Is de digitale euro de toekomst van Europa of slechts een riskante afleiding?

De Europese Centrale Bank (ECB) zet zich sterk in voor de digitale euro.

Er wordt gesteld dat Europa het risico loopt achterop te raken in de wereldwijde race om digitale valuta van centrale banken (CBDC's).

ECB-functionarissen waarschuwen dat vertragingen in het project de financiële soevereiniteit van Europa kunnen aantasten, aangezien andere landen snel vorderingen maken met hun digitale valuta.

Wat is het plan van de ECB?

Sinds 2021 onderzoekt de ECB het concept van een digitale euro.

ECB-voorzitter Christine Lagarde heeft aangegeven dat ze de digitale munteenheid in 2027 wil lanceren, maar de voortgang is traag.

Een belangrijk obstakel is het ontbreken van een uniform juridisch kader, bijna 17 maanden na het eerste voorstel van de Europese Commissie.

De ECB heeft een digitale euro voor ogen die qua privacy en gebruiksgemak vergelijkbaar is met contant geld.

Bij offline betalingen worden geen persoonlijke gegevens gedeeld die verder gaan dan de betaler en de begunstigde, terwijl bij online betalingen geavanceerde encryptie wordt gebruikt om de privacy te verbeteren in vergelijking met bestaande digitale betalingsoplossingen.

Gebruikers kunnen hun wallet vooraf financieren of deze koppelen aan bankrekeningen voor eenvoudige transacties.

Er zou echter een maximum worden gesteld aan individuele beleggingen om destabilisatie van het banksysteem te voorkomen.

Waarom is de digitale euro nodig?

De ECB stelt dat de digitale euro cruciaal is voor de financiële autonomie van Europa.

Dertien van de twintig landen in de eurozone zijn afhankelijk van wereldwijde betalingsgiganten als Visa en Mastercard.

Deze afhankelijkheid, aldus de ECB, maakt de eurozone kwetsbaar voor externe verstoringen.

Een digitale euro zou een Europese betaaloplossing bieden en de afhankelijkheid van niet-Europese systemen verminderen.

Wereldwijd is de CBDC-race in een stroomversnelling geraakt.

Volgens de Bank voor Internationale Betalingen onderzoeken 134 landen, die 98% van de wereldeconomie vertegenwoordigen, CBDC's.

Zesenzestig landen bevinden zich in een vergevorderd stadium, waaronder landen als China, de Bahama's en Nigeria die al CBDC's lanceren.

De digitale yuan van China heeft tot medio 2024 transacties ter waarde van 986 miljard dollar verwerkt, wat aantoont dat het de potentie heeft om sectoren als de gezondheidszorg en het toerisme te hervormen.

Het adoptieprobleem

De ambitie van de ECB kent een groot obstakel: de acceptatie door de consument.

Uit enquêtegegevens van het SPACE-onderzoek blijkt dat veel Europese consumenten de voorkeur geven aan traditionele betaalmethoden zoals contant geld en kaarten.

Voor de invoering van een digitale euro moeten aanzienlijke drempels voor acceptatie worden overwonnen, waaronder consumentengewoonten en de waargenomen complexiteit.

ECB-functionarissen zijn ervan overtuigd dat de oplossing ligt in ontwerp en onderwijs.

De digitale euro moet het gemak van kaarten combineren met de privacy- en budgetvoordelen van contant geld.

De ECB acht ook voorlichtingscampagnes voor het publiek essentieel.

Uit onderzoek blijkt dat blootstelling aan nieuwe betaalmethoden, bijvoorbeeld tijdens de COVID-19-pandemie, het gedrag op de lange termijn kan beïnvloeden.

Loopt Europa het risico de race te verliezen?

ECB-functionarissen vrezen dat Europa achterop raakt.

De digitale yuan van China is een duidelijk voorbeeld van de transformerende kracht van CBDC's.

Andere landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Singapore en Australië, voeren geavanceerde pilots uit.

De gefragmenteerde betalingssystemen en trage wetgevingsprocessen in Europa dreigen de eurozone buitenspel te zetten bij deze technologische verschuiving.

De waarheid is dat de leidende positie van Europa op het gebied van CBDC-ontwikkeling in gevaar is als er geen daadkrachtige maatregelen worden genomen.

ECB-functionarissen zijn van mening dat de digitale euro klaar moet zijn wanneer dat nodig is. Dit is een uiting van frustratie over vertragingen in de wetgeving.

Is een digitale euro het risico waard?

Ondanks alle beloftes wordt de digitale euro met scepsis ontvangen.

Ten eerste is er de kwestie van de te grote bemoeienis van de centrale banken.

De ECB stelt voor om een betalingssysteem te creëren dat concurreert met commerciële banken.

Hoewel dit de afhankelijkheid van Europa van niet-Europese bedrijven zou kunnen verminderen, bestaat het risico dat het banksysteem hierdoor wordt ondermijnd.

De bedoeling is om hier iets aan te doen door limieten op individuele beleggingen in te stellen, maar deze zijn in tegenspraak met de claim van de ECB op ‘vrijheid en gemak’.

Ten tweede is de digitale euro mogelijk niet de oplossing voor de beoogde problemen.

Het Europese betalingslandschap is al concurrerend, met tal van digitale opties die goed werken.

Een nieuw systeem vanaf nul opzetten kan betalingen juist complexer maken in plaats van eenvoudiger.

Ten derde benadrukt het project diepe gebreken in de financiële architectuur van de eurozone. Europa mist een bankenunie en gecentraliseerde depositogarantie.

Een digitale euro zou de zaken alleen maar erger kunnen maken, vooral als nationale centrale banken en de ECB met elkaar in conflict komen over de vormgeving ervan.

Het grotere geheel

De ECB streeft naar een digitale euro die niet alleen over betalingen gaat.

Het benadrukt de bredere strijd om relevant te blijven in een digitale wereld.

Centrale banken, die zich traditioneel richten op monetaire stabiliteit, wagen zich nu op nieuw terrein.

Maar deze ambitie brengt het risico van 'mission creep' met zich mee.

Door taken over te nemen die traditioneel door commerciële banken en particuliere bedrijven worden vervuld, zou de ECB het vertrouwen in het financiële systeem, dat zij juist zou moeten beschermen, kunnen ondermijnen.

De wereldwijde CBDC-race is een feit, maar Europa moet beslissen of het winnen ervan de kosten waard is.

Een slecht uitgevoerde digitale euro kan het banksysteem destabiliseren en de verdeeldheid binnen de EU vergroten.

Uiteindelijk is een digitale euro meer dan een betaalmiddel: het is een gok op de financiële toekomst van Europa.

Of deze gok loont, hangt af van hoe goed de ECB omgaat met de uitdagingen op het gebied van ontwerp, invoering en integratie in het Europese financiële ecosysteem.