Van veilige haven naar verkoop: waarom dalen obligaties ondanks Iran‑crisis?

Wereldwijde obligatiemarkten kennen verhoogde volatiliteit nu het aanhoudende conflict rond Iran de olieprijzen opdrijft, inflatievrees aanwakkert en beleggers verontrust die bij geopolitieke crises doorgaans veiligheid zoeken in vastrentende waarden.

In plaats van als toevluchtsoord te fungeren, staan obligaties onder druk, waarbij hun totale marktwaarde in maart scherp is gedaald.

Meer dan $2,5 biljoen is van de wereldwijde obligatiemarkten verdampt, waardoor deze activaklasse op weg is naar haar slechtste maandelijkse prestatie in meer dan drie jaar, volgens Bloomberg-data.

De ongebruikelijke uitverkoop benadrukt de groeiende vrees onder beleggers dat de huidige schok een stagflatoire omgeving kan ontketenen, waarin stijgende prijzen samengaan met een afzwakkende economische groei.

Olieschok verstoort traditionele marktdynamiek

Centraal in de marktonrust staat de scherpe stijging van energieprijzen na verstoringen in de Straat van Hormuz, een belangrijke ader voor de wereldwijde olievoorziening.

Brent-olie, die dinsdag rond $102 per vat noteert, bereikte maandag meer dan $114 per vat nadat de Amerikaanse president Donald Trump had gedreigd Iraanse energiecentrales te "vernietigen" als Teheran de Straat van Hormuz niet zou heropenen.

De prijs is met ongeveer 45% gestegen vanaf circa $70 per vat voordat het conflict begon, met een piek van maximaal $119 op een gegeven moment.

Traditioneel veroorzaken geopolitieke spanningen een vlucht naar veiligheid, waarbij beleggers overstappen op staatsobligaties en rendementen dalen.

Ditmaal heeft de stijging van de olieprijzen die dynamiek echter veranderd.

Hogere energiekosten werken direct door naar de inflatie, ondermijnen de reële waarde van vastrentende rendementen en maken obligaties minder aantrekkelijk.

Als gevolg daarvan zijn de rendementen, die omgekeerd met prijzen bewegen, scherp gestegen in grote economieën.

De totale waarde van staats-, bedrijfs- en gesecuritiseerde schulden is gedaald tot $74,4 biljoen van bijna $77 biljoen eind februari, gebaseerd op een Bloomberg-index, wat neerkomt op een daling van circa 3,1% deze maand.

Dit is de scherpste daling sinds september 2022, toen agressieve monetaire verkrapping door centrale banken de markten schudde.

Rendementen stijgen in de belangrijkste economieën van VS en Europa

De stijging van de rendementen is breed gedragen, met hogere staatsfinancieringskosten in de Verenigde Staten, Europa en Azië.

In het Verenigd Koninkrijk schoot het rendement op de 10‑jarige gilt vrijdag omhoog naar 4,927%, het hoogste niveau sinds de financiële crisis van 2008, terwijl het tweejarige rendement opliep tot 4,522%.

De beweging weerspiegelde een scherpe herwaardering van renteverwachtingen, waarbij markten nu meerdere renteverhogingen door de Bank of England inprijzen.

Lale Akoner, global market analyst bij eToro, zei dat de uitverkoop de kwetsbaarheid van het VK voor externe schokken onderstreepte.

Hij merkte op dat zowel korte- als langetermijnrendementen stegen omdat beleggers hogere compensatie eisten voor inflatie- en fiscale risico's, met name gezien de gevoeligheid van het land voor energieprijzen.

Duitsland heeft eveneens hogere financieringskosten gezien, waarbij het 10‑jarige rendement het hoogste niveau sinds 2011 bereikte.

Analisten wijzen erop dat Europa door zijn afhankelijkheid van geïmporteerde energie bijzonder kwetsbaar is voor aanbodverstoringen als gevolg van het conflict.

In de Verenigde Staten bereikten Treasury‑rendementen maandag meermaandse toppen.

Het benchmark 10‑jarige rendement steeg tot een achtmaandse piek van 4,4150% vroeg in Azië voordat het iets terugviel naar 4,4095%, terwijl het tweejarige rendement rond een meer dan zevemaandse top van 3,9434% noteerde.

Rendementen trokken zich tijdens de handelsdag van maandag kort terug nadat de Amerikaanse president Donald Trump zei dat aanvallen op Iraanse energie‑infrastructuur zouden worden gepauzeerd na wat hij omschreef als productieve weekendgesprekken met Teheran.

De adempauze bleek echter van korte duur.

Treasury‑rendementen hervatten dinsdag hun opwaartse traject in de Aziatische handel toen de hoop op een snelle de‑escalatie in het Midden‑Oosten vervaagde, waardoor de inflatievrees weer op de voorgrond trad.

Het benchmark 10‑jarige rendement steeg 4,6 basispunten tot 4,382%, dichter bij de piek van maandag van 4,445%, terwijl het 30‑jarige rendement 3,3 basispunten opliep tot 4,946%.

Aziatische obligatiemarkten voelen de druk

Ook obligatiemarkten in Azië staan onder druk.

Rendementen in landen als India, Japan en Zuid‑Korea zijn gestegen, wat zowel wereldwijde spillovers als lokale kwetsbaarheden weerspiegelt.

Voor India vormen hogere olieprijzen een dubbele uitdaging doordat ze zowel de inflatie opdrijven als het lopende‑rekeningenstekort vergroten.

Analisten van Nuvama waarschuwden dat de roepie richting 95 per dollar zou kunnen verzwakken, wat verdere druk op binnenlandse obligaties zou zetten en het 10‑jarige rendement rond 6,80% of hoger zou kunnen houden.

Het rapport suggereerde ook dat de Reserve Bank of India haar steun aan de obligatiemarkt kan afbouwen, mogelijk door openmarktoperaties te verminderen naarmate de inflatierisico's toenemen.

Centrale banken staan voor lastige afwegingen

De opleving van rendementen bemoeilijkt de vooruitzichten voor centrale banken, die nu moeten balanceren tussen afnemende groei en stijgende inflatie.

Strategen bij BNP Paribas hebben gewaarschuwd dat de Federal Reserve mogelijk renteverhogingen moet overwegen als energieprijzen hoog blijven en de arbeidsmarktcondities stabiel blijven.

Evenzo hebben beleidsmakers van de Europese Centrale Bank hun bereidheid geuit het beleid te verkrappen als de inflatiedruk aanhoudt.

Trinh Nguyen, senior econoom bij Natixis, zei in een Bloomberg‑rapport dat hogere inflatie de mogelijkheid van centrale banken om de groei te steunen beperkt, en sommigen dwingt het beleid te verkrappen terwijl het economische momentum verzwakt.

Marktpartijen zien de huidige situatie steeds meer als een kantelpunt.

Charu Chanana, chief investment strategist bij Saxo, zei dat beleggers beginnen in te prijzen dat er sprake is van een duurzamere stagflatoire impuls in plaats van een kortstondige geopolitieke schok.

Beleggers bevragen veilige‑havenactiva

De aanhoudende uitverkoop heeft ook vragen opgeworpen over de betrouwbaarheid van traditionele veilige‑havenactiva.

Obligaties, die doorgaans worden gezien als toevlucht tijdens onzekerheid, hebben in de huidige omgeving geen bescherming geboden.

Reuters‑colomnist Mike Dolan merkte op dat zowel obligaties als goud moeite hebben gehad portefeuilles te beschermen, waarbij eerstgenoemden nog herstellen van eerdere schokken en mogelijk een recessie nodig hebben om hun verdedigende aantrekkingskracht terug te krijgen.

Kathryn Rooney Vera, chief market strategist bij StoneX Group, zei dat markten steeds meer rekening houden met het risico op stagflatie, waarbij de duur van het conflict waarschijnlijk de koers van olieprijzen en inflatie zal bepalen.

Naarmate geopolitieke spanningen aanhouden, zullen beleggers waarschijnlijk voorzichtig blijven, waarbij obligatiemarkten een complex samenspel van inflatievrees, beleidsonzekerheid en veranderende verwachtingen voor de wereldwijde groei weerspiegelen.