Waarom krimpt de Chinese bevolking ondanks de toename van het aantal pasgeborenen?

De bevolkingsdynamiek in China blijft een grote uitdaging voor de economische en sociale stabiliteit van het land.

Ondanks een bescheiden stijging van het aantal geboorten in 2024, krimpt de bevolking van het land voor het derde jaar op rij. Dit benadrukt de systemische problemen die jarenlange overheidsinterventies nog niet hebben opgelost.

De totale bevolking daalde met meer dan 1,39 miljoen tot 1,408 miljard, hoewel er dit jaar 9,54 miljoen baby's zijn geboren, 520.000 meer dan het jaar ervoor. Deze paradox wijst op diepere demografische verschuivingen dan alleen de directe schommelingen in de geboortecijfers.

Het bevolkingsprobleem in China

De bevolkingsafname in China is het gevolg van een krimpende beroepsbevolking en een vergrijzende bevolking. Beide factoren vormen een langetermijnrisico voor de economie.

Gedurende tientallen jaren is de personeelsomvang gestaag afgenomen, wat de productiviteit en het innovatiepotentieel heeft beperkt.

Tegelijkertijd blijft het aantal ouderen toenemen, wat een enorme druk op de pensioen- en zorgsystemen in China legt.

De maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen om deze trends tegen te gaan, hebben slechts beperkt effect gehad.

Bovendien hebben overheidsinitiatieven om grotere gezinnen te stimuleren, zoals uitgebreide toegang tot kinderopvang, huisvestingsondersteuning en gezondheidszorg, nog geen significante resultaten opgeleverd.

De stijgende kosten van kinderopvang en onderwijs, in combinatie met werkzekerheidsproblemen en een vertragende economie, hebben veel jonge Chinezen ervan weerhouden om te trouwen en een gezin te stichten.

Volgens demografen heeft de toename van het aantal huwelijken met 12,4% in 2023, die grotendeels werd vertraagd door de COVID-19-pandemie, bijgedragen aan een opleving van het aantal geboorten in 2024.

De geboortecijfers zullen naar verwachting in 2025 echter weer dalen.

In China zijn huwelijken een belangrijke indicator voor het geboortecijfer, omdat veel alleenstaande vrouwen geen recht hebben op kinderopvoedingsvoordelen.

Het één-kindbeleid in China

De huidige demografische uitdagingen in China zijn het gevolg van het beperkende bevolkingsbeleid van het verleden.

Het eenkindbeleid, dat tientallen jaren werd gehandhaafd, heeft een diepgeworteld cultureel normenpatroon gecreëerd dat kleinere gezinnen bevordert.

Toen het beleid in 2016 werd versoepeld en er twee kinderen per gezin werden toegestaan, en later nog verder werd uitgebreid, bleef de verwachte babyboom uit.

Uit gegevens blijkt dat het aantal geboorten in 2024, hoewel iets hoger dan in 2023, nog steeds het op een na laagste aantal was sinds de oprichting van de Volksrepubliek China in 1949.

Bloomberg Intelligence voorspelt dat de Chinese bevolking tegen 2035 kan dalen tot 1,36 miljard, een niveau dat we voor het laatst meer dan tien jaar geleden zagen, tenzij er substantiële structurele veranderingen plaatsvinden.

Wat betekent dit voor de Chinese economie?

De economische gevolgen van een afnemende bevolking zijn enorm. Minder mensen in de beroepsbevolking betekenen een langzamere economische groei en een verminderde capaciteit om de groeiende oudere bevolking te ondersteunen.

Het Chinese pensioenstelsel, dat al ondergefinancierd is, zal naar verwachting zwaar onder druk komen te staan. Tegelijkertijd is er grote weerstand tegen de plannen om de pensioenleeftijd te verhogen, die in 2023 werden aangekondigd.

Volgens experts is het om deze demografische crisis het hoofd te bieden, meer nodig dan alleen een aantal losse beleidsaanpassingen.

Er zijn ingrijpende hervormingen nodig om kinderopvang en onderwijs betaalbaar te maken, gelijke toegang tot gezondheidszorg te garanderen en de maatschappelijke perceptie van het gezinsleven te veranderen.

Zonder dergelijke maatregelen loopt de economische veerkracht van China mogelijk gevaar, wat mogelijk gevolgen heeft voor de internationale positie van het land.