Daron Acemoglu, Simon Johnson en James Robinson winnen Nobelprijs voor onderzoek naar waarom landen succesvol zijn of falen

Drie vooraanstaande economen, Daron Acemoglu, Simon Johnson en James Robinson, hebben de Nobelprijs voor de Economie 2024 gekregen voor hun baanbrekende onderzoek naar de manier waarop instellingen economische resultaten beïnvloeden.

In hun werk onderzoeken ze waarom sommige landen rijk worden terwijl andere arm blijven. Hun werk krijgt internationale erkenning vanwege de helderheid en diepgang ervan.

De prijs bestaat uit een geldbedrag van 11 miljoen Zweedse kronen en eert hun bijdragen aan het inzicht in de rol van politieke en economische instellingen bij het bevorderen van welvaart.

Het succes van een land hangt af van de kracht van zijn instellingen

Centraal in het onderzoek van Acemoglu, Johnson en Robinson staat het argument dat het succes of falen van een land afhangt van de kracht van haar instituties.

Inclusieve instellingen die de rechtsstaat en eigendomsrechten bevorderen, zorgen ervoor dat samenlevingen kunnen floreren door innovatie, investeringen en een eerlijke verdeling van hulpbronnen te stimuleren.

Omgekeerd belemmeren extractieve instellingen, die de belangen van de elite dienen ten koste van de bredere bevolking, de economische groei.

Dit onderzoek is vooral van belang in de context van postkoloniale landen, waar de Europese kolonisatie vaak extractieve instellingen oplegde die gericht waren op de uitbuiting van de inheemse bevolking.

Volgens het Nobelcomité verklaart het werk van de laureaten “waarom samenlevingen met een slechte rechtsstaat en instellingen die de bevolking uitbuiten er niet in slagen groei te genereren.”

Omgekeerd hebben landen die inclusieve instellingen hebben ingevoerd, hogere niveaus van aanhoudende economische groei ervaren.

Kolonisatie en de langdurige effecten ervan

Het werk van de laureaten benadrukt de complexe erfenis van kolonisatie. In veel regio's richtten kolonisten instellingen op die waren ontworpen om grondstoffen te ontginnen en lokale bevolkingen te onderdrukken.

In sommige gevallen legde kolonisatie echter ook de basis voor meer inclusieve politieke en economische systemen, wat bijdroeg aan welvaart op de lange termijn.

Het Nobelcomité merkte op dat het onderzoek van de economen een kader biedt voor het begrijpen van de wijze waarop instellingen die tijdens de kolonisatie zijn geïntroduceerd, nog steeds de economische resultaten van vandaag bepalen.

Acemoglu, een Turks-Amerikaanse professor aan het MIT; Johnson, een Brits-Amerikaanse professor aan het MIT; en Robinson, een Britse professor aan de Universiteit van Chicago, beweren al lang dat de verschillen in welvaart tussen landen terug te voeren zijn op de instellingen die tijdens de kolonisatie zijn opgericht.

De rol van politieke instellingen in economische groei

Een van de belangrijkste bevindingen uit het werk van de laureaten is dat economisch succes nauw verbonden is met de aard van politieke instellingen.

Volgens hun model zijn inclusieve instellingen essentieel voor duurzame economische groei, omdat ze de politieke stabiliteit en het juridische kader bieden die nodig zijn om innovatie en investeringen te laten floreren.

Extractieve instellingen daarentegen, die slechts een selecte groep mensen bevoordelen, zijn gevoelig voor instabiliteit en slechte economische prestaties.

Hun onderzoek verklaart ook waarom elites zich vaak verzetten tegen institutionele verandering. Door extractieve instellingen in stand te houden, kunnen elites middelen en macht monopoliseren.

De laureaten stellen dat politieke en economische hervormingen onder dergelijke omstandigheden vaak worden geblokkeerd, zelfs wanneer deze veranderingen op de lange termijn tot grotere welvaart voor de bredere bevolking zouden kunnen leiden.

Technologie en ongelijkheid

In hun recentere werk hebben Acemoglu en Johnson hun onderzoek uitgebreid om de impact van technologische verandering op ongelijkheid te onderzoeken.

In hun boek Power and Progress uit 2023 onderzoeken ze hoe technologische vooruitgang – van de landbouwrevolutie tot de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) – vaak ten goede is gekomen aan de elite, ten koste van de algemene bevolking.

Zij waarschuwen dat de huidige koers van de AI-ontwikkeling de ongelijkheid zou kunnen vergroten in plaats van wijdverbreide economische voordelen te bieden, zonder passende institutionele waarborgen.

Hoewel de auteurs voorzichtig zijn over de toekomst van AI, betogen ze dat inclusieve instellingen ervoor kunnen zorgen dat technologische vooruitgang een breder deel van de samenleving ten goede komt.

Ze waarschuwen echter dat landen met extractieve instellingen minder kans hebben om op de lange termijn duurzame innovatieresultaten te behalen.

De weg vooruit voor wereldeconomieën

De toekenning van de Nobelprijs aan Acemoglu, Johnson en Robinson onderstreept het belang van instellingen bij het vormgeven van economische resultaten.

Uit hun onderzoek blijkt dat landen met inclusieve instellingen waarschijnlijker duurzame groei doormaken, terwijl landen met extractieve systemen te maken hebben met aanhoudende economische uitdagingen.

Terwijl de wereldeconomie nog steeds worstelt met de gevolgen van technologische verandering en politieke instabiliteit, biedt het werk van de laureaten waardevolle inzichten in hoe instellingen hervormd kunnen worden om inclusieve groei te bevorderen.

Door de grondoorzaken van ongelijkheid aan te pakken en politieke stabiliteit te bevorderen, kunnen landen de voorwaarden scheppen die nodig zijn voor welvaart op de lange termijn.