Kuba została bez diesla: co teraz z jej gospodarką?

Kuba została bez diesla i oleju opałowego, według ministra energetyki Vicente de la O, co stawia wyspę w obliczu jednej z najpoważniejszych kryz z energetycznych od dekad.

W Hawanie wiele dzielnic doświadcza teraz od 20 do 22 godzin przerw w dostawie prądu dziennie, poziomu zakłóceń wskazującego na szerszy paraliż zdolności kraju do zabezpieczenia i dystrybucji paliw.

Bezpośrednia historia dotyczy braków.

Bardziej istotne jest to, co te braki implikują. Gdy kraj jednocześnie kończy paliwo do transportu i do wytwarzania energii, skutki szybko rozprzestrzeniają się poza dostawy elektryczności.

Dotyka to transportu publicznego, dystrybucji żywności, aktywności przemysłowej, turystyki, logistyki opieki zdrowotnej oraz zaufania do zdolności państwa do zarządzania kryzysem.

Reuters pisał z Hawany, że blokada paliwowa USA „udusiła” dostawy na wyspę.

De la O powiedział, że Kuba pozostaje otwarta na każdego sprzedawcę gotowego dostarczyć paliwo, dodając, że trwają negocjacje w sprawie importu ładunków.

Zwrócił też uwagę na wyższe globalne ceny ropy i koszty żeglugi związane z wojną USA i Izraela z Iranem, co utrudniło i tak już trudne warunki pozyskania paliwa.

Dlaczego niedobór ma znaczenie

Samo zestawienie godzin przerw w dostawie prądu pokazuje, dlaczego to już nie tylko kwestia energetyczna.

Jeżeli mieszkańcy stolicy spędzają większość dnia bez prądu, konsekwencje zapewne sięgają głęboko w codzienne życie gospodarcze.

Dla gospodarstw domowych przedłużone przerwy oznaczają większe psucie się żywności, niedobory wody, słabszą łączność mobilną oraz większe poleganie na kosztownych rozwiązaniach awaryjnych.

Dla firm, zwłaszcza małych przedsiębiorstw prywatnych, oznacza to utracone godziny handlu, uszkodzone zapasy i niższą wydajność.

Turystyka, jedno z najważniejszych źródeł waluty twardej dla Kuby, jest również narażona, jeśli hotele, restauracje i usługi transportowe nie mogą zagwarantować niezawodnej energii.

Braki mają tym większe znaczenie, że Kuba ma ograniczone bufory.

Reuters podał, że wyspa nie ma rezerw diesla ani oleju opałowego, podczas gdy od grudnia surowiec dostarczył tylko jeden rosyjski tankowiec.

To sugeruje, że rząd operuje przy niewielkim marginesie błędu. Każde opóźnienie w nowych dostawach może wydłużyć kryzys lub zmusić do jeszcze surowszego racjonowania energii.

Dlaczego zabezpieczenie importu jest trudne

Problem paliwowy Kuby nie polega jedynie na tym, że popyt przewyższa podaż.

Chodzi także o finansowanie i dostęp.

Sankcje utrudniają transakcje, koszty frachtu wzrosły, a sprzedawcy mogą wahać się przed zaangażowaniem ze względu na ryzyko związane z przestrzeganiem przepisów i płatnościami.

Nawet gdy istnieje chętny nabywca i chętny sprzedawca, żegluga i ubezpieczenie mogą stać się przeszkodami.

ONZ określiła blokadę USA jako bezprawną, według Reutersa, ale nie zmienia to praktycznych ograniczeń, z którymi Hawana mierzy się na rynku.

Sieć energetyczna wyspy opiera się na kombinacji krajowej ropy, gazu i ograniczonej generacji solarnej, co oznacza, że importowane paliwo nadal odgrywa krytyczną rolę w utrzymaniu przepływu energii.

Jeżeli importowane ładunki nie dotrą na czas, zdolności wytwórcze pozostaną narażone.

Jakie są implikacje

Największą implikacją jest możliwość pogłębienia się słabości gospodarczej Kuby.

Dłuższe przerwy w dostawach prądu mogą zmniejszać produkcję, uderzać w sektory powiązane z eksportem i pogłębiać niedobory w innych częściach gospodarki. Mogą też nasilić presję inflacyjną, jeśli transport i łańcuchy dostaw staną się mniej niezawodne.

Istnieje także wymiar społeczny. Przedłużone przerwy w stolicy zwykle niosą większą wrażliwość polityczną niż niedobory na obszarach peryferyjnych.

Jeśli kryzys się utrzyma, rząd może stanąć w obliczu rosnącej frustracji publicznej, zwłaszcza jeśli nie będzie jasnego harmonogramu nowych importów lub poprawy generacji.

Dyplomatycznie niedobór uwypukla też znaczenie poszukiwań dostawców przez Kubę.

Każde udane porozumienie byłoby czymś więcej niż transakcją handlową; sygnalizowałoby, którzy partnerzy są nadal chętni i zdolni wspierać wyspę w warunkach zaostrzającej się presji zewnętrznej.

Na co zwracać uwagę dalej

Kluczowe pytanie brzmi, czy Kuba zdoła szybko zabezpieczyć paliwo wystarczające do ustabilizowania wytwarzania energii.

Rynki i decydenci będą obserwować potwierdzenie nowych umów importowych, przybycie tankowców oraz wszelkie zmiany w nasileniu przerw w dostawie prądu w Hawanie.

Drugą kwestią jest to, czy globalne ceny ropy i koszty żeglugi pozostaną podwyższone.

Jeśli tak, wyzwanie zakupowe Kuby stanie się droższe właśnie wtedy, gdy kraj wydaje się najmniej zdolny, by je udźwignąć.

Na razie niedobór paliwa najlepiej traktować nie jako krótkotrwałą usterkę dostaw, lecz jako test odporności gospodarki Kuby.

Przerwy w dostawie prądu są najbardziej widocznym objawem. Głębszym ryzykiem jest to, że ujawniają, jak niewiele przestrzeni manewru pozostało wyspie na radzenie sobie z kolejnym zewnętrznym szokiem.