Wanneer worden er in Duitsland federale verkiezingen gehouden? Belangrijke data en meer

Duitsland bereidt zich voor op vervroegde federale verkiezingen in februari, nadat de coalitieregering van bondskanselier Olaf Scholz vorige woensdag onverwacht ten val kwam.

Aanvankelijk had Scholz aangegeven dat er in maart verkiezingen zouden worden gehouden en dat er in januari een vertrouwensstemming zou plaatsvinden.

Volgens bronnen binnen de parlementaire fractie van de Sociaaldemocratische Partij (SPD), gerapporteerd door CNBC, zullen de verkiezingen nu naar verwachting plaatsvinden op 23 februari.

De vertrouwensstemming, een essentiële procedure voordat er vervroegde verkiezingen kunnen worden uitgeschreven, staat nu gepland voor 16 december.

De bondskanselier moet eerst een stemming in het parlement aanvragen. Als een meerderheid van de leden van de Bondsdag geen vertrouwen in de bondskanselier heeft, kan hij de Duitse president aanbevelen het parlement te ontbinden.

De president krijgt vervolgens 21 dagen de tijd om een besluit te nemen om verkiezingen uit te schrijven. Deze verkiezingen moeten binnen 60 dagen na de ontbinding plaatsvinden.

De president is ook bevoegd om de definitieve verkiezingsdatum vast te stellen.

Scholz staat onder grote druk om het verkiezingsproces te versnellen.

De autoriteiten hebben hun zorgen geuit over logistieke en organisatorische uitdagingen als er niet voldoende voorbereidingstijd is vóór de verkiezingen.

Waarom is de coalitie SPD-Groenen-FDP uiteengevallen?

De coalitie, bestaande uit Scholz' SPD, de Groenen en de Vrije Democratische Partij (FDP), viel uit elkaar nadat Scholz voormalig minister van Financiën Christian Lindner ontsloeg.

Op 7 november werd Jörg Kukies benoemd tot nieuwe minister van Financiën, ter vervanging van Lindner.

De breuk van de coalitie volgde op maanden van meningsverschillen over begrotings- en economisch beleid, die als voornaamste redenen voor de breuk werden genoemd. De timing en details van de begroting voor 2025 blijven onzeker.

Tot de verkiezingen vormen de SPD en de Groenen een minderheidsregering. Scholz heeft de wens uitgesproken om bepaalde wetgevende maatregelen door te voeren voor het einde van zijn termijn.

Campagne voeren staat binnenkort centraal.

Sommige partijen hebben hun kandidaten voor het bondskanselierschap al gekozen, maar andere, waaronder de SPD, moeten dat nog doen.

Ook hebben sommige partijen aan lokale media voorlopige beleidsplannen kenbaar gemaakt.

Hoe kiest Duitsland zijn bondskanselier?

De Duitse grondwet bepaalt dat verkiezingen 'algemeen, direct, vrij, gelijk en geheim' moeten zijn.

Het systeem wordt 'direct' genoemd omdat burgers zonder tussenkomst van een orgaan stemmen op hun parlementaire vertegenwoordigers.

In Duitsland is het kiesrecht gebaseerd op een systeem waarbij de kiesgerechtigde stemgerechtigd is op basis van de kieslijsten (eerste stemronde) en evenredige vertegenwoordiging op basis van partijlijsten (tweede stemronde).

Kiezers kiezen de bondskanselier niet rechtstreeks, maar hun stem beïnvloedt wel de samenstelling van de Bondsdag, die vervolgens de bondskanselier kiest.

Elke kiezer brengt twee stemmen uit: één op een lokale kandidaat en één op een partijlijst op staatsniveau.

Bij de eerste stemming wordt bepaald welke kandidaten zetels in de kiesdistricten bemachtigen, terwijl bij de tweede stemming de totale sterkte van de partijen in de Bondsdag wordt bepaald.

De helft van de leden van de Bondsdag wordt gekozen uit de 299 kiesdistricten, de andere helft wordt gekozen via partijlijsten van de deelstaatregeringen.

Vertegenwoordigers van kiesdistricten worden gekozen met een gewone meerderheid, terwijl de tweede stemming de verdeling van de zetels over de partijen bepaalt.

Toewijzing van zetels in de Bondsdag

Hoewel de Bondsdag normaal gesproken 598 zetels telt, kan het aantal worden uitgebreid door 'overhangende' en 'evenwichtszetels'.

Zo telde de Bondsdag na de verkiezingen van 2017 709 zetels, om de evenredige vertegenwoordiging op basis van de tweede stemming te behouden.

Partijen moeten minimaal 5% van de tweede stemmen behalen of minimaal drie kiesdistrictzetels winnen om vertegenwoordiging te verkrijgen.

Deze regel voorkomt een gefragmenteerd parlement met veel kleine partijen.

Het totale aantal zetels van de partij wordt beïnvloed door de hoogste uitslag van de eerste en tweede stemming.

Als een partij meer kiesdistrictzetels behaalt dan het aandeel van de tweede stemming haar recht geeft, krijgt ze extra zetels.

Als een partij bijvoorbeeld bij de tweede stemming 15 zetels behaalt, maar 20 kiesdistricten wint, krijgt de partij vijf extra zetels in de Bondsdag.