De Amerikaanse dollarcrisis van 2025: waarom beleggers veilige havens heroverwegen

Voor het eerst sinds de ineenstorting van Bretton Woods in 1973 is de Amerikaanse dollar in één half jaar met meer dan 10% gedaald.

De daling is sterk, maar niet geheel verrassend. Wanneer een samenvloeiing van grillig begrotingsbeleid, stijgende schulden en institutionele onzekerheid allemaal samenkomen, is er iets gedoemd te breken.

Het vertrouwen in de zilverrug neemt af en beleggers zijn wanhopig op zoek naar alternatieven.

Waarom stort de Amerikaanse dollar in?

De gegevens zijn duidelijk. De Amerikaanse dollarindex, die de greenback meet ten opzichte van zes belangrijke valuta's, is in de eerste helft van 2025 met bijna 11% gedaald.

Dat is de sterkste daling in meer dan 50 jaar. En deze keer is het niet te wijten aan een olieschok of een valutacrisis in het buitenland. Het is van eigen bodem.

Het begon met "Bevrijdingsdag" op 2 april, toen president Donald Trump agressieve tarieven aankondigde op de invoer van bijna alle belangrijke handelspartners.

De gevolgen waren onmiddellijk. De Amerikaanse markten verloren binnen drie dagen 5 biljoen dollar aan waarde.

Treasuries zagen een golf van selloffs. Het vertrouwen in de voorspelbaarheid van het Amerikaanse beleid is weggeëbd.

Zie ook: Maken de tarieven van Trump Amerika echt weer groot?

Een week later kwam er een pauze van 90 dagen op de tarieven, maar de boodschap was al verzonden: 's werelds grootste economie ging een fase van zelf toegebrachte volatiliteit in.

Het gaat niet om een bevestiging van een recessie of een zichtbare economische ineenstorting. Het gaat om onzekerheid.

Exploderende schuld en een krimpend fiscaal anker

Trump's "One Big Beautiful Bill" gaat nu door het Congres.

Als het wordt aangenomen, zou het zijn oorspronkelijke belastingverlagingen uitbreiden, de sociale uitgaven drastisch verminderen en de leningen verhogen.

Het Congressional Budget Office schat dat dit tegen 2034 3,3 biljoen dollar aan de Amerikaanse schuld zou kunnen toevoegen.

Dat zou de schuldquote doen stijgen van 124% tot ruim boven de 130%.

Moody's reageerde door de Verenigde Staten in mei zijn laatste AAA-kredietwaardigheid te ontnemen.

Voor beleggers was dit niet alleen een symbolische downgrade. Het was een wake-up call.

Amerikaanse staatsobligaties, die worden beschouwd als het wereldwijde anker, worden nu in twijfel getrokken.

Het buitenlandse eigendom van Amerikaanse staatsobligaties begint uit te dunnen.

Volgens Apollo staat het momenteel op $ 7 biljoen.

Reservebeheerders beschouwen Amerikaanse schulden niet langer als risicovrij.

De nieuwe hachelijke situatie van de Fed

Daarbij komt nog een groeiende bezorgdheid over de onafhankelijkheid van de Federal Reserve.

Trump heeft publiekelijk opgeroepen tot agressieve renteverlagingen om zijn door tarieven gedreven groeivertraging te compenseren.

De markten houden nu rekening met twee tot vijf tariefverlagingen tegen het einde van 2026.

Dit brengt de Fed in een lastig parket. Als het de rente verlaagt om de groei te ondersteunen, verzwakt het de dollar verder.

Als het stabiel blijft, verkrapt de financiële voorwaarden tot een handels- en schuldenstorm.

Hoe dan ook, de dollar verliest zijn aantrekkingskracht. Het is een verlies-verlies.

Tegelijkertijd sluipt de inflatie door de zijdeur naar binnen.

Ondanks dat de totale tarieven zijn gedaald van 3% in januari tot 2,3% in mei, stijgen de invoerprijzen.

De kapitaalkosten stijgen. En de verwachtingen beginnen te veranderen.

Amerika verkopen?

In eerdere crises stroomde het geld naar de dollar. Deze keer stroomt het eruit. Dat is een opmerkelijke breuk in het patroon.

Buitenlanders bezitten $ 19 biljoen aan Amerikaanse aandelen, $ 7 biljoen aan staatsobligaties en $ 5 biljoen aan bedrijfsobligaties.

Dat is een enorme blootstelling aan aan dollars gekoppelde activa.

De gegevens vertellen het verhaal. De rotatie uit de VS versnelt.

Europese aandelen, gemeten aan de hand van de Stoxx 600-index, zijn sinds het begin van het jaar met 15% gestegen. In dollars uitgedrukt is dat een winst van 23%.

Duitse en Franse obligaties zien een sterke instroom terwijl beleggers op zoek zijn naar beleidsstabiliteit.

Goud is ook naar recordhoogten gestegen, grotendeels gedreven door centrale banken die diversifiëren uit de dollarreserves.

Volgens het IMF is de dollar nog steeds goed voor 57% van de wereldwijde deviezenreserves. Maar de reservegegevens blijven achter.

Wat er nu gebeurt, is gedragsmatig. Landen dumpen geen dollars. Ze dekken zich tegen hen in.

Een "euro wereldorde"

De euro is dit jaar met 13% gestegen, wat analisten verraste die pariteit hadden voorspeld.

In plaats van in te storten onder de zwakke groei in de EU, heeft het geprofiteerd van een betrekkelijke rust.

Voor opkomende markten is de zwakkere dollar goed nieuws, althans voorlopig.

Landen als Ghana, Zambia en Pakistan hebben grote hoeveelheden schulden in dollars.

Een dalende dollar maakt hun schuldenlast beter beheersbaar.

Grondstoffenexporterende landen profiteren ook. Olie, metalen en landbouwproducten geprijsd in dollars worden waardevoller wanneer de dollar daalt.

Voor exporteurs als Indonesië, Nigeria en Chili is de zwakte van de dollar een inkomstenboost.

Een onderbelicht gevolg van deze volatiliteit doet zich voor op de Europese corporate treasury-afdelingen.

Volgens Bloomberg bereikten de dagelijkse volumes van valutaopties in april een record. BNP Paribas zegt dat de verkoop van FX-opties door bedrijven op jaarbasis is verdubbeld.

Wat de markt echt zegt

Dit gaat niet alleen over handel. Het gaat om vertrouwen.

De dollar blijft de wereldwijde reservevaluta. Maar de premie is aan het eroderen.

Niet omdat er weer een munt voor in de plaats komt, maar omdat beleggers de VS niet meer zien als de stabiliserende kracht die het ooit was.

In eerdere cycli presteerden de VS beter omdat ze transparant, institutioneel consistent en fiscaal gedisciplineerd waren. In 2025 schudden alle drie de pijlers.

Buitenlands kapitaal is niet langer automatisch. Dollarobligaties zijn niet langer neutraal. En een outperformance van Amerikaanse aandelen is niet gegarandeerd wanneer deze wordt gemeten in andere valuta's.

Beleggers hebben een nieuw draaiboek nodig

De dollar staat nog steeds centraal in de wereldwijde financiën. Maar die rol wordt afgedekt. Niet alleen bij centrale banken, maar ook in particuliere portefeuilles en bedrijfsbalansen.

Dit betekent meer dan alleen valutarisico. Het betekent dat alles wat met de stabiliteit van de VS te maken heeft, opnieuw moet worden geprijsd.

Van staatsschuldpremies tot durfkapitaalcycli tot tijdlijnen voor fusies en overnames.

En ja, het betekent dat goud terug is in het gesprek. Niet als een gok op inflatie, maar als een hedge tegen institutionele kwetsbaarheid.

Bovendien komen stablecoins in beeld met een gunstig beleid. Misschien is dit geen toeval.

2025 kan niet alleen worden herinnerd als het jaar waarin de dollar daalde, maar ook als het moment waarop het niet langer de standaard was.

De veilige haven is een variabele geworden.