Tesla's IPO schiep 'Teslanaires'. Kan SpaceX dat ook?

De aftelling naar de langverwachte beursintroductie van SpaceX nadert de laatste fase.

Zestien jaar geleden ging Tesla naar de beurs, en vandaag bereidt Elon Musk zich voor om een ander bedrijf naar de beurs te brengen — een bedrijf dat al groter, ambitieuzer en discussieuzer is vanuit waarderingsperspectief.

De beursintroductie van Tesla haalde ongeveer $226 miljoen op en waardeerde de fabrikant van elektrische voertuigen op ongeveer $1,7 miljard.

Tegenwoordig is Tesla meer dan $1,5 biljoen waard, wat een verbluffende toename van ongeveer 1.000 keer betekent.

Interessant genoeg wordt Tesla's huidige marktkapitalisatie nog steeds overstegen door de waardering waarop SpaceX mikt — maar liefst $1,77 biljoen.

Die vergelijking is onvermijdelijk.

Voor beleggers die overwegen deel te nemen aan wat de grootste beursgang uit de geschiedenis zou kunnen worden, biedt Tesla's traject zowel inspiratie als waarschuwing.

Hoewel de twee bedrijven dezelfde leider hebben, kunnen hun debuten op de publieke markt nauwelijks meer verschillen.

Tesla's reis van startup naar wereldwijde speler

Toen Tesla zich in 2010 inschreef voor de beurs, was het nog een relatief onbekende startup.

Het bedrijf bestond pas ongeveer zes jaar en was vooral bekend van de Roadster, een elektrische sportwagen van $109.000 die in beperkte aantallen werd verkocht.

Elon Musk, die nu een vermogen van meer dan $800 miljard heeft, ontving volgens Tesla's beursprospectus een basissalaris van slechts $33.280 per jaar.

Tesla had een duidelijke missie: bewijzen dat elektrische voertuigen konden concurreren met benzineauto's en uiteindelijk mainstream konden worden.

Destijds waren veel beleggers daar nog niet van overtuigd.

Het bedrijf had maar een paar voertuigen verkocht en maakte zich op voor de lancering van de Model S sedan, waarvan men hoopte dat die het adresseerbare marktpotentieel sterk zou vergroten.

Tesla had ongeveer 2.000 reserveringen voor de Model S veiliggesteld, een premium vierdeurs sedan met een startprijs van $49.900.

De centrale vraag voor beleggers was eenvoudig: "Kan Tesla genoeg auto's bouwen en verkopen om te overleven?"

Die veronderstelling lijkt vandaag de dag vanzelfsprekend.

In 2010 was dat allerminst het geval.

Tesla was de eerste Amerikaanse autofabrikant die naar de beurs ging sinds de beursgang van Ford Motor Co. in 1956, en dat gebeurde in een periode waarin de bredere markt sceptisch stond tegenover elektrische auto's.

Toen Tesla in 2010 naar de beurs ging, was het een klein bedrijf volgens mondiale marktnormen.

De waardering bedroeg toen slechts 0,003% van het wereldwijde bbp.

Met een marktkapitalisatie van meer dan $1,5 biljoen vertegenwoordigt het nu ongeveer 1,5% van het wereldwijde bbp.

Ford is daarentegen slechts ongeveer 3% tot 4% van Tesla's marktwaarde waard.

SpaceX begint waar Tesla is aangekomen

SpaceX betreedt de publieke markten vanuit een wezenlijk andere positie.

In plaats van een klein bedrijf met enorme ambities te zijn, is het al het meest waardevolle private ruimtevaartbedrijf ter wereld.

Opgericht in 2002 heeft SpaceX meer dan twee decennia besteed aan het opbouwen van meerdere bedrijfsactiviteiten voordat het publiek kapitaal zocht.

Het bedrijf exploiteert nu onder meer Starlink-satellietinternet, raketlanceerdiensten, overheids- en defensiecontracten, ruimte-infrastructuurprojecten, xAI en activiteiten op het gebied van kunstmatige intelligentie, en toekomstige AI- en orbitale datacenter-initiatieven.

De omzet bereikte circa $18,7 miljard in 2025, waarvan Starlink ongeveer $11,4 miljard bijdroeg.

In tegenstelling tot Tesla's beursintroductie, die draaide om het bewijzen van een businessmodel, gaat SpaceX' aanbieding erom zijn waardering te rechtvaardigen.

De vraag waar beleggers nu voor staan is: "Kan SpaceX genoeg groeien om een waardering van $1,75 biljoen te rechtvaardigen?"

De waarderingskloof is enorm

Het verschil wordt des te opvallender als je naar waarderingsmultiples kijkt.

De waardering bij Tesla's beursintroductie impliceerde ongeveer 15 keer de jaaromzet.

SpaceX streeft naar een waardering die meer dan 90 keer de omzet bedraagt. Die premie is buitengewoon.

Beleggers betalen niet voor huidige winstgevendheid.

In feite erkent SpaceX openlijk dat winstgevendheid mogelijk uitblijft.

In het prospectus verklaart het bedrijf dat het "een geschiedenis van nettoverliezen heeft en mogelijk in de toekomst geen winstgevendheid zal bereiken."

SpaceX rapporteerde een omzet van $18,67 miljard in 2025, maar boekte een nettoverlies van $4,94 miljard, vergeleken met een winst van $791 miljoen het jaar daarvoor.

De verliezen namen verder toe in het eerste kwartaal van 2026 door hogere uitgaven aan infrastructuur voor kunstmatige intelligentie en de ontwikkeling van Starship.

Een groot deel van de waardering rust op toekomstige mogelijkheden: dominantie in AI-infrastructuur, enorme uitbreiding van Starlink, toekomstige datacenters in de ruimte, ruimte-infrastructuurdiensten en potentiële kansen gerelateerd aan Mars.

Het prospectus beschrijft plannen met mogelijk tot wel een miljoen "AI Sat Mini"-satellieten in een lage baan om de aarde en koppelt het project aan ambities om de mensheid vooruit te brengen richting een "Kardashev Type II-civilisatie."

Kritische geluiden zien veel van die aannames als zeer speculatief.

Wat waarderingsexperts vinden

Onder degenen die de cijfers nauwkeurig bestuderen is Aswath Damodaran, de professor van New York University die vaak wordt aangeduid als de "decaan van waardering."

Voorafgaand aan het bekijken van het prospectus schatte Damodaran dat SpaceX ongeveer $1,2 biljoen waard was.

Na analyse van het prospectus verhoogde hij die schatting bescheiden.

"Als ik de impact van het prospectus op mijn SpaceX-verhaal zou samenvatten, dan is het dat het het verhaal groter, maar ook volatieler heeft gemaakt," zei hij.

Zijn herziene waardering komt uit op ongeveer $1,3 biljoen, of circa $100 per aandeel.

Damodaran ging ook in op de kritiek op SpaceX' hoge waardering.

"SpaceX is een bedrijf met kleine omzetten en grote verliezen, en honderd keer omzet betalen voor zo'n bedrijf (wat een prijs van $1,8 biljoen zou impliceren) lijkt roekeloos," zei hij.

Toch betoogde hij dat beleggers die uitsluitend vasthouden aan traditionele waarderingsmaatstaven vaak geconcentreerd raken in volwassen of krimpende bedrijven.

Desondanks koopt hij niet op de huidige niveaus.

"Het is goed te onthouden dat Facebook een paar maanden na zijn beursgang voor de helft van zijn plaatsingsprijs werd verhandeld, en dat Uber meer dan 50% van zijn marktwaarde verloor in het jaar na zijn beursintroductie, waarmee beide bedrijven van over- naar ondergewaardeerd bewogen," zei hij.

Morningstar's discounted cashflow-analyse waardeert SpaceX daarentegen op ongeveer $780 miljard, minder dan de helft van de door het bedrijf voorgestelde IPO-waardering van $1,75 biljoen en ruim boven recente waarderingen op de private secundaire markt.

Ook Tesla maakte verlies

Voorstanders van SpaceX wijzen erop dat Tesla bij zijn beursgang ook geen toonbeeld van winstgevendheid was.

In de eerste negen maanden van 2009 verloor Tesla $31,5 miljoen, hoewel dat een verbetering was ten opzichte van een verlies van $57,3 miljoen het jaar daarvoor.

De omzet steeg sterk naar $93,4 miljoen van slechts $580.000.

Tesla waarschuwde beleggers dat het verwachtte verlies te blijven lijden totdat significante leveringen van de Model S in 2012 begonnen.

Een van Tesla's beslissende momenten kwam in mei 2013, toen het aandeel met 81% steeg na het rapporteren van zijn eerste kwartaalwinst.

Die prestatie was bescheiden, maar gaf aan dat het bedrijf uiteindelijk een duurzaam bedrijf kon opbouwen.

Het bedrijf werd echter pas in 2018 consistent winstgevend.

Ruth Foxe-Blader, managing partner bij Citrine Venture Partners, vertelde de BBC: "Het is niet schokkend dat een project als dit verliesgevend is, zelfs op het moment van de beursgang."

Waarom Tesla mogelijk de veiligere investering was

Ironisch genoeg kan Tesla, ondanks dat het operationeel risicovoller was, vanuit waarderingsperspectief de veiligere investering zijn geweest.

Toen Tesla naar de beurs ging tegen ongeveer $1,7 miljard, waren de opwaartse kansen enorm.

Een stijging naar:

• $17 miljard zou een tienvoudig rendement opleveren
• $170 miljard zou een honderdvoudig rendement genereren
• $850 miljard zou een vijfhonderdvoudig rendement creëren

De geschiedenis bewees dat die uitkomsten niet onmogelijk waren.

Een belegger die $10.000 in Tesla stopte bij de IPO en de aandelen aanhield, zou tegen juni 2025 bijna $3 miljoen aan aandelen hebben gehad.

Dezelfde investering in de S&P 500 zou zijn gegroeid tot ongeveer $57.000.

De opkomst van Tesla creëerde een hele klasse miljonairs die bekend werden als "Teslanaires."

SpaceX begint vanuit een heel andere uitgangspositie. Een tienvoudig rendement zou een marktwaarde van $17,5 biljoen vereisen.

Een vijfvoudig rendement zou een bedrijf impliceren met een waarde van $8,75 biljoen.

Die cijfers zouden de huidige marktkapitalisatie van de meeste nationale aandelenmarkten overstijgen.

De enorme schaal creëert een natuurlijke bovengrens voor toekomstige rendementen.

Lessen uit de geschiedenis

Het verhaal van Tesla's beursgang was uiteindelijk eenvoudig: "Elektrische auto's zullen benzineauto's vervangen."

Het narratief van SpaceX is aanzienlijk breder.

Beleggers wordt gevraagd te geloven dat communicatie, kunstmatige intelligentie, satellietinfrastructuur, orbitale computing en mogelijk de uitbreiding van de mensheid buiten de aarde allemaal rond één bedrijf zullen samenkomen.

Goldman Sachs schat naar verluidt dat alleen al SpaceX' AI-activiteiten tegen 2030 meer dan $300 miljard aan jaarlijkse omzet kunnen genereren.

Of die prognoses uitkomen, blijft een van de centrale vragen rond de beursgang.

De geschiedenis geeft aanleiding tot voorzichtigheid.

Onderzoek van finance-professor Jay Ritter heeft aangetoond dat IPO's die werden gelanceerd tegen extreem hoge omzetmultiples historisch gezien geneigd zijn ondermaats te presteren ten opzichte van de bredere markt in de jaren daarna.

Bedrijven die werden genoteerd tegen meer dan 40 keer de omzet hebben over het algemeen aanzienlijk achtergebleven in de loop van de tijd.

SpaceX streeft ernaar naar de beurs te gaan tegen meer dan 90 keer zijn omzet in 2025.

Toch geloven analisten van Morningstar dat sterke vraag de koers in de beginfase als beursgenoteerd bedrijf zou kunnen ondersteunen.

"Met een kleine initiële free float die wordt aangejaagd door bijna elke investeringsbank op de planeet, een uitbundige beleggersvraag naar biedingen voor AI-infrastructuur en een ongekend pad naar opname in de Nasdaq 100 Index al 15 handelsdagen na de IPO, verwachten we dat de koers van SpaceX het vertrek en zelfs de klim richting 'orbit' waarschijnlijk zal overleven, al is het maar tijdelijk," zeiden de analisten.

De grotere test kan echter komen nadat de initiële opwinding is weggeëbd.

"Max Q, het moment van de grootste atmosferische druk op een lanceervoertuig, zal voor SpaceX' aandeel komen in de maanden na de IPO, wanneer opeenvolgende tranches van aandelen die door private beleggers en werknemers worden gehouden beschikbaar komen voor verkoop op de publieke markt," aldus Morningstar.

Naarmate extra aandelen de markt betreden na het verstrijken van lock-upperiodes, kunnen beleggers een duidelijker beeld krijgen van waar de duurzame vraag naar het aandeel ligt.

"Wij denken dat langetermijnbeleggers die graag willen deelnemen aan SpaceX' toekomstige ondernemingen en potentiële successen, kansen zullen hebben om dat te doen met een grotere veiligheidsmarge dan de initiële aanbieding waarschijnlijk biedt," voegden de analisten toe.