Het ongelooflijke verhaal van het economische herstel van Griekenland

Niet veel mensen hadden verwacht wat de Griekse economie zojuist heeft bereikt.

In 2024 boekte het land een begrotingsoverschot van 1,3% van het bbp, waarmee het bijna alle EU-lidstaten overtrof en zijn eigen tekortdoelstelling met twee procentpunten overschreed.

Het primaire overschot, exclusief rentebetalingen, was met 4,8% zelfs nog opvallender.

Deze cijfers komen uit het definitieve fiscale rapport van Eurostat en vormen nu de basis voor nieuwe overheidssteunprogramma's ter waarde van meer dan €1 miljard. Maar cijfers alleen vertellen niet het hele verhaal over wat er is veranderd en wat nog niet.

Hoe is Griekenland van een reddingsoperatie naar een overschot gegaan?

Vijftien jaar geleden was Griekenland een financieel waarschuwingssignaal. Het was een geschiedenisles over hoe overmatige schulden en misinvesteringen een economie van de ene op de andere dag kunnen verwoesten.

In april 2010 stond premier George Papandreou op het eiland Kastellorizo en vroeg hij de EU en het IMF om een reddingsmechanisme in werking te stellen.

Het was het begin van een pijnlijke periode van bezuinigingen, economische ineenstorting en drie afzonderlijke reddingsprogramma's ter waarde van in totaal €289 miljard.

Tegen de tijd dat het laatste reddingspakket in 2018 afliep, had Griekenland een kwart van zijn bbp verloren. De werkloosheid bedroeg meer dan 27%. Het land was een symbool van crisis geworden.

Vooruit naar 2024: Griekenland is nu een van de slechts zes EU-landen met een begrotingsoverschot. Het overheidsoverschot van Griekenland bedroeg 1,3% van het bbp. Het primaire overschot bereikte 4,8%.

De schuldquote van Griekenland daalde tot 153,6%, waarmee de overheidsdoelstellingen werden overtroffen en zowel in percentage als in nominale termen een daling werd gerealiseerd.

Ter context: de schuldquote van Griekenland overschreed slechts drie jaar geleden de 200%.

En dit is geen eenmalige gebeurtenis. Premier Kyriakos Mitsotakis noemde het structurele vooruitgang, gekoppeld aan hervormingen die de manier waarop de staat geld int en beheert, hebben veranderd.

Welke hervormingen hebben daadwerkelijk gewerkt?

De ruggengraat van het herstel is de belastinghandhaving. Het al lang bestaande probleem van belastingontduiking in Griekenland wordt de laatste jaren agressiever aangepakt.

Een nieuwe belastingdienst en digitale systemen hebben voorheen onbelaste transacties aan het licht gebracht. Elektronische betalingen voor kinderopvang stegen in 2024 met 433%.

Daarnaast steeg het aantal elektronische betalingen in de taxibranche met 200%. Het resultaat was een toename van de btw- en vennootschapsbelastinginkomsten.

De vennootschapsbelasting is ook verlaagd. De bureaucratie is vereenvoudigd. De investeringsstimulansen zijn duidelijker geworden.

Al deze veranderingen hebben bijgedragen aan het herstel van het vertrouwen van beleggers en aan het terugstromen van geld naar het land.

Sinds 2024 hebben alle grote kredietbeoordelaars de Griekse staatsobligaties opgewaardeerd naar beleggingskwaliteit.

S&P Global gaf in slechts één maand drie afzonderlijke upgrades af, onder verwijzing naar consistente overprestaties op het gebied van belastingen en een waarschijnlijke schuldenreductie.

Griekenland krijgt nu betere leenvoorwaarden dan Italië.

Wie profiteert van het overschot?

De overheid houdt de extra middelen niet achter. In april 2025 kondigde zij nieuwe steunmaatregelen aan ter waarde van meer dan €1 miljard.

Een van de meest zichtbare maatregelen is een jaarlijkse huurteruggave die de kosten van een maand huur terugbetaalt aan bijna 948.000 huishoudens, ongeveer 80 procent van de huurders.

Er is ook een jaarlijkse uitkering van €250 voor 1,5 miljoen gepensioneerden met een laag inkomen en niet-verzekerden. Beide uitkeringen zijn permanent.

Ook de publieke investeringen krijgen een impuls. Het Publieke Investeringsprogramma ontvangt jaarlijks €500 miljoen extra.

Het doel is om infrastructuur, werkgelegenheid en veerkracht tegen externe schokken te ondersteunen.

Minister van Financiën Kyriakos Pierrakakis zei dat er in september 2025 meer maatregelen zullen worden ingevoerd. Volgens de regering zijn alle initiatieven ontworpen om binnen de EU-begrotingsregels te blijven.

Wat houdt Griekenland nog steeds tegen?

Hoewel dit herstel indrukwekkend is geweest, blijven er enkele grote, hardnekkige problemen bestaan.

De Griekse economie is nog steeds sterk afhankelijk van consumptie.

De particuliere consumptie is goed voor 69% van het bbp, het hoogste percentage in de eurozone.

De investeringen blijven achter en de productiviteit is laag. Veel experts beweren dat de recente groei wordt aangedreven door kortetermijndynamiek, niet door langetermijntransformatie.

Economen zeggen dat Griekenland veel meer investeringen nodig heeft om het concurrentievermogen te verbeteren. Politiek analist Nick Malkoutzis wijst erop dat veel veranderingen slechts oppervlakkig zijn.

De herstel- en veerkrachtfaciliteit van de EU heeft aanzienlijke financiële steun geboden, maar die zal na 2026 afnemen. Zonder diepgaande structurele veranderingen zou het land moeite kunnen hebben om zijn momentum te behouden.

Toerisme en bouw domineren nog steeds grote delen van de economie. Beide sectoren zijn kwetsbaar voor wereldwijde ontwikkelingen en seizoensgebonden schommelingen.

Hoewel buitenlandse investeringen zoals de datacenters van Microsoft en het onderzoekscentrum van Pfizer in Thessaloniki positieve signalen zijn, zijn ze nog niet breed genoeg om de economische basis te transformeren.

Wat is er nu anders dan tien jaar geleden?

Eén woord: perceptie. Griekenland werd vroeger gezien als een waarschuwend voorbeeld. Nu wordt het door sommigen beschreven als een model.The Economist plaatste Griekenland onlangs bij de best presterende OESO-economieën.

Het succes wordt vaak vergeleken met de recente stagnatie in Duitsland.

Begin jaren 2010 droeg Duitsland Griekenland op om eilanden te verkopen en de overheidsuitgaven te verlagen.

In 2024 boekte Griekenland een overschot, terwijl Duitsland te kampen had met begrotingstekorten en politieke spanningen over de begrotingsregels.

De transformatie van Griekenland is geen toeval. Het land combineerde door bezuinigingen gedreven discipline met modern economisch beleid en verbeteringen aan het belastingstelsel.

De hervormingen kwamen niet snel, maar ze leveren nu wel duidelijke resultaten op.

De volgende stap is om die stabiliteit om te zetten in langetermijnproductiviteit en evenwichtige groei.

Nu de EU-herstelfondsen nog steeds binnenstromen, zijn de komende twee jaar cruciaal.