Kronieken van Caracas vanaf de grond: stroomstoringen, explosies en lege planken

Ik woon al bijna dertig jaar in Venezuela, door stroomuitval, protesten, tekorten en valutaresets die als de seizoenen zijn gaan aanvoelen — onvermijdelijk, cyclisch en buiten onze controle.

Maar afgelopen weekend was anders dan alles wat ik ooit heb meegemaakt. Het was een nacht die de tijd sneed in een voor en na — voor Caracas, voor Venezuela, en voor degenen onder ons die deze gefragmenteerde stad hun thuis hebben genoemd.

Vanaf het balkon van mijn appartement in de oostelijke heuvels zag ik de skyline pulseren met verre flitsen en hoorde ik een geluid dat elke Venezolaan meteen herkent, maar nooit wil bevestigen — explosies.

De eerste golf van ontploffingen kwam net na twee uur 's nachts op zaterdag 3 januari.

In het begin klampten velen van ons zich vast aan een illusie — misschien nog restjes van vuurwerk van de nieuwjaarsvieringen.

Mijn honden, die normaal gesproken diep naast me sliepen op dat tijdstip, begonnen in paniek te blaffen. Mijn telefoon lichtte op met berichten — ¿Lo escuchaste? Wat is er aan de hand? — en tegen de tijd dat ik het terras bereikte, zoemden laagvliegende vliegtuigen boven de stad.

Al snel druppelden er meldingen binnen via Telegram-kanalen en versleutelde chats. Wat begon als speculatie, werd snel feitelijk: zeven strategische militaire installaties in het hele land waren gecoördineerd in luchtaanvallen getroffen.

De doelen waren onder andere Fort Tiuna — het hart van de Venezolaanse strijdkrachten; La Carlota luchtmachtbasis, een relikwie en symbool in het centrum van Caracas; en de haven van La Guaira, een levensader voor import.

Geruchten, ongeloof en de Amerikaanse schaduw

Tegen de dageraad was sociale media een slagveld op zichzelf geworden. Sommige stemmen beweerden dat de aanval het uitbreken van een staatsgreep markeerde; andere brachten het ondenkbare naar voren — dat de Verenigde Staten directe militaire actie hadden gestart.

Jarenlang was de invloed van Washington voelbaar via sancties, diplomatieke druk en financiële isolatie.

Maar op de ochtend van 4 januari maakte ongeloof plaats voor bevestiging.

Op zijn platform Truth Social kondigde voormalig Amerikaans president Donald Trump aan dat Amerikaanse troepen "precisieoperaties" in Venezuela hadden uitgevoerd, waarmee de gevangenneming van Nicolás Maduro en First Lady Cilia Flores werd bevestigd.

Binnen enkele uren verklaarde hij dat de Amerikaanse regering toezicht zou houden op een "stabilisatietransitie" die gezamenlijk werd geleid door minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en de Venezuelaanse vicepresident Delcy Rodríguez — een verrassende keuze gezien haar lange band met het Chavismo.

Het economische hart van de storm

Het vooruitzicht om de enorme olierijkdommen van Venezuela aan te boren — de thuisbasis van de grootste reserves ter wereld en slechts een korte reis van de raffinaderijen aan de Amerikaanse Golfkust — heeft al lange tijd reuzen als Exxon Mobil, Chevron en ConocoPhillips verleid.

Toch is het land decennialang een kerkhof voor buitenlandse investeringen, geteisterd door corruptie, onteigening en terugkerende nationalisaties die miljarden aan particulier kapitaal hebben weggevaagd.

Amerikaanse sancties verdiepten de daling, remden de export en lieten de productie rond één miljoen vaten per dag schommelen — minder dan een derde van het hoogtepunt in de jaren zeventig.

Dat kan echter binnenkort veranderen — althans volgens Trump.

"We gaan onze zeer grote Amerikaanse oliemaatschappijen — de grootste ter wereld — laten ingrijpen, miljarden dollars uitgeven, de zwaar kapotte infrastructuur — de olie-infrastructuur — repareren en geld gaan verdienen voor het land," verklaarde hij op een persconferentie.

De markten reageerden direct.

Chevron, de enige Amerikaanse grote die nog actief is in Venezuela onder een sanctievrijstelling, steeg tot wel 6%, terwijl Exxon Mobil en ConocoPhillips gelijktijdig stegen. Het in Houston gevestigde olievelddienstenbedrijf SLB Ltd steeg met 12%.

Voorlopig blijven de exporten onzeker te midden van verwarring over wie de sector controleert en hoe betalingen worden afgehandeld.

Trump heeft beloofd het "kapotte oliesysteem van Venezuela nieuw leven in te blazen" en de 303 miljard vaten reserves vrij te maken, maar experts waarschuwen dat het pad vooruit steil is.

Francisco Monaldi, directeur van Latijns-Amerikaans energiebeleid aan de Rice University, schat dat de vervallen infrastructuur van Venezuela tot wel 100 miljard dollar — en een heel decennium aan werk — zal kosten om het voormalige productieniveau te benaderen.

Veel van de ruwe olie van het land is zwaar en teerachtig, zeer gewaardeerd door complexe Amerikaanse raffinaderijen maar extreem kostbaar om te winnen en te verwerken.

Zelfs in het beste geval vereist herstel niet alleen geld, maar ook stabiliteit, expertise en tijd.

Caracas na de aanval

Caracas — een stad van autoclaxons, straatverkopers en luidruchtige veerkracht — is in een ongemakkelijke stilte gevallen. Supermarkten werden voor zonsopgang belegerd.

Ik stond in de rij met honderden anderen, hopend snel verdwijnende voedselvoorraden te bemachtigen, zelfs terwijl de prijzen de hoogte inschommen. Stroom viel uit en kwam eraan. Het internet vertraagde tot een slakkengang.

Op maandag hamsterden Venezolanen geld, water en brandstof terwijl geruchten over naderende avondklokken de ronde deden.

Vanuit mijn raam zag ik beveiligingskonvooien patrouilleren naast burgers in colectivo-uniformen — pro-regeringsmilities die tijdens eerdere crises zowel als verdedigers als handhavers hebben gediend.

Willekeurige checkpoints vermenigvuldigd. Telefoons werden in beslag genomen. De gesprekken werden voorzichtig.

Voor journalisten kwamen oude gevaren met nieuwe urgentie weer boven. Tien onafhankelijke radio- en digitale zenders werden binnen 24 uur na de aanval geblokkeerd.

Minstens veertien lokale en buitenlandse verslaggevers werden vastgehouden tijdens de beëdiging van Delcy Rodríguez als interim-president binnen de Nationale Vergadering.

Ze werden later vrijgelaten, maar de boodschap was duidelijk: narratieve controle staat nu boven de waarheid.

Informatie is altijd de meest betwiste bron in Venezuela geweest — volatieler dan olie en ongrijpbaarder dan dollars.

Tijdens de blackoutjaren van 2019 en 2020 leerden we rapporteren via kaarslicht en VPN; Tegenwoordig werken journalisten achter versleutelde firewalls, wetende dat elke stap richting nauwkeurigheid persoonlijke risico's met zich meebrengt.

"Stilte is overleven," sms'te een collega me. Voor velen is het niet zomaar een term — het is een procedure.

De stemming van het land en het gefragmenteerde leiderschap

Op papier is het leiderschap van Venezuela verschoven. De Verenigde Staten beweren het Maduro-regime te hebben ontmanteld.

Toch schuilt achter de optiek van bevrijding continuïteit. Hoge functionarissen van de oude regering — minister van Defensie Vladimir Padrino López, minister van Binnenlandse Zaken Remigio Ceballos en de broers en zussen Rodríguez — blijven centrale figuren in de zogenaamde transitie.

Voor veel Venezolanen voelt dit minder als een transformatie en meer als een herschikking onder buitenlandse supervisie.

De bevolking is verdeeld. Sommigen verwelkomen internationale toezicht, in de hoop dat dit bevroren activa zal openen, exportmarkten zal heropenen en de inflatie stabiliseert die in 2025 boven de 400% lag. Anderen zien verraad — soevereiniteit geruild voor stabiliteit, democratie uitbesteed aan Washington.

Deze verdeeldheid zit diep. Het chavismo, ondanks al zijn mislukkingen, smeedde een politieke identiteit geworteld in verzet.

Nu, te midden van nieuwe machthebbers en oude littekens, weten mensen niet zeker of ze moeten vieren of rouwen. De grappen zijn donkerder geworden: "We hebben van regering veranderd, maar geen bewakers."

Politieke expressie balanceert op een slappe koord. Kleine protesten zijn ontstaan in het centrum van Caracas die oproepen tot Maduro's terugkeer of tot Amerikaanse terugtrekking, maar deze worden snel uiteengeslagen.

Het meeste verzet neemt nu stillere vormen aan — digitale zelfcensuur, gefluisterde sarcasme of migratie.

Bijna één op de drie Venezolanen woont in het buitenland, waarmee ze een van de grootste vluchtelingenpopulaties ter wereld vormen. Hun kijk op thuis schommelt tussen voorzichtig optimisme en uitputting.

"Er verandert tenminste iets," vertelde een vriend in Bogotá me. "Maar waarom moet elke verandering beginnen met vernietiging?"

De weg vooruit

Economen omschrijven het moment als een reset — pijnlijk maar mogelijk katalytisch. De olieproductie, die eind 2025 onder de 700.000 vaten per dag zakte, kan binnen 18 maanden verdubbelen als Amerikaanse investeringen hun opbrengst opleveren.

Een hersteld PDVSA-Chevron-partnerschap is al naar voren gekomen tijdens hoorzittingen in Washington.

Desondanks waarschuwen experts dat herstel meer zal vereisen dan alleen kapitaal.

De Venezolaanse econoom Aldo Contreras stelt dat geloofwaardig fiscaal beleid, onafhankelijke centrale bankieren en transparantie zullen bepalen of deze interventie leidt tot vernieuwing of terugval.

Zonder diepgaande hervormingen zullen oliewinsten opnieuw verdwijnen in dezelfde netwerken van inefficiëntie en patronage die een overvloedige natie verarmden.

Voor gewone Venezolanen zijn macro-economische indicatoren alleen belangrijk wanneer ze zich vertalen in voedsel, medicijnen en lonen.

Tegenwoordig heeft een gemiddeld gezin nog steeds meer dan 250 keer het maandelijkse minimumloon nodig om in de basisbehoeften te voorzien.

Hulporganisaties waarschuwen dat elke schok — logistieke vertragingen, paniekaankopen of hernieuwde sancties — snel kan uitmonden in wijdverspreide honger.

Terwijl ik dit schrijf, zoemt de stad zachtjes buiten, te stil voor Caracas. Ik kan de flitsen van die nacht nog steeds voor me zien, eerst onwerkelijk, daarna veel te echt. Zo'n gebeurtenis van dichtbij aanschouwen, is beseffen hoe klein de afstand is tussen wereldpolitiek en de ruimte waar je slaapt.

Ik heb blackouts, protesten en hongerwachten verslagen. Maar het zien van de interventie van een supermacht in mijn stad voelde anders — tegelijk historisch en intiem, angstaanjagend en verhelderend.