EU zet het Amerikaanse handelsakkoord op ijs als reactie op Trumps dreigementen met Groenland

Een lang onderhandeld handelsakkoord tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie is voor onbepaalde tijd opgeschort nadat het Europees Parlement het ratificatieproces heeft bevroren als reactie op de toenemende dreigementen van president Donald Trump om Groenland in te nemen.

De handelscommissie van het Europees Parlement besloot woensdag de ratificatiestemming voor onbepaalde tijd uit te stellen, een stap die de toekomst van het akkoord in twijfel zet en de ernst onderstreept van de politieke crisis die nu de trans-Atlantische betrekkingen overspoelt.

De beslissing volgt op Trumps ultimatum van het weekend dat hij zware tarieven zou opleggen aan verschillende Europese landen, tenzij de Verenigde Staten via de Deense staat, een semi-autonoom gebied van Denemarken en lid van de Europese Unie, Groenland mogen verwerven.

Groenland-geschil ontspoort het handelsproces

De handelsovereenkomst, die afgelopen juli met Washington werd gesloten, is verstrikt in wat EU-functionarissen omschrijven als een ongekende escalatie boven Groenland.

Trump heeft beloofd tarieven op meerdere Europese landen te leggen, met het argument dat economische druk nodig is om onderhandelingen af te dwingen over de overdracht van het eiland aan Amerikaans gezag.

"Door de territoriale integriteit en soevereiniteit van een EU-lidstaat te bedreigen en tarieven als dwingend instrument te gebruiken, ondermijnt de VS de stabiliteit en voorspelbaarheid van de EU-VS handelsrelaties," zei Bernd Lange, voorzitter van de handelscommissie van het Europees Parlement, in een verklaring.

"We hebben geen andere keuze dan het werk aan het handelsakkoord op te schorten," voegde Lange toe.

De stap van de commissie stopt effectief het wetgevingsproces dat nodig is om het pact af te ronden, hoewel delen van de overeenkomst al voorlopig zijn uitgevoerd.

Details van de vastgelopen overeenkomst

De handelsovereenkomst, die afgelopen zomer werd gesloten, was bedoeld om een bredere handelsoorlog tussen de EU en de VS te voorkomen.

Het stelde een tarief van 15% vast op de meeste EU-goederen die de VS binnenkomen in ruil voor een toezegging om alle tarieven op Amerikaanse industriële goederen en geselecteerde landbouwproducten die naar Europa worden verscheept, af te schaffen.

Destijds werden EU-concessies algemeen gezien als een pragmatische poging om de economische banden met Washington te stabiliseren, vooral omdat het blok de Amerikaanse veiligheidsgaranties wilde behouden terwijl Rusland zijn oorlog in Oekraïne voortzette.

De overeenkomst vereist echter nog steeds formele goedkeuring door het Europees Parlement om permanent te worden.

Die laatste stap is nu stilgelegd, en verschillende wetgevers hebben openlijk betwijfeld of ratificatie überhaupt moet doorgaan onder de huidige omstandigheden.

Groeiende Europese tegenreactie

Trumps ultimatum aan Groenland heeft de langdurige kritiek binnen Europa versterkt dat het handelsakkoord onevenredig in het voordeel van de Verenigde Staten was.

Zelfs sommige wetgevers die het pact eerder steunden, hebben gezegd dat het parlement het niet kan goedkeuren terwijl Washington tarieven gebruikt om druk uit te oefenen op een EU-lidstaat over territoriale soevereiniteit.

Trump heeft gezegd dat een tarief van 10% op import uit acht Europese landen op 1 februari van kracht zal worden, met een tarief dat in juni zal stijgen tot 25%, tenzij de onderhandelingen leiden tot wat hij heeft omschreven als de "aankoop van Groenland."

De beslissing van het Europees Parlement werd breed verwacht. Hoge parlementsleden van de grootste politieke groepen hadden voorgesteld de stemming op zaterdag uit te stellen, kort na Trumps tariefaankondiging, wat aangaf dat het geduld in Brussel op was.

Europese leiders bereiden nu een bredere reactie voor. Regeringsleiders staan gepland om donderdag in Brussel bijeen te komen om de volgende stappen te bespreken, waaronder mogelijke tegenmaatregelen als de VS haar tariefdreigementen waarmaken.

Opties die worden overwogen omvatten vergeldingsheffingen op Amerikaanse goederen ter waarde van €93 miljard ($109 miljard), evenals het mogelijk gebruik van het zogenaamde anti-dwanginstrument van de EU.

Dat mechanisme zou het blok in staat stellen de toegang van Amerikaanse bedrijven tot de EU-markt te beperken, buitenlandse investeringen te beperken en extra kosten of handelsbelemmeringen op te leggen.

De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, sloeg woensdag eerder een vaste toon aan in haar toespraak aan EU-wetgevers.

"Europa geeft de voorkeur aan dialoog en oplossingen — maar we zijn volledig bereid om, indien nodig, met eenheid, urgentie en vastberadenheid te handelen," zei von der Leyen.