Olie zakt verder onder $90; IEA onthult uitsplitsing van reserves

De olieprijzen daalden verder onder $90 per vat nadat The Wall Street Journal meldde dat het Internationaal Energieagentschap (IEA) heeft voorgesteld de grootste vrijgave van olie uit zijn reserves door te voeren. 

Op het moment van schrijven stond de prijs van West Texas Intermediate crude oil op $83.01 per vat, 0.5% lager, terwijl Brent op $86.85 per vat stond, 1.1% lager dan de vorige slotkoers. 

The Wall Street Journal, zich baserend op functionarissen die bekend zijn met het voorstel, meldde dat het IEA overweegt een onttrekking uit olievoorraden die de 182 miljoen vaten zou overtreffen die lidstaten in twee afzonderlijke vrijgaves in 2022 uitbrachten. 

Die maatregel van 2022 was een reactie op de grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne.

Het IEA heeft voor dinsdag een buitengewone vergadering van zijn leden gepland om het voorstel te bespreken, waarbij volgens de krant de beslissing de volgende dag wordt verwacht. 

Het plan vereist unanieme instemming voor aanneming; één enkel bezwaar van enig land kan de initiatiefneming echter vertragen. 

Ondertussen stelden G7-energiministers dinsdag een beslissing over het vrijgeven van strategische olievoorraden uit en gaven zij in plaats daarvan het IEA de opdracht de situatie te beoordelen.

Markttekort en beperkingen voor aanbodstijging

„Dit is het belangrijkste verschil met de huidige situatie, aangezien het omleiden van olie uit de Golfregio slechts in beperkte mate mogelijk is,” zei Carsten Fritsch, grondstoffenanalist bij Commerzbank AG, in een rapport. 

De markt kampt momenteel met een aanzienlijk tekort, met een tekort dat volgens de Duitse bank nog steeds kan oplopen tot maar liefst 15 miljoen vaten per dag.

Een tijdelijke oplossing voor het aanbodtekort, totdat het vervoer van olie via de Straat van Hormuz wordt hervat, is het vrijgeven van olie uit strategische voorraden.

„Het is echter de vraag of het vrijgeven van strategische olievoorraden hetzelfde prijsdempend effect zou hebben als vier jaar geleden, als de Straat van Hormuz langere tijd gesloten blijft,” betoogde Fritsch. 

OECD-landen hielden tegen het einde van 2025 1.25 miljard vaten in door de overheid gecontroleerde olievoorraden aan, op basis van gegevens van het Internationaal Energieagentschap.

De totale olievoorraden bedroegen 1.25 miljard vaten, bestaande uit 933 miljoen vaten ruwe olie en 311 miljoen vaten olieproducten. 

Het grootste deel van de ruweolievoorraden bevindt zich in de VS en de regio Azië/Oceanië, terwijl Europa het merendeel van de productvoorraden aanhoudt.

De industrie in OECD-landen houdt daarnaast nog eens 2.84 miljard vaten aan, waardoor de totale theoretische reserve ongeveer 4 miljard vaten bedraagt. 

Deze hoeveelheid zou het eerder genoemde tekort ongeveer negen maanden kunnen dekken.

Volgens de US Energy Information Administration (EIA) importeerde de VS vorig jaar minder dan 500,000 vaten ruwe olie per dag uit de regio van de Perzische Golf.

Andere voorraden, naast de bestaande reserves, zijn potentiële bronnen van aanbod.

Zo hebben Indiase raffinaderijen een 30-daagse vrijstelling van de VS gekregen die hen toestaat Russische olie te kopen die momenteel in tankers is opgeslagen. 

Daarnaast heeft China de mogelijkheid de aanzienlijke voorraden die het vorig jaar heeft opgebouwd te benutten.

Een aanzienlijke toename van de olieproductie is onhaalbaar omdat de benodigde reservecapaciteit vrijwel volledig beperkt is tot landen die door de scheepvaartblokkade via de Straat van Hormuz momenteel geen toegang tot de wereldmarkt hebben en daardoor hun productie hebben moeten verminderen, merkte Commerzbank op.

„Een uitbreiding van de olieproductie in andere landen is slechts beperkt mogelijk, zo niet helemaal niet, bijvoorbeeld in Venezuela,” zei Fritsch. 

„Maar ook hier laat de beperkte productiecapaciteit geen substantiële toename van het aanbod toe.”

Geopolitieke nasleep en prijsschommelingen

De week begon met een volatiele schommeling in de olieprijzen.

De handel opende maandag met een stijging van meer dan 20%, waardoor de prijs op $120 per vat kwam. Dit was het hoogste niveau voor olie sinds juni 2022.

De contracten kenden vervolgens een dramatische omkeer en daalden dinsdag met meer dan 11%—hun scherpste procentuele daling sinds 2022. 

Tegelijkertijd voerden de VS en Israël laat op dinsdag acties uit die het Pentagon omschreef als de intensiefste luchtaanvallen van de oorlog tegen Iran. 

Gelijktijdig meldde US Central Command dat het Amerikaanse leger 16 Iraanse mijnleggers in de buurt van de Straat van Hormuz „uitgeschakeld” heeft. 

Na deze actie gaf de Amerikaanse president Donald Trump een waarschuwing af en eiste hij de onmiddellijke verwijdering van eventuele door Iran gelegde mijnen in de Straat.

Ondanks Trumps herhaalde verklaringen dat de VS bereid zijn tankers door de Straat van Hormuz te escorteren wanneer dat nodig is, meldde een Reuters-bericht dat de Amerikaanse marine verzoeken van de scheepvaartindustrie om militaire escorte heeft afgewezen.

Naar verluidt is deze weigering te wijten aan het momenteel verhoogde risico op aanvallen.

Wood Mackenzie, een energieadviesbureau, stelde dat de oorlog momenteel de toevoer van olie en olieproducten uit de Golf naar de markt met ongeveer 15 miljoen vaten per dag vermindert.

Deze vermindering zou de ruwe olieprijzen mogelijk tot $150 per vat kunnen opdrijven.