Heeft China de overhand in de nieuwe handelsoorlog van Trump?

Het nieuwe plan van Donald Trump om de tarieven op alle Chinese invoer te verdubbelen, heeft een van 's werelds belangrijkste economische rivaliteiten opnieuw aangewakkerd. En het is niet eens de eerste keer dit jaar.

De huidige situatie gaat verder dan een nieuwe tariefstrijd. Het is een gevecht in de tijd, aangezien China een veel effectiever instrument heeft gevonden dan invoerrechten, en het maakt er al gebruik van.

Beleggers die dachten dat ze de risico's van een handelsoorlog begrepen, moeten deze misschien heroverwegen.

Een fragiele wapenstilstand ontrafelt zich

Vrijdag voelden de wereldmarkten de eerste beving van een nieuwe handelsschok tussen de VS en China. Trump kondigde een extra tarief van 100% aan op elk Chinees product dat vanaf 1 november de Verenigde Staten binnenkomt.

De SandP 500 daalde scherp op het nieuws en noteerde de grootste daling op één dag sinds april. De Nasdaq tuimelde meer dan 3%.

In Peking beschuldigden functionarissen Washington van "dubbele standaarden" en waarschuwden ze voor "tegenmaatregelen". Ze lieten ook doorschemeren dat China niet zou terugdeinzen.

De tijdelijke wapenstilstand die in mei werd bereikt, had de tarieven verlaagd en enkele handelskanalen heropend.

Maar elke regering interpreteerde de deal anders. Xi Jinping zag het als een bevriezing van nieuwe beperkingen. De regering-Trump zag het alleen als een tariefaanpassing.

Toen de VS vorige maand de exportregels voor geavanceerde chips aanscherpten, concludeerde China dat ze de overeenkomst hadden verbroken. De nieuwe tariefdreiging volgde dagen later, dus de wapenstilstand is nu effectief dood.

Het nieuwe wapen bij uitstek van Peking

In eerdere geschillen heeft China gereageerd met zijn eigen tarieven. Nu richt het zich op iets dat veel gevoeliger is, namelijk tijd.

Vanaf 8 november heeft China overheidsvergunningen nodig om lithiumbatterijen, kathode- en anodematerialen en machines voor het maken van batterijen op netschaal te exporteren.

Deze vormen de kern van moderne energieopslag en elektrische voertuigen. Het beleid stelt China in staat om te beslissen wie zendingen ontvangt en wanneer.

Uit gegevens van Bloomberg blijkt dat China ongeveer 96% van 's werelds anodematerialen, 85% van de kathodes en ongeveer 90% van de zeldzame aardmineralen produceert die in alles worden gebruikt, van windturbines tot raketten. Ongeveer 65% van de Amerikaanse invoer van batterijen op netschaal dit jaar is rechtstreeks uit China gekomen.

Dat betekent dat de energietransitie in de VS, die al onder druk staat door de stroombehoeften van datacenters en de groei van de kunstmatige-intelligentie-infrastructuur, nu sterk afhankelijk is van de Chinese export.

Als licenties ook maar een paar weken vertraging oplopen, kunnen Amerikaanse batterij- en defensiefabrikanten te maken krijgen met onmiddellijke tekorten.

De VS kunnen de prijzen verhogen door middel van tarieven, maar China kan de leveringen met een pennenstreek stopzetten. De eerste schaadt de winst. De tweede legt de productie stil.

Een bekend patroon in de markten

Beleggers hebben deze film eerder gezien. In augustus 2019 beval Trump Amerikaanse bedrijven om "alternatieven te vinden" voor China, waardoor de markten fors daalden. Drie dagen later vertelde hij verslaggevers dat China wilde praten, en de aandelen stegen.

In mei van datzelfde jaar veroorzaakte een tweet over hogere tarieven een inzinking op maandag, gevolgd door een herstel halverwege de week toen de onderhandelingen werden hervat.

Hetzelfde gebeurde op 1 augustus, toen een nieuwe golf van agressieve tarieven tegen tientallen handelspartners een wereldwijde marktdaling veroorzaakte. Opnieuw opende de markt op maandag 4 augustus weer in het groen.

Kortetermijnrebounds zoals deze komen vaak voor omdat het Witte Huis zijn toon vaak verzacht na de eerste reactie. Het verschil deze keer is dat het tarief, dat oploopt tot 140% wanneer het wordt gestapeld op bestaande rechten, hoog genoeg zou zijn om de handel helemaal te stoppen, niet alleen om de prijzen te verhogen. Dat beschermingsniveau zou de aanvoerlijnen afsluiten in plaats van hervormen.

China's eigen acties zijn ook geavanceerder geworden. In plaats van onmiddellijk wraak te nemen, maakt zijn eigen gebruik van instrumenten om onzekerheid te creëren. Amerikaanse bedrijven zullen niet weten of en wanneer hun zendingen zullen worden goedgekeurd. Die onzekerheid alleen al kan contracten verstoren, projecten vertragen en de financieringskosten verhogen.

De drukpunten die er toe doen

De onmiddellijke economische risico's zijn geconcentreerd in drie gebieden.

Het eerste gebied is energieopslag, waar batterijprojecten op nutsschaal zich snel uitbreiden. De Amerikaanse netcapaciteit voor batterijopslag bereikte 26 gigawatt in 2024 en zou binnen tien jaar meer dan 130 gigawatt kunnen bedragen.

China's controle van kathode- en anodematerialen betekent dat elke vertraging van de exportgoedkeuringen die installaties kan vertragen en de elektriciteitsprijzen kan opdrijven.

Het volgende gebied is defensie en lucht- en ruimtevaart. Zeldzame-aardmagneten zijn essentieel voor precisiegeleiding, radar en vliegtuigmotoren. De laatste keer dat China deze export beperkte, ondervonden Amerikaanse leveranciers binnen enkele maanden productieknelpunten.

Als laatste en belangrijkste zijn de toeleveringsketens van technologie. De nieuwe softwarebeperkingen van China weerspiegelen de Amerikaanse beperkingen op halfgeleiders.

Elke partij beperkt nu de stroom van tools die de ander nodig heeft om te innoveren. Voor internationale bedrijven die in het midden zitten, is het risico niet langer alleen tarieven, maar ook plotseling verlies van toegang.

Het nieuwe slagveld

De belangrijkste verandering in deze handelsoorlog is het wapen bij uitstek. Tarieven verplaatsen de prijzen. Exportlicenties verplaatsen tijd.

Een tarief van 100% voegt kosten toe die bedrijven uiteindelijk kunnen doorberekenen aan de consument of in marges kunnen absorberen. Een ontbrekende exportvergunning betekent dat het materiaal gewoon niet aankomt.

In industrieën die draaien op just-in-time logistiek, zoals AI-servers, elektrische voertuigen en netbatterijen, is tijd de enige hulpbron die niet kan worden afgedekt.

Deze strategie dient twee doelen voor China. Het weerhoudt de VS ervan om te escaleren en versterkt tegelijkertijd de dominantie van China in sectoren die van belang zijn voor de volgende industriële cyclus.

Voor Trump speelt de nieuwe tariefdreiging politiek goed voor de midterms van volgend jaar. Maar het dreigt ook de Amerikaanse productieprojecten te vertragen die zijn regering heeft gepromoot als bewijs van economische kracht.

De markten begrijpen deze spanning en daarom verkochten ze vrijdag zo agressief. De daling was niet alleen de angst voor tarieven, maar ook de erkenning dat kritieke aanvoerlijnen voor het einde van het jaar zouden kunnen bevriezen.

Wat beleggers vervolgens in de gaten moeten houden

De komende weken zullen bepalen of deze confrontatie weer een tijdelijke schrik wordt of het begin van een diepere ontkoppeling.

Of de ontmoeting tussen Trump en Xi in Zuid-Korea nog steeds plaatsvindt, is een belangrijke indicatie van wat komen gaat. Zelfs een korte handdruk of de belofte van verdere gesprekken kan het sentiment stabiliseren.

Als de VS besluit om vrijstellingslijsten voor zijn tarieven op te stellen, zoals het in elke voorgaande ronde heeft gedaan, zal dit een andere grote katalysator zijn die ervoor kan zorgen dat de markten weer opveren.

Of Chinese exportvergunningen daadwerkelijk naar Amerikaanse kopers gaan stromen, is een andere grote vraag. Als er goedkeuringen worden afgegeven aan grote energie- en defensiebedrijven, zal de markt zich waarschijnlijk snel herstellen. Als ze vertraging oplopen, zullen productieschema's in meerdere sectoren binnen enkele weken verslappen.

Ervaringen uit het verleden leren dat wanneer de dreigementen van Trump retoriek blijven, de markten weer opveren. Wanneer ze beleid worden en China in natura reageert, lijden aandelen en handelsvolumes blijvende schade.