Analyse: Iraanse aanvallen kunnen Brent richting $150 per vat duwen

Er valt niets te stoppen aan verdere stijgingen van de olieprijzen nu de spanningen in het Midden-Oosten toenemen. 

Toen Iran terugsloeg met aanvallen op energie-installaties in Saoedi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten, verwachten deskundigen dat de olieprijzen naar verwachting zullen blijven stijgen en de eerder deze maand bereikte grens van $120 per vat zullen doorbreken. 

De prijzen kunnen blijven stijgen en ongekende niveaus van $150 per vat bereiken.

“Naast de directe risico’s voor burgers en werknemers bij deze faciliteiten, zouden dergelijke aanvallen de olieprijzen waarschijnlijk met minstens $10 omhoog duwen en de toevoer aanzienlijk verstoren, met name bij belangrijke producenten in het Midden-Oosten,” zei Aditya Saraswat, senior vice president bij Rystad Energy in Dubai, in een e-mailcommentaar. 

Brent stijgt naar $119

Brentcrude op de Intercontinental Exchange stond laatst op $114,46 per vat, een stijging van 6,7%.

De prijzen bereikten eerder in de handelsdag een meer dan één week hoge stand van $119,11 per vat. 

De aanhoudende militaire escalatie tussen de VS en Iran heeft geleid tot de sluiting van de Straat van Hormuz, wat een ernstig probleem oplevert voor de landen in de Golfregio.

Hun olievoorraden naderen de maximale capaciteit, wat aanzienlijke uitdagingen creëert voor lokale raffinaderijen.

De olieprijzen schoten donderdag omhoog nadat Iran de oorlog had opgevoerd door energie-installaties in het Midden-Oosten aan te vallen, na een Israëlische aanval op het South Pars-gasveld.

QatarEnergy meldde "uitgebreide schade" aan zijn kern-LNG-activiteiten in Ras Laffan door Iraanse raketten.

Bovendien onderschepte Saoedi-Arabië vier raketten richting Riyad en een drone bij een gasinstallatie, terwijl ook de SAMREF-raffinaderij in Yanbu werd aangevallen. 

De Mina al-Ahmadi-raffinaderij van Kuwait Petroleum Corporation liep na een droneaanval een beperkte brand op.

Iran gaf evacuatiewaarschuwingen af voor Saoedische, VAE- en Qatarese olie-installaties voordat het terugsloeg op aanvallen op zijn eigen South Pars- en Asaluyeh-energie-infrastructuur.

Het South Pars-gasveld, het grootste ter wereld, is een aardgasveld dat Iran en de Amerikaanse bondgenoot Qatar delen aan weerszijden van de Golf. 

Laat op woensdag bevestigde de Amerikaanse president Donald Trump dat Israël verantwoordelijk was voor de aanval op het South Pars-gasveld en verklaarde dat noch de Verenigde Staten noch Qatar betrokken waren.

Olie naar $150 per vat?

Als de verklaringen van het semi-officiële Iraanse persbureau Tasnim blijken te kloppen, zou de wereldmarkt volgens Rystad Energy onmiddellijk minstens 700,000 vaten per dag aan geraffineerde productcapaciteit verliezen. 

Deze gelijktijdige verstoring, als gevolg van aanvallen op faciliteiten in Saoedi-Arabië, de VAE en Qatar, zou de levering van diesel, kerosine en nafta in alle drie de landen treffen.

De olieprijs, die momenteel rond $114 per vat ligt, zou waarschijnlijk boven $120 uitkomen, en verdere prijsstijgingen worden verwacht, afhankelijk van de omvang van de schade, aldus Saraswat van Rystad Energy.

“Saoedi-Arabië is door aanvallen getroffen, maar beladingen blijven onaangetast, een cruciale factor voor de oliemarkten, aangezien elke verstoring van belangrijke infrastructuur zoals de haven van Yanbu 5 tot 6 miljoen vaten per dag van de markt zou kunnen halen en de olieprijs mogelijk naar $150 of hoger zou duwen,” aldus Rystad Energy.

Een succesvolle aanval vormt een aanzienlijke bedreiging voor de wereldwijde LNG-voorziening, waarbij Qatar het meest kwetsbaar is omdat het ongeveer een vijfde van alle via zee verhandelde LNG verwerkt. 

Een dergelijke verstoring zou niet alleen de condensaatraffinage treffen, maar ook de continue werking van LNG-treinen die Europa, Japan, Zuid-Korea en China onder bestaande langlopende contracten bevoorraden, in gevaar brengen.

Als dat gebeurt, zouden spot-LNG-prijzen, die al hoog zijn, kunnen stijgen tot niveaus vergelijkbaar met die tijdens de energiecrisis van 2022. 

Een belangrijk verschil deze keer is dat Europa aanzienlijk minder gasopslagcapaciteit heeft om zo’n zware marktschok op te vangen.

Conclusies uit eerdere olieprijsschok

Historisch gezien hebben geopolitieke gebeurtenissen scherpe dalingen in het olieleveringsaanbod veroorzaakt, wat leidde tot aanzienlijke stijgingen van de olieprijzen.

Hoge prijzen stimuleren vervolgens meer aanbod en remmen tegelijkertijd de vraag af.

De productie van schalieolie zal waarschijnlijk sneller toenemen dan de productie van een onontwikkeld offshore olieveld.

Deze toename verloopt echter geleidelijk, over een langdurige periode, zei Carsten Fritsch, grondstoffenanalist bij Commerzbank AG.

De wereldwijde olievraag stijgt op dit moment nauwelijks en neemt al jaren af in geïndustrialiseerde landen. 

Daarom is het potentiële besparingspotentieel aan de vraagzijde waarschijnlijk kleiner dan vijf decennia geleden, volgens Fritsch. 

Bovendien beschikken geïndustrialiseerde landen, in tegenstelling tot de jaren zeventig, nu over noodvoorraden, een strategie die is ingevoerd naar aanleiding van de lessen uit de aanvoerschokken van die periode.

“De staatsbeheerde noodvoorraden van OESO-landen zouden het verlies aan olietoevoer uit het Midden-Oosten gedurende ruim drie maanden dekken als alle alternatieve aanvoerroutes uitgeput zouden raken,” merkte Fritsch op.

Met China dat over een gelijkwaardige hoeveelheid voorraden beschikt en nog eens 2 miljard vaten die momenteel op tankers op zee liggen, is er geen onmiddellijke dreiging van een tekort in de aanvoer.

“Desalniettemin, zouden de olievraag via de Straat van Hormuz voor langere tijd verstoord raken, dan zou de onrust op de oliemarkt blijven toenemen en daarmee ook de olieprijzen,” voegde Fritsch eraan toe.