De Europese economie sterft niet: het echte verhaal achter de kloof tussen de VS en de EU

De Europese economie is een geliefd doelwit geworden voor pessimisten.

Trage groei, hoge belastingen, politieke machtsstrijd, immigratie, vergrijzing, allemaal perfecte voorbeelden om te gebruiken om een somber beeld te schetsen.

Maar de perceptie van een instortend continent is overdreven.

In werkelijkheid stagneert Europa op sommige gebieden, bloeit het op andere gebieden en staat het voor een test van uitvoering in plaats van overleven.

De grote Europese puzzel

Europa ziet er stabiel uit. De inflatie is bijna terug op peil, de werkloosheid is laag en de ergste energieschok zit in de achteruitkijkspiegel.

Het continent groeit echter te traag om zijn beloften waar te maken.

De eurozone zal dit jaar met slechts 1,2% groeien en in 2026 met 1%, aldus KPMG. Verwacht wordt dat de inflatie tegen het einde van 2025 onder de 2% zal dalen.

De Europese Centrale Bank staat op het punt haar renteverlagingscyclus te beëindigen, waarbij de depositorente waarschijnlijk op 1,75% zal uitkomen.

Op het eerste gezicht lijkt dat op macro-economisch succes. Maar niet zo snel.

Europa heeft banen behouden, maar aan dynamiek ingeboet. De bedrijven zijn winstgevend, maar investeren minder.

De regeringen geven veel uit, maar leveren weinig productiviteitsgroei op. Het model dat veiligheid en comfort garandeerde, is nu te duur om vol te houden.

Een veilig continent dat vergat te groeien

De waarheid is dat de gemiddelde Europeaan langer leeft, meer vakanties neemt en meer sociale bescherming geniet dan de gemiddelde Amerikaan.

Maar dat brengt kosten met zich mee.

Frankrijk besteedt bijvoorbeeld meer dan 31% van zijn bbp aan sociale bescherming, het hoogste in Europa.

De staatsschuld van het land bedraagt nu 113% van het bbp.

De politieke chaos in Frankrijk, waar in 15 maanden tijd verschillende premiers zijn veranderd, gaat niet alleen over ideologie. Het is een weerspiegeling van de rekenkunde.

Als je veel uitgeeft aan pensioenen en uitkeringen, is er minder ruimte voor investeringen. Wanneer hervormingen vastlopen, groeit de schuld en vervaagt het vertrouwen.

En de markten weten dit. Franse aandelen daalden met bijna 2% na de laatste ineenstorting van de regering.

Andere landen zijn er beter aan toe, maar staan voor dezelfde wiskunde. De economie van Duitsland is vlak.

Italië is voor één keer stabiel, maar het heeft nog steeds een schuldenlast van meer dan 135% van het bbp.

Zelfs Nederland en Ierland, die lange tijd werden gezien als succesverhalen van de EU, rapporteren tragere bedrijfsinvesteringen.

In het hele blok zijn de kosten van het Europese sociale model groter dan het inkomen dat het financiert.

Waarom de VS vooruit blijft trekken

Het BBP per hoofd van de bevolking van Amerika is nu ongeveer 50% hoger dan dat van de eurozone, gemeten tegen marktwisselkoersen.

Gecorrigeerd voor prijzen wordt het verschil echter kleiner, hoewel het er nog steeds is.

Analisten suggereren dat een groot deel van het verschil te wijten is aan gewerkte uren in plaats van productiviteit. Europeanen werken gewoon minder, en dat is een keuze.

Maar na verloop van tijd betekent minder uren ook minder innovatie, minder kapitaalvorming en kleinere markten voor schaalgedreven industrieën.

In de technologie is het verschil opvallend. De productiviteit per werknemer in de VS is sinds 2019 met meer dan 10% gestegen. In Europa heeft het nauwelijks bewogen.

Bijna de hele kloof komt van de digitale sector.

Amerika heeft meerdere innovatieclusters zoals Silicon Valley, Boston en Austin, waar durfkapitaal, private equity, onderzoek en talent worden gecombineerd. De clusters van Europa blijven gefragmenteerd door grenzen en regels.

Zelfs in 2025 kan een start-up in bijvoorbeeld München niet gemakkelijk opschalen in heel Europa.

Nationale regelgeving, vergunningen en belastingverschillen maken van de interne markt 27 kleine.

De Europese Commissie weet dit, maar de veranderingen gaan traag. Een jaar na het rapport van Mario Draghi, waarin hij aandrong op 382 hervormingen van het concurrentievermogen, is slechts 11% geïmplementeerd.

De investeringen als percentage van het bbp daalden in 2024 in plaats van te stijgen.

Het probleem van Europa is niet een gebrek aan ideeën of kapitaal. Het is coördinatie. De Verenigde Staten bouwen snel nieuwe industrieën op.

De EU bestudeert ze, financiert ze en debatteert over wie ze moet leiden. Tegen de tijd dat er consensus is, is de kans verkeken.

De illusie van stabiliteit

De werkloosheid is laag in het hele blok. Het percentage in Duitsland is 3,7%. Die van Frankrijk is 7,5%. Zelfs Spanje, lange tijd een achterblijver, ligt in de buurt van 10%, het beste niveau in jaren.

Toch is het consumentenvertrouwen zwak en sparen huishoudens meer dan ooit.

De Duitse en Franse spaarquote liggen in de buurt van 19%, ver boven het gemiddelde van vóór de pandemie.

Mensen geven geen geld uit omdat ze toekomstige groei niet vertrouwen.

Lage inflatie en lage tarieven zullen dat niet oplossen. Het probleem van Europa is niet conjunctureel, maar fundamenteel.

Zonder sterkere productiviteit en investeringen zullen hogere lonen de marges alleen maar onder druk zetten.

Het continent riskeert een decennium van stagnatie in Japanse stijl, met fatsoenlijke banen maar weinig vooruitgang in levensstandaard.

Tegelijkertijd geven overheden meer uit, niet minder. De nieuwe begrotingsregels van de EU staan tijdelijke vrijstellingen toe voor defensie, maar de kosten van de schuldendienst stijgen. De fiscale ruimte krimpt.

KPMG voorspelt dat verschillende grote leden in 2026 nog steeds tekorten boven de grens van 3% zullen hebben. De politieke honger naar diepere bezuinigingen is bijna nul.

Waar beleggers eigenlijk naar moeten kijken

Europa is niet het mandje, suggereren de krantenkoppen. De inflatie is onder controle, de arbeidsmarkten zijn krap en de financiële stabiliteit is sterk.

Maar het structurele beeld is belangrijker dan het cyclische. Drie indicatoren vertellen het echte verhaal.

Ten eerste, de vooruitgang volgen op het gebied van een echte eengemaakte markt voor diensten en data. De gesprekken over EU Inc komen nog steeds in een stroomversnelling en elk teken dat Brussel eindelijk de digitale regelgeving harmoniseert, zal een signaal zijn voor langetermijnbeleggers.

Het zou de adresseerbare markt voor Europese technologie vergroten en de waarderingen verhogen.

Europa spaart meer dan de VS, maar investeert minder omdat zijn kapitaal vastzit bij banken en pensioenfondsen.

Een goed functionerende grensoverschrijdende aandelen- en obligatiemarkt zou binnenlandse besparingen ontsluiten en de afhankelijkheid van Amerikaanse financiering verminderen.

Een ander cruciaal onderdeel is de snelheid van de oplevering van het project. Industriebeleid en plannen voor groene energie zijn er in overvloed, maar goedkeuringen slepen jaren aan.

Als de EU de vergunnings- en aanbestedingscycli kan verkorten, kunnen de uitgaven voor infrastructuur en defensie een echte groeimotor worden in plaats van een nieuwe fiscale last.

Voorlopig mogen beleggers een gestaag maar niet spectaculair rendement verwachten. De eurozone zal volgend jaar waarschijnlijk met ongeveer een procent groeien, met een inflatie dicht bij de doelstelling en een laatste renteverlaging door de ECB.

Dat is niet spannend, maar het is stabiel. Het voordeel ligt in hervorming. Als Europa zijn schaalprobleem kan oplossen, zal de regio positief verrassen.