en minister van Financiën Bezalel Smotrich.

Hoewel de voorstellen de goedkeuring van alle lidstaten vereisen, vertegenwoordigen ze een scherpe verschuiving in het beleid van het blok onder Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, die steeds meer kritiek heeft gekregen op haar reactie op het conflict in Gaza.

EU is van plan handelsovereenkomst ter waarde van € 16 miljard op te schorten

De Europese Commissie schetste dat de voorgestelde tarieven delen van de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël, die voor het eerst werd ondertekend in 2000, zullen opschorten.

De maatregelen zouden gericht zijn op 37% van de Israëlische export naar het blok, ter waarde van ongeveer 16 miljard euro in 2024, en zullen naar verwachting ongeveer 220 miljoen euro aan extra kosten toevoegen.

Brussel is ook van plan om 14 miljoen euro te snijden in de directe steun voor Israëlische projecten, terwijl de financiering voor Yad Vashem, het Israëlische Holocaustmonument, en vredesopbouwprogramma's behouden blijft.

Volgens commissaris voor Handel Maroš Šefčovič gaat de discussie verder dan economie en cijfers, en weerspiegelt het de politieke druk binnen het blok.

De EU blijft de grootste handelspartner van Israël, wat het belang van deze geplande beperkingen onderstreept.

Politieke oppositie in de EU-lidstaten

De voorstellen hebben diepe verdeeldheid binnen de Europese Unie aan het licht gebracht.

Goedkeuring van tarieven vereist een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten, terwijl sancties tegen Israëlische ministers unaniem moeten zijn.

Landen als Duitsland, Oostenrijk, Italië en Hongarije blijven gekant tegen het nemen van dergelijke stappen.

Eerdere pogingen van individuele EU-hoofdsteden om soortgelijke maatregelen door te drukken, mislukten omdat er onvoldoende steun was in de Europese Raad.

Ondanks deze uitdagingen gebruikte von der Leyen een belangrijke toespraak in Straatsburg om te bevestigen dat de Commissie verder zou gaan met voorstellen voor tarieven en sancties.

De maatregelen volgen op maanden van protesten in Europese steden en herhaalde oproepen van leiders zoals de Spaanse premier Pedro Sanchez voor hardere maatregelen.

Israëls krachtige reactie op EU-voorstellen

De aankondiging werd beantwoord met scherpe kritiek van Israël. Minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa'ar beschuldigde von der Leyen van het versterken van terroristische groeperingen en zei in een brief dat dergelijke acties organisaties die verantwoordelijk zijn voor aanhoudend geweld effectief versterken.

Israël heeft zich sterk verzet tegen elke straf op het gebied van handel of politieke maatregelen, met het argument dat deze zijn veiligheidspositie ondermijnen.

Deze spanningen komen omdat de Europese Commissie ook voorstellen heeft gedaan voor sancties tegen leden van Hamas.

EU-functionarissen bevestigden dat de aanpak zorgvuldig was gekalibreerd om druk uit te oefenen op de Israëlische regering en tegelijkertijd bredere schade aan de Israëlische samenleving te voorkomen.

Timing in de aanloop naar de Algemene Vergadering van de VN

Het besluit om de maatregelen te onthullen komt slechts enkele dagen voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.

De Franse president Emmanuel Macron zal naar verwachting leiding geven aan een hernieuwde druk op landen om de Palestijnse staat te erkennen.

Zowel von der Leyen als Kallas zullen de bijeenkomst bijwonen, waar de interne verdeeldheid en externe positionering van de EU in het conflict waarschijnlijk zullen worden benadrukt.

Als de geplande maatregelen worden aangenomen, zouden ze een van de belangrijkste interventies van de EU in haar handels- en politieke relatie met Israël in meer dan twee decennia zijn.

Met sterke tegenstand van verschillende belangrijke lidstaten blijft de uitkomst echter onzeker.

Voorlopig markeren de voorstellen een keerpunt in de manier waarop het blok omgaat met een conflict dat de regionale en mondiale politieke debatten al meer dan negen maanden heeft hervormd.