Waarom FIFA een belang in het WK wil verkopen — en waarom het voetbal in opstand komt

Toen FIFA dinsdag plannen aankondigde om een dochteronderneming ter waarde van $20 miljard te creëren om de commerciële rechten van het WK en andere grote toernooien te beheren, werd het voorstel onmiddellijk een van de meest controversiële ideeën in het moderne voetbalkader.

Wat aanvankelijk leek op een financiële herstructurering, is snel geëvolueerd naar een debat over wie het grootste toernooi van het voetbal zou moeten bezitten, hoe de rijkdom van de sport verdeeld moet worden en of de commercialisering van de sport eindelijk een grens heeft overschreden.

Het voorstel heeft felle kritiek uitgelokt van UEFA, meerdere nationale voetbalbonden en politieke leiders, en legde tegelijkertijd de groeiende scheidslijnen bloot tussen de visie van FIFA-president Gianni Infantino op het wereldvoetbal en de traditionele Europese machtsstructuur.

Een senior adviseur van FIFA-president Gianni Infantino trad vrijdag af uit protest tegen plannen om een belang in de commerciële rechten die aan het WK verbonden zijn te verkopen.

Donderdag stemden de 55 leden van UEFA unaniem voor een boycot van alle FIFA-toernooien, minder dan twee weken nadat Spanje de Wereldbeker had gewonnen.

Zelfs terwijl de kritiek uit de hele voetbalwereld toenam, verdedigde FIFA het voorstel en benadrukte dat "nobody is selling football" ondanks bezwaren tegen de beslissing om consultaties te starten over het binnenhalen van private investeerders in een nieuwe commerciële entiteit die aan het WK en andere toernooien is gekoppeld.

Wat is het voorstel?

Centrifugaal in de controverse staat FIFA's voorstel om FIFA Forward Enterprise (FFE) op te richten, een commerciële dochteronderneming die de evenementen- en commerciële activiteiten van de bestuursorganisatie zou overzien.

FIFA zou de meerderheid van het bedrijf behouden, maar is van plan minderheidsbelangen tot 20% aan externe investeerders aan te bieden, waarmee ongeveer $4,2 miljard zou worden opgehaald.

Volgens de bestuursorganisatie plaatsen waarderingsprognoses, opgesteld door JPMorgan, de waarde van FFE op ongeveer $20 miljard.

Een vehikel dat is opgericht door Joshua Kushner, de broer van Jared Kushner, wordt verwacht het voorgestelde investeerdersconsortium te leiden.

FIFA werkt ook met JPMorgan samen om extra investeerders binnen te halen, terwijl voormalig Liberty Media CEO Greg Maffei heeft geadviseerd over commerciële strategie.

Ondanks de wijdverbreide kritiek stelt FIFA dat het voorstel niet neerkomt op het verkopen van het voetbal.

"Buitenstaanders zullen slechts een minderheidsbelang in FFE hebben en zullen geen operationele rol spelen," zei FIFA.

"Evenzo investeren zij in een dochteronderneming van FIFA, en niet in FIFA zelf. Voor FIFA verandert er niets."

FIFA zegt dat het geld voetbalontwikkeling zal transformeren

Voor FIFA draait het voorstel om het vrijmaken van nieuw kapitaal in plaats van het prijsgeven van controle.

De bestuursorganisatie stelt dat de verkoop van een minderheidsbelang in FFE haar onmiddellijk in staat zou stellen de financiering voor voetbalontwikkelingsprogramma's uit te breiden voor alle 211 leden.

In plaats van te focussen op de kapitaalverhoging van $4,2 miljard zelf, heeft FIFA het voorstel ingekaderd rond wat dat geld zou financieren.

Het heeft beloofd de ontwikkelingsfinanciering te verhogen naar $10 miljard over de cyclus 2027–2030, een dramatische stijging ten opzichte van de $3,86 miljard die tijdens de huidige vierjaarscyclus was begroot.

Volgens het voorstel zou elk van FIFA's 211 lidbonden tot $40 miljoen over vier jaar ontvangen.

Dat zou $20 miljoen omvatten onder het bestaande FIFA Forward‑programma en nog eens optioneel $20 miljoen via een nieuw initiatief genaamd FIFA Fast‑Forward.

Volgens FIFA zou het aanvullende programma bondsorganen in staat stellen te investeren in infrastructuur, coaching, grassroots‑voetbal, vrouwenvoetbal, competities en nationale teams.

Die betalingen zouden tijdens de cyclus 2035–2038 verder kunnen oplopen tot $24 miljoen.

"Voetbal is de populairste sport ter wereld en een buitengewoon instrument voor menselijke en sociale ontwikkeling," zei FIFA‑president Gianni Infantino.

"Delen van de sport hebben die populariteit omgezet in opmerkelijke commerciële waarde – en we vieren dat succes en willen dat het doorgaat, omdat het de hele sport omhoog helpt. Onze taak is ervoor te zorgen dat de rest van het voetbal meeprofiteert: FIFA bestaat om duurzame, inclusieve ontwikkeling in elke uithoek van de wereld te ondersteunen."

Infantino heeft het voorstel herhaaldelijk omschreven als onderdeel van een bredere inspanning om de financiële middelen van het voetbal buiten Europa en Zuid‑Amerika te democratiseren.

"Dit gaat over de democratisering van het wereldwijde voetbal," zei hij.

UEFA leidt toenend verzet

Dat argument vond weinig weerklank binnen de Europese voetbalinstellingen.

Binnen enkele uren nadat de details naar buiten kwamen, stroomde de kritiek binnen van verschillende confederaties en nationale bonden, van wie velen klaagden dat ze niet waren geraadpleegd voordat FIFA het voorstel naar voren bracht.

De sterkste reactie kwam van UEFA.

De Europese bestuursorganisatie beschuldigde FIFA ervan te proberen het belangrijkste toernooi van het voetbal te commercialiseren op een manier die onverenigbaar is met haar verantwoordelijkheden als mondiale bestuursinstantie van de sport.

"De ziel en de bestuursvoering van het voetbal zijn geen verhandelbare activa — zeker niet met nul transparantie over wie er financieel profiteert," zei UEFA.

"Niemand van ons is de eigenaar van het voetbal. Het is niet aan FIFA om te verkopen."

De organisatie voegde eraan toe dat het voorstel een gevaarlijk precedent schept.

"UEFA neemt dit uiterst serieus. Dat zou elke nationale voetbalbond ook moeten doen. Dat zouden alle belanghebbenden moeten doen: competities, clubs, spelers, supporters, regeringen en iedereen die geeft om de toekomst van de sport."

De kritiek weerspiegelt een steeds meer gespannen relatie tussen FIFA en UEFA onder Infantinos leiderschap.

De betrekkingen tussen de twee organisaties zijn de afgelopen jaren gestaag verslechterd over kwesties variërend van governance‑hervormingen tot arbitrage, tuchtprocedures en expansie van toernooien.

De spanningen werden bijzonder zichtbaar tijdens het WK deze zomer, toen UEFA‑president Aleksander Čeferin weigerde de finale bij te wonen na meningsverschillen met FIFA over verschillende operationele kwesties.

Ook politiek leiders hebben zich in het debat gemengd.

De Britse premier Andy Burnham bekritiseerde het voorstel en betoogde dat het WK buiten de invloed van financiële investeerders zou moeten blijven.

"The World Cup is not a product. It is the greatest competition in world sport, and it was never anyone's to sell," schreef Burnham op X.

"Verpak de deal zoals je wilt. Zodra je er een deel van hebt verkocht, heb je jezelf verkocht."

Waarom critici vraagtekens zetten bij de behoefte aan extern kapitaal

De groeiende tegenreactie heeft FIFA niet alleen gedwongen de commerciële merites van het voorstel te verdedigen, maar ook haar bredere visie op hoe voetbal in de toekomst zou moeten worden bestuurd.

De centrale vraag die critici stellen is niet of FIFA miljarden dollars van investeerders kan ophalen, maar of het dat daadwerkelijk nodig heeft.

FIFA behoort al tot de rijkste sportorganisaties ter wereld en genereert miljarden dollars uit uitzendrechten, sponsorovereenkomsten en commerciële partnerschappen die voornamelijk aan het mannen‑WK zijn gekoppeld.

Aanhangers van het voorstel stellen dat het creëren van FIFA Forward Enterprise die commerciële inkomsten nog verder zou maximaliseren door de organisatie een toegewijd vehikel te geven dat zich uitsluitend richt op commerciële en evenementactiviteiten.

Critici wijzen er echter op dat FIFA zelf heeft erkend dat FFE op de lange termijn hogere inkomsten zou moeten genereren, los van de vraag of externe investeerders worden binnengehaald.

Een bron die bekend is met FIFA's denken vertelde The Athletic dat het opzetten van FFE was bedoeld met het oog op "scheiding en focus" en dat het "uiterst haalbaar" zou zijn dat de dochteronderneming volledig in handen van FIFA bleef.

Die observatie heeft vragen aangewakkerd over waarom de bestuursorganisatie het eigendom überhaupt zou moeten verwateren.

De opbrengsten uit de verkoop van een minderheidsbelang zouden grotendeels een eenmalige verhoging van ontwikkelingsbetalingen aan lidbonden financieren.

Critici beweren dat FIFA in plaats daarvan volledig eigendom van de commerciële entiteit zou kunnen behouden en die betalingen geleidelijk zou kunnen verhogen door gebruik te maken van hogere commerciële inkomsten.

Dat debat is des te scherper geworden omdat FIFA minder dan een jaar geleden een veel kleiner Forward‑budget goedkeurde, om vervolgens terug te komen met een voorstel dat een dramatische uitbreiding van de financiering inhoudt.

Volgens The Athletic stelt FIFA dat het eenmalige Fast‑Forward‑programma nodig is om "langetermijnontwikkelingsprojecten te ontgrendelen en te turbochargen die anders buiten bereik zouden liggen binnen één FIFA Forward‑cyclus."

Voor tegenstanders roept de plotselinge urgentie echter meer vragen op dan antwoorden.

Politiek en privaat kapitaal mengen zich in het debat

Een andere controverselaag betreft de identiteit van de potentiële investeerders.

Het investeringsvehikel van Joshua Kushner wordt verwacht het consortium te leiden dat geïnteresseerd is in het verwerven van een minderheidsbelang in FIFA Forward Enterprise.

Bijna onmiddellijk verschoof de aandacht naar Kushners familiebanden.

Joshua is de broer van Jared Kushner, schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump, waardoor sommige waarnemers politieke verbanden legden tussen de voorgestelde investering en Infantinos steeds nauwere relatie met Trump.

Bronnen dicht bij Thrive Capital hebben volgens The Athletic geprobeerd Joshua Kushner te distantiëren van die veronderstellingen.

Volgens The Athletic heeft Joshua Kushner gedoneerd aan Democratische organisaties, terwijl zijn vrouw, Karlie Kloss, ook regelmatig heeft bijgedragen aan Democratische kandidaten.

Desondanks stellen critici dat Infantinos zichtbare relatie met Trump de publieke perceptie van het voorstel heeft gecompliceerd.

De bredere zorg reikt echter veel verder dan politiek.

Voor velen binnen het voetbal gaat het erom of privaat kapitaal überhaupt een eigendomsbelang zou moeten hebben in de commerciële motor die het WK aandrijft.

Private‑equitybedrijven streven uiteindelijk naar financiële rendementen voor hun investeerders.

Critici betogen dat dat doel niet goed te rijmen is met FIFA's statutaire missie als non‑profit bestuurslichaam dat verantwoordelijk is voor het wereldwijd promoten van het voetbal.

De statuten van FIFA omschrijven haar missie als het verbeteren van voetbal en het promoten ervan wereldwijd via haar "verenigende, educatieve, culturele en humanitaire waarden."

Die formulering is herhaaldelijk aangehaald door tegenstanders, die stellen dat het introduceren van externe aandeelhouders de prikkels van de organisatie fundamenteel verandert.

Het voetbal heeft eerder soortgelijke deals gezien

Een verdediging van het voorstel is het argument dat externe investeringen steeds gebruikelijker worden in de professionele sport.

Voorbeelden bestaan door de hele sector heen.

Formula One opereert al lang als een commercieel gedreven bedrijf met private eigendom.

La Liga in Spanje verkocht toekomstig commerciële rechten aan private‑equitygroep CVC in ruil voor meer dan €2 miljard in 2021.

UEFA zelf exploiteert gezamenlijk UC3, een commercieel venture dat verantwoordelijk is voor het beheer van de zakelijke belangen van haar Europese competities.

Aanhangers zouden dus kunnen stellen dat FIFA slechts een gevestigde trend volgt.

Critici daarentegen zeggen dat die vergelijkingen een belangrijk verschil over het hoofd zien.

In tegenstelling tot Formula One of veel binnenlandse competities bestaat FIFA als een non‑profit bestuursorganisatie en niet als een commerciële entertainmentonderneming.

Haar rol reikt verder dan het maximaliseren van inkomsten.

Ze houdt toezicht op het wereldwijde voetbalbestuur, verdeelt ontwikkelingsfinanciering, organiseert internationale competities en vertegenwoordigt meer dan 200 lidbonden.

Die bredere verantwoordelijkheid, zeggen critici, maakt vergelijkingen met puur commerciële sportbedrijven misleidend.

FIFA profiteert ook van die juridische structuur.

Volgens The Athletic genereerde FIFA in het afgelopen decennium een winst vóór belasting van $1,241 miljard terwijl zij slechts $66 miljoen aan belasting betaalde, gelijk aan een effectieve belastingvoet van ongeveer 5%.

Die voordelen, betogen critici, brengen verantwoordelijkheden met zich mee die moeilijk te verzoenen zijn met het binnenhalen van externe investeerders die financiële rendementen nastreven.

Een stemming die het voetbal kan hervormen

Ondanks de groeiende tegenreactie lijkt FIFA vastbesloten het consultatieproces voort te zetten.

Het voorstel zal uiteindelijk goedkeuring vereisen van zowel de FIFA‑raad als de 211 lidbonden van de organisatie.

Die stemming wordt verwacht een van de belangrijkste bestuursbeslissingen in de moderne geschiedenis van FIFA te worden.

Hoogleraar voetbalfinanciën Kieran Maguire gelooft dat de politiek rond het voorstel niet genegeerd kan worden.

"FIFA onder Infantino geeft veel geld aan kleine landen, die op hun beurt op hem stemmen om opnieuw tot president te worden gekozen," vertelde Maguire vorige week aan CNBC.

Infantino wordt verwacht volgend jaar opnieuw te zullen aantreden als FIFA‑president.

Of lidbonden het voorstel primair als een financiële kans of als een bestuursrisico zien, kan uiteindelijk zowel de toekomst van FIFA Forward Enterprise als de richting van het wereldvoetbal zelf bepalen.