Beleggers bereiden zich voor op marktschok na Amerikaanse militaire actie

Marktpartijen bereiden zich voor op verhoogde volatiliteit nadat de Verenigde Staten hebben bevestigd dat ze 'grote gevechtsoperaties' in Iran zijn gestart.

Dit is een ontwikkeling die mogelijk veel grotere gevolgen heeft dan recente geopolitieke incidenten en snel het beeld van waar te beleggen op korte termijn kan doen kantelen.

President Donald Trump zei dat het Amerikaanse leger 'grote gevechtsoperaties' in Iran was begonnen.

Volgens Reuters zei een niet-geïdentificeerde Iraanse functionaris dat meerdere ministeries in het zuiden van Teheran doelwit waren geweest.

Recente geopolitieke schokken — waaronder een Amerikaanse tariefverhoging naar 15% op alle import en de gevangenneming van de voormalige Venezolaanse president Nicolás Maduro — zijn door de markten relatief rustig verwerkt.

Directe Amerikaanse militaire actie in Iran vergroot echter het risico op bredere regionale ontwrichting en kan, als de spanningen escaleren, een snelle herbeoordeling van waar te beleggen afdwingen.

Olie in de schijnwerpers nu risico op Straat van Hormuz opdoemt

De oliemarkten worden gezien als de belangrijkste graadmeter van spanningen in het Midden-Oosten en een cruciaal signaal voor beleggers die waar te beleggen overwegen te midden van toenemende geopolitieke onzekerheid.

Iran ligt tegenover het olie-rijke Arabische schiereiland aan de overzijde van de Straat van Hormuz, een van 's werelds belangrijkste energieknelpunten.

Ongeveer 13 miljoen vaten per dag ruwe olie passeerden de straat in 2025, wat circa 31% van de wereldwijde zeetransporten van ruwe olie vertegenwoordigt, volgens Kpler-gegevens.

Meer in het algemeen zou ongeveer 20% van de wereldwijde olievoorziening via deze doorgang transporteren.

Brent-olie werd rond $73 per vat verhandeld op vrijdag, ongeveer 20% hoger dit jaar.

Analisten waarschuwen dat elke verstoring van zendingen via Hormuz de prijzen aanzienlijk hoger kan duwen.

Tijdens het 12-daagse conflict in juni 2025 steeg Brent richting $80 per vat voordat de prijs terugliep toen duidelijk werd dat de stromen door de straat niet waren verstoord.

William Jackson, hoofdeconoom opkomende markten bij Capital Economics, zei in een nota dat zelfs als het conflict wordt ingeperkt, Brent weer rond $80 zou kunnen stijgen.

Een langdurig conflict dat de toevoer raakt, zou olie richting $100 per vat kunnen duwen, wat mogelijk 0,6 tot 0,7 procentpunt zou toevoegen aan de wereldwijde inflatie, aldus zijn verklaring.

Verslagen suggereren dat sommige oliemaatschappijen en grote handelshuizen al ruwe-olie- en brandstofzendingen via de Straat van Hormuz hebben opgeschort vanwege de aanvallen, een stap die beslissingen over waar te beleggen in aan energie gekoppelde activa verder kan bemoeilijken.

Volatiliteitsindicatoren geven alarm

Het conflict loopt het risico de marktturbulentie toe te voegen in een jaar dat al wordt gekenmerkt door tariefonzekerheid en een scherpe verkoopgolf in de technologiesector, waardoor het voor beleggers nog lastiger wordt te bepalen waar te beleggen in risicogevoelige activa.

De VIX-volatiliteitsindex is dit jaar met ongeveer een derde gestegen, terwijl de impliciete Amerikaanse obligatievolatiliteit, gemeten door de MOVE-index, 15% is toegenomen.

Valutamarkten zullen naar verwachting ook reageren. Analisten van Commonwealth Bank of Australia merkten op dat de Amerikaanse dollarindex tijdens het conflict in juni met ongeveer 1% daalde, hoewel die beweging binnen enkele dagen werd teruggedraaid.

"In de huidige omstandigheden hangt de omvang van de daling af van hoe groot en hoe langdurig het conflict naar verwachting zal zijn," zeiden CBA-analisten eerder.

Ze voegden eraan toe dat als de olievoorziening langere tijd verstoord zou zijn, de Amerikaanse dollar tegenover de meeste valuta's zou kunnen versterken, behalve tegenover traditionele veilige havens zoals de Japanse yen en de Zwitserse frank, aangezien de VS netto-energie-exporteur zijn.

Er wordt ook verwacht dat de Israëlische shekel sterk zal bewegen. Tijdens eerdere escalaties daalde deze tot wel 5% voordat hij herstelde.

Veilige havens winnen aan terrein

Activa die als veilige haven gelden trekken al kapitaal aan en bepalen het debat onder beleggers over waar te beleggen in periodes van geopolitieke spanning.

De prijzen van goud en zilver stijgen nu beleggers reageren op de escalerende geopolitieke spanningen tussen Israël en Iran.

Analisten zeggen dat angst voor een bredere oorlog, gecombineerd met wereldwijde economische onzekerheden en Amerikaanse inflatiecijfers, kapitaal naar edele metalen drijft.

Goud noteert rond $5,300 en staat tot nu toe 22% hoger in 2026, terwijl zilver ook sterk is opgelopen.

Sommige marktpartijen volgen of goud $6,000 en zilver $200 kan testen als de spanningen verder escaleren.

Er is ook vraag naar Amerikaanse Treasuries, waarbij de rendementen de afgelopen weken zijn gedaald.

Daarentegen heeft Bitcoin zich niet als een veilige haven gedragen. De cryptovaluta daalde zaterdag met 2% en heeft in de afgelopen twee maanden meer dan een kwart van zijn waarde verloren.

Ruimere economische implicaties

Naar buiten de onmiddellijke koersbewegingen richten beleggers zich op de inflatoire gevolgen van hogere energiekosten.

Venezuela, genoemd in recente geopolitieke ontwikkelingen, produceert momenteel ongeveer 800.000 vaten per dag ruwe olie, ver onder zijn piek in de jaren 1990 van 3,5 miljoen vaten per dag.

Elke extra verstoring in de wereldwijde energiemarkten zou de toevoer verder kunnen aanscherpen.

Marktpartijen zeggen dat de cruciale variabele is of het conflict ingeperkt blijft of escaleert tot een langdurige verstoring van oliestrromen en regionale stabiliteit.

Vooralsnog blijft olie de belangrijkste barometer. Als de aanvoerroutes open blijven, kunnen de markten zich na een eerste schok stabiliseren.

Als de Straat van Hormuz wordt aangetast waarschuwen beleggers dat aandelen-, valuta- en vastrentende markten de komende weken langdurige volatiliteit kunnen ondervinden, waardoor wereldwijde beleggers hun keuzes over waar te beleggen in een steeds fragieler macroklimaat moeten heroverwegen.