Czy gospodarka Europy może się odbudować dzięki obniżkom stóp procentowych i deregulacji?

Gospodarka Europy ma problemy. Tempo wzrostu spowolniło, przedsiębiorstwa są obciążone regulacjami, a inflacja pozostaje nieprzewidywalna.

Aby odwrócić sytuację, Europejski Bank Centralny łagodzi swoją politykę pieniężną, a Komisja Europejska dąży do deregulacji i zmian w polityce przemysłowej.

Pytanie brzmi, czy to wystarczy.

W obliczu zmiany kierunku polityki USA i rosnących napięć w handlu światowym strategia gospodarcza Europy na rok 2025 niesie ze sobą zarówno szanse, jak i poważne ryzyka.

Czy obniżenie stóp procentowych pomoże, czy zaszkodzi?

Europejski Bank Centralny ponownie obniża stopy procentowe. Oczekuje się, że 30 stycznia nastąpi obniżka o 0,25 punktu procentowego, co spowoduje obniżenie głównej stopy procentowej do 2,75%.

Analitycy przewidują, że w tym roku nastąpią co najmniej trzy kolejne obniżki stóp procentowych, co doprowadzi do obniżenia stóp do 2,00% do połowy 2025 r. i prawdopodobnie do 1,50% do końca roku.

Niższe stopy procentowe zazwyczaj zachęcają do pożyczania i inwestowania, co pomaga firmom się rozwijać, a konsumentom wydawać pieniądze.

Sytuacja w Europie nie jest jednak tak prosta. Inflacja w strefie euro rośnie od czterech miesięcy z rzędu, częściowo z powodu wahań cen energii.

Jeśli inflacja pozostanie wysoka, EBC może być zmuszony spowolnić lub nawet wstrzymać planowane cięcia stóp procentowych.

Kolejnym powodem do obaw jest rosnąca różnica zdań między EBC a Rezerwą Federalną USA.

Podczas gdy EBC agresywnie obniża stopy procentowe, Fed pozostaje nieugięty i utrzymuje wysokie stopy procentowe.

Taka luka w polityce pieniężnej powoduje osłabienie euro w stosunku do dolara amerykańskiego.

Słabszy euro sprawia, że europejski eksport staje się bardziej konkurencyjny, ale podnosi również koszty importu, co może doprowadzić do inflacji.

EBC balansuje na granicy, starając się wspierać wzrost gospodarczy, nie dopuszczając jednocześnie do spirali inflacyjnej.

Deregulacja: poprawa sytuacji biznesowej czy osłabienie przepisów ekologicznych?

Firmy europejskie od dawna narzekają na nadmierną regulację, twierdząc, że skomplikowane zasady zrównoważonego rozwoju i zgodności utrudniają prowadzenie działalności.

W odpowiedzi Komisja Europejska wprowadziła Kompas Konkurencyjności, plan upraszczania przepisów i redukcji biurokracji, który do 2029 r. może przynieść przedsiębiorstwom oszczędności w wysokości 37 miliardów euro rocznie.

Plan obejmuje złagodzenie wymogów dotyczących sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju, zmniejszenie obciążeń regulacyjnych dla średnich przedsiębiorstw oraz uproszczenie przepisów dotyczących ochrony środowiska i łańcucha dostaw.

Celem jest uczynienie Europy bardziej atrakcyjnym miejscem do prowadzenia działalności gospodarczej, ale pojawiają się obawy, że zmiany te mogą podważyć zobowiązania UE w zakresie klimatu.

Organizacje ekologiczne ostrzegają, że deregulacja może osłabić Zielony Ład, zwłaszcza jeśli doprowadzi do złagodzenia przepisów dotyczących emisji i odpowiedzialności korporacyjnej.

Liderzy europejscy nalegają, aby cele klimatyczne pozostały bez zmian, ale dążenie do wzrostu przemysłu może odbywać się kosztem surowszej kontroli środowiskowej.

Jednocześnie inni europejscy przywódcy, tacy jak niemiecka AfD i francuscy Patriots for Europe, naciskają na całkowite porzucenie Zielonego Ładu.

Jak polityka handlowa Trumpa wpływa na Europę?

Powrót Donalda Trumpa do władzy zwiększył niepewność co do perspektyw gospodarczych Europy.

Podczas swojej prezydentury Trump zasugerował wprowadzenie ceł na import z UE, co mogłoby spowolnić wzrost gospodarczy Europy w momencie, gdy już i tak zmaga się z problemami.

Jeśli Stany Zjednoczone wprowadzą ograniczenia handlowe, europejskie gałęzie przemysłu, zwłaszcza producenci samochodów i stali, mogą ponieść straty.

Jednocześnie polityka Trumpa „Ameryka na pierwszym miejscu” może doprowadzić do zwiększenia przepływu amerykańskich inwestycji do krajowych gałęzi przemysłu, co utrudni europejskim przedsiębiorstwom rywalizację.

ECB i Komisja Europejska mogą być zmuszone szybko dostosować swoją politykę, jeśli Trump zaostrzy napięcia handlowe.

Na razie zagrożenie pozostaje hipotetyczne, ale europejscy decydenci już przygotowują się na potencjalne zakłócenia.

Dlaczego gospodarka Europy wciąż pozostaje w tyle?

Problemy gospodarcze Europy nie zaczęły się wraz z przyjściem Trumpa ani z wysokimi stopami procentowymi.

Tempo wzrostu spowalnia od lat.

Ostatni raport Bruegel, wiodącego ośrodka analitycznego zajmującego się kwestiami gospodarczymi, wskazuje, że europejska strategia gospodarcza nie jest jeszcze spójnym planem.

UE nadal ma trudności z pogodzeniem polityki proekologicznej z konkurencyjnością przemysłu, inwestowaniem w najnowocześniejsze technologie, takie jak sztuczna inteligencja i biotechnologia, oraz zlikwidowaniem głębokich luk w finansowaniu, które hamują reformy gospodarcze.

Samodzielna polityka pieniężna nie wystarczy, aby wyeliminować te strukturalne słabości.

Obniżenie stóp procentowych może przynieść tymczasową ulgę, ale bez większych inwestycji i wyraźniejszej strategii przemysłowej Europa ryzykuje dalsze pogorszenie swojej pozycji w stosunku do USA i Chin.

Wiele rozwiązań zaproponowanych w raportach byłego prezesa EBC Mario Draghiego i byłego premiera Włoch Enrico Letty nie zostało jeszcze w pełni wdrożonych, co pozostawia bez odpowiedzi kluczowe pytania.

Ponadto niestabilność gospodarcza i polityczna w dwóch największych gospodarkach regionu, Francji i Niemczech, podważa zaufanie inwestorów do planów ożywienia Europy.

A co z mieszkalnictwem i kosztami utrzymania?

Dostępność mieszkań stała się pilnym problemem w całej Europie. Szesnaście procent populacji UE mieszka w zatłoczonych mieszkaniach, a dziewięć procent wydaje ponad 40 procent swoich dochodów na czynsz lub kredyty hipoteczne.

Holandia przewodzi naciskom na zmianę przepisów UE w celu zwiększenia dostępności mieszkań, argumentując, że UE powinna uznać budownictwo mieszkaniowe za „przeważające dobro publiczne”, podobnie jak odnawialne źródła energii.

Umożliwiłoby to szybsze wydawanie pozwoleń na budowę i złagodzenie ograniczeń środowiskowych, które obecnie spowalniają realizację projektów.

Rząd Holandii wzywa również do zmian w przepisach dotyczących pomocy publicznej, które umożliwiłyby większe dotacje na budownictwo mieszkaniowe dla klasy średniej.

Komisja Europejska przyznaje, że problem istnieje, ale działa powoli, upierając się, że wszelkie zmiany muszą być oceniane indywidualnie.

Bez znaczących reform kryzys mieszkaniowy będzie nadal wywierać presję finansową na gospodarstwa domowe w Europie, utrudniając tym samym odbudowę gospodarki.

Ryzykowna, ale konieczna gra

Europa podejmuje odważne działania, obniżając stopy procentowe i łagodząc przepisy, aby ożywić wzrost gospodarczy.

EBC ma nadzieję, że tańsze pożyczki zachęcą do inwestowania i zwiększenia wydatków konsumpcyjnych, a Komisja Europejska stara się ułatwić przedsiębiorstwom prowadzenie działalności.

Ryzyka są jednak znaczące. Inflacja pozostaje niepewna, luka między polityką monetarną USA i Europy się powiększa, a polityka handlowa Trumpa może wywołać nowe wstrząsy gospodarcze.

Bez jasnych strategii inwestycyjnych i odpowiedniego finansowania gospodarka UE może nadal mieć problemy.

Na razie europejscy decydenci liczą, że te zmiany ożywią wzrost.

Czy ta gra okaże się opłacalna, czy też stworzy nowe problemy, okaże się dopiero w przyszłości.