Zullen Trumps tarieven op staal en aluminium de wereldwijde greep van China verzwakken?

De VS hebben opnieuw invoerrechten opgelegd op geïmporteerd staal en aluminium. Hiermee richten ze zich op een sector die al lang door China wordt gedomineerd.

Hoewel China geen grote hoeveelheden ruwe staal of aluminium rechtstreeks naar de VS exporteert, blijft zijn invloed op de wereldwijde toeleveringsketens aanzienlijk.

De invoerrechten van 25% op staal en 10% op aluminium zullen naar verwachting de handelsstromen verstoren, met name voor Amerikaanse bondgenoten zoals Canada, Mexico en Zuid-Korea.

De echte vraag is of deze maatregelen de indirecte export van China zullen beperken of alleen de wereldwijde handelsstromen zullen verschuiven.

Deze stap past in een bredere strategie van de VS om de economische invloed van China in te perken, met name in belangrijke industriële sectoren. De jarenlange dominantie van Peking in de staalproductie heeft geleid tot een wereldwijd overaanbod, waardoor concurrenten hun prijzen moesten verlagen.

Hoewel het Biden-bestuur de handelspolitiek van Trump op het gebied van metalen grotendeels heeft voortgezet, geven de nieuwste tarieven aan dat er opnieuw een poging wordt gedaan om Amerikaanse fabrikanten te beschermen tegen wat ambtenaren oneerlijke concurrentie noemen.

De effectiviteit van deze tarieven is nog onzeker, aangezien de toeleveringsketens van China zich als zeer aanpasbaar hebben bewezen.

De rol van China bij de overcapaciteit van staal wereldwijd

China produceert meer dan 50% van de wereldwijde staalproductie. De jaarlijkse productie bedraagt meer dan 1 miljard ton. Door de vertraging van de binnenlandse economie zijn Chinese fabrikanten echter genoodzaakt om naar buitenlandse markten te zoeken voor hun overschotsproductie.

Hoewel de directe export naar de VS beperkt is vanwege bestaande handelsbelemmeringen, komt er toch Chinees staal de VS binnen via tussenpersonen.

Landen als Vietnam, Mexico en Canada hebben Chinese staal opnieuw verwerkt voordat ze het naar de VS hebben verscheept, waardoor ze de beperkingen effectief hebben omzeild.

De Amerikaanse staalindustrie stelt dat deze indirecte handel de binnenlandse prijzen heeft doen dalen en Amerikaanse banen heeft ondermijnd. In 2023 importeerde de VS 28,6 miljoen ton staal, waarvan een groot deel afkomstig was uit Canada, Mexico en Brazilië.

Door tarieven op te leggen aan deze landen hoopt Washington de gaten te dichten waardoor Chinees staal de Amerikaanse markt kan binnendringen. Deze beperkingen kunnen echter ook de diplomatieke banden met belangrijke handelspartners onder druk zetten.

Vergelding en wereldwijde handelsspanningen

China heeft gereageerd op de Amerikaanse tarieven met eigen economische maatregelen. Het land heft invoerrechten op Amerikaanse vloeibaar gemaakte aardgas, kolen en landbouwmachines.

Hoewel Peking zich heeft onthouden van directe aanvallen op de Amerikaanse staalindustrie, heeft het de binnenlandse subsidies verhoogd om de impact van de westerse handelsbeperkingen te compenseren.

Tegelijkertijd hebben ook andere grote staalproducerende landen, waaronder Brazilië, Turkije en Indonesië, maatregelen genomen tegen de overmatige staalexport van China. Dit wijst op een bredere wereldwijde reactie.

De Europese Unie heeft op soortgelijke wijze haar staalimportbeleid aangescherpt door maatregelen te nemen om de CO2-uitstoot aan de grens te beperken. Hierdoor kunnen de Chinese exporten verder worden beperkt.

Deze internationale acties weerspiegelen de groeiende bezorgdheid dat het overaanbod in China de wereldwijde markten verstoort en mogelijk leidt tot langdurige handelsgeschillen.

Zullen de tarieven de Amerikaanse staalindustrie versterken of een handelsoorlog uitlokken?

Historisch gezien hebben de staaltarieven van de VS gemengde resultaten opgeleverd. De tarieven die Trump in 2018 invoerde, leidden tot een korte termijn prijsstijging, wat de binnenlandse producenten ten goede kwam, maar de kosten voor industrieën die afhankelijk zijn van geïmporteerd staal, zoals de auto- en bouwsector, verhoogde.

Hoewel de staalproductie in de VS sinds 2018 met 20% is gestegen, blijft de capaciteitsbenutting onder de 80%, wat door de leiders in de industrie als duurzaam wordt beschouwd.

De huidige tarieven kunnen helpen om onderbenutte Amerikaanse staalfabrieken nieuw leven in te blazen, met name in swingstates als Pennsylvania en Ohio, waar de sector een cruciale rol speelt in de werkgelegenheid.

Als de spanningen in de wereldhandel toenemen, kunnen Amerikaanse fabrikanten te maken krijgen met repressieve barrières op andere belangrijke markten.

Gezien de schommelingen in de wereldwijde vraag naar staal en de evolutie van de toeleveringsketens, blijft de langetermijnimpact van deze tarieven onzeker. Hoewel de VS hun afhankelijkheid van buitenlandse metalen willen verminderen, is het bredere probleem van de dominantie van China in de wereldwijde staalproductie waarschijnlijk niet op te lossen met alleen tarieven.

In plaats daarvan kan het aanhoudende handelsconflict de wereldwijde markten verder fragmenteren en de toeleveringsketens herindelen, in plaats van de invloed van China volledig te beperken.