Czy globalny dług publiczny przekroczy 100 bilionów dolarów w tym roku? MFW ostrzega przed rosnącą presją ekonomiczną

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) poinformował we wtorek, że globalny dług publiczny po raz pierwszy w historii przekroczy w tym roku granicę 100 bilionów dolarów.

Wzrost ten może być szybszy niż wcześniej przewidywano, co jest spowodowane klimatem politycznym sprzyjającym zwiększonym wydatkom i presją powolnego wzrostu gospodarczego, który zwiększa potrzeby pożyczkowe i koszty.

Według najnowszego raportu Międzynarodowego Funduszu Walutowego Fiscal Monitor prognozuje się, że do końca 2024 r. globalny dług publiczny osiągnie 93% światowego produktu krajowego brutto (PKB), a szacunki wskazują, że do 2030 r. może zbliżyć się do 100%.

Liczba ta przekroczyłaby szczyt 99% odnotowany podczas pandemii COVID-19 i oznaczałaby wzrost o 10 punktów procentowych w porównaniu z 2019 r., czyli okresem poprzedzającym wzrost wydatków rządowych spowodowany kryzysem zdrowotnym.

W związku z przygotowaniami MFW do corocznych spotkań z Bankiem Światowym, które odbędą się w przyszłym tygodniu w Waszyngtonie, raport Fiscal Monitor wskazuje na istotne czynniki, które mogą spowodować, że poziom zadłużenia wzrośnie jeszcze bardziej, niż zakładają obecne prognozy.

Warto odnotować, że w Stanach Zjednoczonych, największej gospodarce świata, obserwuje się rosnący apetyt na wydatki.

W raporcie stwierdzono:

Zbliżające się wybory w USA i obietnice wydatków

Obawy dotyczące rosnącego poziomu zadłużenia zbiegają się ze zbliżającymi się wyborami prezydenckimi w USA, w których kandydaci obu głównych partii zaproponowali nowe obniżki podatków i inicjatywy wydatkowe, które mogą znacznie zwiększyć deficyt budżetowy.

Według szacunków Komitetu na rzecz Odpowiedzialnego Budżetu Federalnego (CRFB), ośrodka analitycznego zajmującego się budżetem, szacuje się, że proponowane przez republikańskiego kandydata Donalda Trumpa obniżki podatków spowodują wzrost zadłużenia o około 7,5 biliona dolarów w ciągu najbliższej dekady, co stanowi kwotę znacznie wyższą od 3,5 biliona dolarów przewidywanych w planach kandydatki Demokratów, wiceprezydent Kamali Harris.

Raport MFW odnotował również tendencję, w której prognozy dotyczące długu publicznego często niedoszacowują rzeczywistych wyników, a zrealizowane wskaźniki długu do PKB w perspektywie pięciu lat są średnio o 10% wyższe od początkowych prognoz.

Ponadto słaby wzrost gospodarczy, trudniejsze warunki finansowe i zwiększona niepewność co do polityki fiskalnej i pieniężnej w kluczowych gospodarkach, takich jak USA i Chiny, mogą doprowadzić do dalszego wzrostu poziomu zadłużenia.

„Bardzo niekorzystny scenariusz” zawarty w raporcie sugeruje, że globalny dług publiczny może osiągnąć 115% w ciągu zaledwie trzech lat, co znacznie przekracza obecne szacunki.

MFW ponowił apel o wzmożoną konsolidację fiskalną, wskazując, że obecne sprzyjające otoczenie gospodarcze, charakteryzujące się solidnym wzrostem i niskim bezrobociem, stwarza dogodny moment na wdrożenie takich środków.

Ostrzegł jednak, że obecne wysiłki – wynoszące średnio 1% PKB w latach 2023–2029 – są niewystarczające, aby skutecznie ustabilizować lub zmniejszyć poziom zadłużenia.

Aby osiągnąć tę stabilizację, konieczne byłoby łączne zaostrzenie polityki pieniężnej o 3,8%, zwłaszcza w USA, Chinach i innych krajach, w których można się spodziewać dalszego wzrostu poziomu zadłużenia.

Congressional Budget Office przewiduje, że Stany Zjednoczone odnotują deficyt budżetowy w wysokości około 1,8 biliona dolarów za rok 2024, co stanowi ponad 6,5% PKB.

Kraje takie jak USA, Brazylia, Wielka Brytania, Francja, Włochy i Republika Południowej Afryki, w których przewiduje się stały wzrost zadłużenia, mogą ponieść poważne konsekwencje, jeśli działania naprawcze zostaną opóźnione.

„Opóźnienie w dostosowaniu będzie oznaczało jedynie, że ostatecznie konieczna będzie większa korekta” – stwierdziła Era Dabla-Norris, zastępca dyrektora ds. fiskalnych MFW.

Dabla-Norris podkreślił, że cięcia inwestycji publicznych i wydatków socjalnych mają z reguły gorszy wpływ na wzrost gospodarczy niż źle ukierunkowane dotacje, np. na paliwa.

Niektóre państwa mają możliwość poszerzenia swoich baz podatkowych i zwiększenia efektywności poboru podatków, podczas gdy inne mogą uczynić swoje systemy podatkowe bardziej progresywnymi poprzez poprawę opodatkowania zysków kapitałowych i dochodów.