Activistische investeerders: machthebbers of katalysatoren voor langetermijnwaarde?

In april van dit jaar bevond Disney zich in het middelpunt van een van de meest sensationele bedrijfsgevechten van 2024, toen het met succes de activistische investeerder en miljardair Nelson Peltz afweerde.

Na een hevige campagne hebben de aandeelhouders van Disney het bod van Peltz om twee zetels in de raad van bestuur van het bedrijf te bemachtigen, afgewezen.

Peltz en zijn hedgefonds, Trian Fund Management, hernieuwden in november 2023 hun aanval op de entertainmentgigant. Het was hun tweede poging.

Ze richtten zich op het leiderschap van Disney, dat volgens hen de zwakke winstgroei en het lage rendement op investeringen niet had aangepakt.

Een andere belangrijke actie van Elliott Management verliep daarentegen heel anders.

Elliott, een van de grootste activistische fondsen ter wereld, wist een leiderschapswisseling bij Starbucks te bewerkstelligen, wat leidde tot de vervanging van de voormalige CEO door Brian Niccol, die eerder leiding gaf aan Chipotle.

Deze verandering kwam slechts enkele maanden nadat Elliott een belang in het bedrijf had verworven. Na de leiderschapswisseling steeg de aandelenkoers van Starbucks met 20%, wat duidt op een sterke goedkeuring van investeerders.

Activistische investeerders hebben niet alleen leiderschapswisselingen nagestreefd, maar ook opgeroepen tot de verkoop van bedrijven.

Vrijdag meldde Bloomberg dat Tencent Holdings en de oprichtersfamilie Guillemot van gamebedrijf Ubisoft Entertainment opties overwegen, waaronder een mogelijke overname van de Franse videogameontwikkelaar, nadat het bedrijf dit jaar meer dan de helft van zijn marktwaarde verloor.

Achter de gesprekken zitten echter een aantal minderheidsaandeelhouders, waaronder de activistische investeerder AJ Investments. Deze heeft aangedrongen op een privatisering of verkoop van Ubisoft aan een strategische investeerder nu de aandelenkoers keldert.

De aandelen van Ubisoft stegen met 30% na het nieuwsbericht.

Ook Jana Partners heeft aangedrongen op de verkoop van softwareleverancier Rapid7.

Hoewel de resultaten van deze activistische campagnes uiteenlopen, is er één ding dat duidelijk naar voren komt: de ongekende snelheid waarmee activistische investeerders zich op bedrijven richten.

De toename van het activisme onder beleggers

Volgens een recent rapport van Accenture getiteld Steering Through Activist Investor Demands,

Uit het rapport blijkt dat financieel georiënteerde activisten tussen 2010 en 2024 1.232 campagnes lanceerden.

Vier op de tien bedrijven die op de S&P 500-lijst staan, zijn sinds 2010 minstens één keer het doelwit geweest van aanvallen. De campagnes groeiden tussen 2010 en 2023 met een samengestelde jaarlijkse groei (CAGR) van 16%.

De afgelopen vijf jaar zijn er jaarlijks gemiddeld 125 activistische campagnes gestart.

Zelfs grote, gevestigde bedrijven zijn niet langer immuun voor activistische druk.

Volgens Harvard Business Review kregen 550 Amerikaanse bedrijven in 2023 te maken met publieke activistische eisen. Dat is een stijging van 8% ten opzichte van het voorgaande jaar en een stijging van 70% vergeleken met tien jaar geleden.

Ook internationaal zijn er steeds meer activistische campagnes.

Het aantal bedrijven dat het doelwit is van activisten is de afgelopen twee jaar in Canada met 25% gestegen, in Azië met 13% en in Europa met 24%.

Accenture meldde dat in augustus 2024 bijna een derde (31%) van een steekproef van 650 beursgenoteerde bedrijven een kans van 60% of hoger had om het doelwit te worden van activistische investeerders.

Bijna de helft van de campagnes eindigt in een wederzijds aanvaardbare schikking, terwijl een derde escaleert in een proxy-gevecht.

Bron: Accenture

Wat drijft beleggersactivisme?

Activistische investeerders richten zich vooral op corporate governance en leiderschapsveranderingen.

Uit de analyse van meer dan 1.200 activistische campagnes door Accenture bleek dat 68% opriep tot veranderingen in bestuur en topmanagement.

Naast veranderingen in het bestuur vormen fusies en overnames (M&A) een ander veelvoorkomend doelwit. Ze zijn goed voor 24% van de activistische campagnes.

Activisten zetten bedrijven vaak onder druk om afdelingen af te splitsen of de verkoop te bevorderen.

Zelfs als er geen goedkeuring van de aandeelhouders nodig is, kunnen activistische investeerders invloed uitoefenen om zich tegen fusies en overnames te verzetten of de voorwaarden ervan te wijzigen.

In 2023 was er sprake van een opvallende toename van de weerstand tegen fusies en overnames.

Volgens Harvard Business Review stelden activisten 63 eisen om fusies en overnames bij Amerikaanse bedrijven te stoppen. Dat is een stijging van 19% ten opzichte van het voorgaande jaar.

Naast bestuur en fusies en overnames pleiten activisten ook voor strategische veranderingen (16% van de campagnes), operationele efficiëntie (7%) en hervormingen van kapitaalbeheer, zoals aandeleninkoop (7%), aldus Accenture.

In 2023 kregen 81 Amerikaanse bedrijven te maken met eisen van activisten over beloningen. Dat is een stijging van 37% ten opzichte van de 59 bedrijven een jaar eerder. Het is de hoogste stijging op jaarbasis voor alle soorten eisen.

Mark DesJardine, universitair docent bedrijfskunde aan de Tuck School of Business van Dartmouth College, merkt in het HBR-rapport op:

DesJardine deelde zijn analyse dat bedrijven met bestuurders die een geschiedenis van slechte prestaties hebben, die in hun vorige functies weinig steun van aandeelhouders kregen en die het onderwerp zijn geweest van rechtszaken, een gemakkelijker doelwit zijn voor activisten.

Creëert activistisch beleggen blijvende waarde?

Hoewel activistische campagnes vaak direct leiden tot een stijging van de aandelenkoers, zijn er nog steeds vragen over de duurzaamheid van deze winsten op de lange termijn.

Volgens Harvard Business Review zorgen interventies onder leiding van activisten er doorgaans voor dat de aandelenkoersen met 2% tot 10% stijgen. Sommige bekende activisten stuwen de winst zelfs op tot 20% door alleen al hun betrokkenheid aan te kondigen.

Accenture waarschuwt echter dat het totale aandeelhoudersrendement (TSR) doorgaans stijgt in het eerste jaar na een activistische campagne, maar dat deze stijgingen na verloop van tijd vaak weer afnemen.

Actiecampagnes zorgen gemiddeld voor een stijging van 8,9% in TSR in het eerste jaar, maar de rendementen nemen in de daaropvolgende jaren af en lopen in het vierde jaar vaak achter op de S&P 500.

Na een activistische campagne stijgt de gemiddelde TSR op korte termijn, maar presteert deze op lange termijn slechter dan de S&P 500.

Bron: Accenture

Uit een onderzoek van McKenzie naar bijna 170 activistische campagnes wereldwijd in de afgelopen tien jaar bleek dat nadat activisten hun positie verlieten, 40% van de bedrijven die positieve resultaten boekten tijdens de betrokkenheid van de activisten, een negatieve TSR ervoeren in de drie jaar na het vertrek.

Volgens McKenzie is de verklaring hiervoor dat wanneer de aandelenkoers van een bedrijf hoger ligt dan de fundamentele koers, activisten hun aandelen verkopen om winst te maken (de investeerders van de activisten zelf zijn immers ook op zoek naar hoge rendementen).

Bovendien, zelfs als de intrinsieke en marktwaarderingen van het bedrijf op één lijn liggen, kan een hogere prestatie niet eeuwig worden volgehouden. Naarmate het tempo van de winstgroei afneemt, daalt ook de TSR.

Oordeel over beleggersactivisme

Zoals blijkt uit het drama dat ontstaat wanneer een activistische investeerder zijn stem laat horen, worden ze door managers en raden van bestuur vaak gezien als verstoorders.

Hoewel hun interventies op korte termijn kunnen leiden tot winst in het totale aandeelhoudersrendement (TSR), gaan ze vaak ten koste van de stabiliteit van de onderneming.

Activisten stellen vaak agressieve eisen die zorgvuldig opgestelde strategieën kunnen dwarsbomen, veranderingen in het leiderschap kunnen afdwingen en de dynamiek in de bestuurskamer kunnen verstoren.

De dreiging van een machtsstrijd of publieke conflicten over strategische beslissingen kunnen het management ook onder druk zetten en de planning op de lange termijn belemmeren.

CEO's kunnen de controle of zelfs hun baan verliezen, omdat activistische campagnes er soms toe leiden dat activisten zelf aan de raad van bestuur worden toegevoegd.

Uit historische gegevens blijkt echter dat activistische campagnes vaak een einde maken aan de neergang van een bedrijf, waarbij de extra opbrengsten tot wel 36 maanden na de campagne aanhouden.

Hoewel toekomstige volatiliteit deze uitkomsten in twijfel kan trekken, suggereert het bewijs dat activistische investeerders, ondanks hun verstorende methoden, inderdaad kunnen fungeren als katalysatoren voor waardecreatie. McKenzie zegt:

In de meeste gevallen gaan activistische aankondigingen gepaard met waardecreatie, zo luidt het.

Uiteindelijk is het oordeel over investeerdersactivisme gemengd. Activisten kunnen tijdelijk leiderschap opschudden en rendementen opkrikken, maar de effecten op de lange termijn zijn vaak onzeker.

Toch is hun rol als drijvende kracht achter verandering en verantwoording in het bedrijfsleven onmiskenbaar.