Japan start de grootste kerncentrale opnieuw na de ramp in Fukushima

Japan heeft voor het eerst sinds de Fukushima-ramp in 2011 een kernreactor in de grootste atoomcentrale ter wereld opnieuw in gang gezet, wat een belangrijke mijlpaal markeert in de lange en voorzichtige terugkeer van het land naar kernenergie.

Tokyo Electric Power Co. (Tepco) is woensdag begonnen met het herstarten van Unit nr. 6 bij de kerncentrale Kashiwazaki-Kariwa in de prefectuur Niigata, aldus een woordvoerder van het bedrijf.

De verhuizing stond gepland voor de vorige dag, maar werd vertraagd nadat een alarm tijdens het testen niet afging.

TEPCO zei dat latere controles geen problemen met de controlestaven aantoonden.

De herstart is de eerste voor een door Tepco beheerde reactor sinds Fukushima en komt bijna 15 jaar na de ramp die het energiebeleid van Japan en de publieke houding ten opzichte van kernenergie veranderde.

Een keerpunt voor het energiebeleid van Japan

Kashiwazaki-Kariwa is de grootste kerncentrale ter wereld, met zeven reactoren en een totale capaciteit van 8,2 gigawatt wanneer deze volledig operationeel is.

Unit nr. 6 is de eerste die opnieuw wordt opgestart, terwijl unit nr. 7 ook goedkeuring van de regelgeving heeft gekregen maar naar verwachting pas later operationeel zal worden.

De resterende vijf reactoren kunnen uiteindelijk worden buiten gebruik gesteld.

Voor Fukushima was kernenergie goed voor bijna 30% van de Japanse elektriciteitsproductie, en de overheid wilde dat aandeel tegen 2030 verhogen tot 50%.

Na de smelting sloot Japan zijn volledige vloot van 54 reactoren en werd het steeds afhankelijker van geïmporteerde fossiele brandstoffen.

Sinds 2015 heeft het land 15 van zijn 33 operationele reactoren opnieuw in gang gezet. Kernenergie levert momenteel ongeveer 8,5% van de elektriciteit, en het nieuwste energieplan van Japan streeft naar een marktaandeel van 20% tegen 2040.

De hernieuwde interesse van Japan in kernenergie sluit aan bij een bredere wereldwijde trend.

Overheden zoeken koolstofarme energiebronnen om elektriciteitsnetten te decarboniseren, terwijl bedrijven te maken hebben met een sterke vraag van datacenters en kunstmatige intelligentie.

Het Internationaal Atoomenergieagentschap schat dat de wereldwijde nucleaire capaciteit tegen 2050 meer dan kan verdubbelen.

Veiligheidshervormingen en toezicht op regelgeving

Na Fukushima richtte Japan in 2012 een onafhankelijke Nuclear Regulation Authority (NRA) op.

Herstartgoedkeuringen hebben jaren geduurd, wat strikte veiligheidsnormen en lokale tegenstand weerspiegelt.

Eenheid nr. 6 bij Kashiwazaki-Kariwa is de 15e reactor die werd herstart onder de regels van na Fukushima.

Tepco zei dat het herstartproces verdere inspecties van pompen, turbines en andere apparatuur zal omvatten, waarbij definitieve wettelijke goedkeuring nodig is voordat commerciële exploitatie eind februari kan beginnen.

"Op basis van de nieuwe veiligheidsnormen zouden [Japan's nuclear plants] zelfs een soortgelijke aardbeving en tsunami kunnen overleven zoals die van 2011," zei Hisanori Nei, een voormalig hoge nucleaire veiligheidsfunctionaris.

De fabriek heeft 15 meter hoge zeeweringen, waterdichte deuren en andere beschermingen toegevoegd.

Toch blijft het vertrouwen fragiel. In de afgelopen jaren heeft de faciliteit te maken gehad met beveiligingsfouten, waaronder verloren en verkeerd behandelde vertrouwelijke documenten, die Tepco aan toezichthouders rapporteerde.

Economische realiteit en publieke tegenstand

Ondanks de herstart staat de nucleaire heropleving in Japan voor financiële en politieke obstakels.

Nieuwe veiligheidseisen hebben de operationele kosten aanzienlijk verhoogd. "Kernenergie wordt veel duurder dan men ooit had gedacht," zei Florentine Köppenborg van de Technische Universiteit München.

Ook de publieke tegenstand blijft bestaan. Peilingen na Fukushima toonden aan dat de steun voor het verminderen van kernenergie sterk steeg, en de protesten zijn doorgegaan nabij Kashiwazaki-Kariwa.

"Als er iets zou gebeuren in de fabriek, zouden wij degenen zijn die de gevolgen moeten dragen," zei een demonstrant.

Terwijl Japan een balans houdt tussen energiezekerheid, decarbonisatiedoelen en publiek vertrouwen, betekent de herstart van Kashiwazaki-Kariwa vooruitgang — maar onderstreept het ook hoe complex en beperkt het pad vooruit blijft.