Zijn de tarieven van Trump echt illegaal?

Een federaal hof van beroep heeft de tarieven van Trump onwettig verklaard en zegt dat de president te ver is gegaan door noodbevoegdheden te gebruiken om ingrijpende rechten op te leggen.

Toch blijven de verplichtingen van kracht terwijl de zaak zich naar het Hooggerechtshof beweegt.

Deze impasse is meer dan een rechtszaaldrama. Het raakt de kern van wie het handelsbeleid in de Verenigde Staten controleert en of investeerders zich schrap moeten zetten voor een blijvende verschuiving in de wereldhandel.

Op het spel staan niet alleen de kenmerkende tarieven van Trump, maar ook het machtsevenwicht tussen het Congres, het presidentschap en de handelspartners van Amerika.

Wat de rechtbank eigenlijk zei

Op 29 augustus oordeelde het Amerikaanse Hof van Beroep voor het Federal Circuit met 7-4 stemmen dat Trump zijn gezag onder de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) had overschreden.

Het statuut, dat in 1977 werd opgesteld, stelt presidenten in staat snel op te treden tegen "ongebruikelijke en buitengewone" bedreigingen door de handel te beperken, tegoeden te bevriezen of transacties te blokkeren.

De rechters zeiden dat het een president niet machtigt om tarieven vast te stellen, die een grondwettelijke functie van het Congres blijven.

De rechtbank onderzocht twee reeksen tarieven. De eerste, uitgegeven in februari, was gericht op Canada, Mexico en China onder de rechtvaardiging van de handel in fentanyl.

De tweede, in april, introduceerde "wederkerige" tarieven voor tientallen partners met basisrechten van 10% en toeslagen tot 50% voor landen als China.

Samen bereikten deze orders diep in de wereldwijde handelsstromen. De rechtbank sloeg ze als illegaal, maar stelde de handhaving uit tot 14 oktober om de administratie de tijd te geven in beroep te gaan.

De uitspraak heeft geen invloed op tarieven die zijn opgelegd op grond van andere statuten, zoals de eerdere staal- en aluminiumrechten van Trump op grond van sectie 232.

Maar de beslissing ondermijnt de juridische basis van zijn bredere handelsprogramma en roept vragen op over het bereik van de presidentiële macht in het economisch beleid.

Zal het Hooggerechtshof Trump steunen?

De regering bereidt haar verdediging voor. Minister van Financiën Scott Bessent heeft gezegd dat hij er vertrouwen in heeft dat het Hooggerechtshof de tarieven zal handhaven, met het argument dat handelstekorten en de stroom van fentanyl over de grenzen heen noodmaatregelen rechtvaardigen.

Hij heeft advocaten opgedragen deze punten in een komende brief te benadrukken.

Trump zelf reageerde op de uitspraak in hoger beroep door op Truth Social te verklaren: "ALLE TARIEVEN ZIJN NOG STEEDS VAN KRACHT!" en beloofde een overwinning bij het hooggerechtshof.

Het Hooggerechtshof heeft een conservatieve meerderheid, maar zijn staat van dienst op het gebied van uitvoerende macht is niet voorspelbaar.

Opperrechter John Roberts en rechter Amy Coney Barrett hebben af en toe de kant gekozen van liberale collega's toen de presidentiële bevoegdheden verder gingen dan de duidelijke wettelijke grenzen.

De centrale vraag is of de rechtbank accepteert dat het Congres de bevoegdheid om tarieven vast te stellen heeft gedelegeerd via IEEPA, ook al vermeldt de tekst geen rechten of belastingen.

Als de rechters het eens zijn met de lagere rechtbanken, kunnen ze grenzen stellen die voorkomen dat presidenten de noodwet gebruiken als een achterdeur om het handelsbeleid te herschrijven.

De markten houden dit nauwlettend in de gaten. Een beslissing in het voordeel van Trump zou noodbevoegdheden verankeren als instrument voor tariefbeleid.

Een verlies zou het gezag volledig kunnen teruggeven aan het Congres, waardoor het Witte Huis gedwongen wordt te vertrouwen op smallere statuten.

Beide uitkomsten zullen een precedent scheppen dat bepaalt hoe toekomstige presidenten economische noodsituaties gebruiken om handelsbeperkingen te rechtvaardigen.

Het plan B van de administratie

Ambtenaren wedden niet alles op het Hooggerechtshof. Bessent heeft gezinspeeld op een "back-upplan" dat tarieven onder andere wetten opnieuw zou uitgeven.

Sectie 301 van de handelswet van 1974 stelt de president in staat om te reageren op oneerlijke handelspraktijken, een instrument dat eerdere regeringen op grote schaal tegen China hebben gebruikt.

Sectie 232 van de Trade Expansion Act staat tarieven toe die verband houden met de nationale veiligheid. De Tariff Act van 1930 bevat sectie 338, die vergelding toestaat wanneer buitenlandse regeringen de Amerikaanse handel discrimineren.

Als IEEPA valt, kan Trump overstappen op een of meer van deze statuten. Dat zou enige invloed behouden, maar de reikwijdte veranderen.

Sectie 301-acties richten zich meestal op een enkel land, terwijl sectie 232 een veiligheidsbevinding vereist.

Deze mechanismen zijn langzamer en specifieker dan de algemene tarieven die in het kader van IEEPA worden opgelegd.

Beleggers mogen een juridische herschikking verwachten in plaats van onmiddellijke tariefverlaging. De administratie lijkt vastbesloten om taken in een of andere vorm te handhaven, zelfs als de wettelijke kleding verandert.

Hoe partners reageren

Handelspartners zijn zich al aan het aanpassen. De Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva gaf toestemming voor vergelding tegen de 50%-tarieven van Trump, terwijl hij de deur openliet voor onderhandelingen.

Mexico is van plan om in zijn begroting voor 2026 nieuwe tarieven op Chinese goederen op te leggen om de binnenlandse industrie te beschermen en te reageren op de druk van de VS over overgeladen producten.

India is een doelwit geworden van de retoriek van Trump en wordt beschuldigd van het uitbuiten van een "eenzijdige" handelsrelatie terwijl het nauwere banden met China en Rusland nastreeft.

Deze stappen tonen aan dat zelfs tijdelijke tarieven internationale strategieën kunnen hervormen. De bondgenoten dekken zich in tegen langdurig Amerikaans protectionisme door de banden te diversifiëren en tegenmaatregelen voor te bereiden.

Als het Hooggerechtshof de IEEPA-tarieven van Trump opheft, kunnen de onderhandelingen worden heropend onder meer traditionele voorwaarden. Maar zolang de rechten blijven bestaan, zullen buitenlandse regeringen wraak blijven nemen, wat de onzekerheid voor exporteurs en de wereldwijde toeleveringsketens vergroot.

Wat beleggers mogen verwachten

Tot nu toe hebben de markten kalm gereageerd. De S&P 500-index is met bijna 1 procentpunt gedaald na de uitspraak in hoger beroep, wat suggereert dat handelaren wachten op duidelijkheid van het Hooggerechtshof.

De onmiddellijke schorsing houdt de tarieven van kracht, dus geen enkel bedrijf heeft nog verlichting gezien. Detailhandelaren die veel import hebben, producenten van consumptiegoederen en fabrikanten blijven extra kosten dragen.

Als het hooggerechtshof de tarieven verlaagt zonder een onmiddellijke ommezwaai, kunnen die sectoren de marges zien verbeteren.

Maar prijsverlichting voor consumenten is op korte termijn onwaarschijnlijk. Bedrijven houden vaak hogere prijzen aan, zelfs als de kosten dalen, zoals te zien is na verstoringen van de toeleveringsketen in het COVID-tijdperk.

Het meest realistische pad is aanhoudende volatiliteit. De tarieven blijven in ieder geval tot en met oktober van kracht, waarschijnlijk langer als het Hooggerechtshof de zaak aanhangig maakt.

Zelfs als de IEEPA-autoriteit wordt afgewezen, heeft Trump andere statuten die hij kan gebruiken. Voor beleggers betekent dit dat handelsgevoelige sectoren blootgesteld blijven.

Bedrijven die banden hebben met China, toeleveringsketens voor de auto-industrie, elektronica en chemicaliën lopen het grootste risico op hernieuwde rechten op grond van sectie 301 of sectie 232.

Detailhandelaren en industriëlen die veel import hebben, kunnen er baat bij hebben als de tarieven kortstondig vervallen, maar ze moeten hun strategie niet op die veronderstelling baseren.

De juridische strijd tast ook de geloofwaardigheid van de VS in het buitenland aan. Handelspartners testen hoe ver Washington de noodwet zal pushen om de handel te veranderen. De uitkomst kan van invloed zijn op toekomstige onderhandelingen, waaronder die waarbij Brazilië, Mexico en India betrokken zijn.