Oorlog in Iran, kredietkrapte en AI: achter de wereldwijde marktdaling

Het is nog maar March, en beleggers hebben al een openlijke oorlog in het Midden-Oosten, een kredietsysteem dat scheuren vertoont, een meedogenloze herwaardering van tech, en twee van 's werelds meest vertrouwde veilige-havenactiva die tijdens een crisis verkopen, verwerkt.

De markt voelt chaotisch aan omdat ze dat in feite ook is, en wat dit moment uitzonderlijk maakt is dat de vijf risico's die dat chaotische beeld voeden niet onafhankelijk zijn.

Ze zijn met elkaar verbonden en versterken elkaar op manieren die het standaardspelboek minder betrouwbaar maken.

Is de oorlog in Iran al ingeprijsd?

Dit is vandaag de moeilijkste vraag voor beleggers.

De VS-Israël-aanvallen op Iran begonnen op February 28.

Binnen enkele dagen steeg Brent-olie tot $120 per vat. Iran's reactie — het sluiten van de Straat van Hormuz — legde overnight ongeveer 20% van de wereldwijde olie- en LNG-aanvoer stil.

Irak, Koeweit, Saoedi-Arabië en de VAE gezamenlijk verloren minstens 10 miljoen vaten per dag aan exportcapaciteit. Dat is de grootste verstoring van het aanbod in de geschiedenis van de wereldwijde oliemarkt.

De olieprijs is sindsdien teruggevallen naar ongeveer $108–112, met Trump die aangeeft te willen dat de vijandelijkheden snel eindigen en Netanyahu die verklaarde dat Iran's nucleaire capaciteit vernietigd is.

Maar de fysieke schade aan infrastructuur geneest niet volgens een diplomatieke tijdlijn.

Beschadigde raffinaderijen, geblokkeerde scheepvaartroutes en Qatar's LNG force majeure kunnen weken of maanden nodig hebben om volledig te worden opgelost.

Ervaren analisten verwachten dat Brent tegen het einde van het jaar terugzakt naar $70–80. Hun bull-case is $150. Saoedische functionarissen hebben privaat $180 genoemd als de verstoringen doorlopen tot eind april.

De enige markttrigger die nu echt telt, is een geloofwaardige hervatting van tankerverkeer door de Straat. Alles daarbuiten is secundair.

Het $3-trillion kredietsysteem legt stilletjes opnamebeperkingen op

Terwijl olie de koppen domineert, ontvouwt zich een structureel gevaarlijker verhaal in private credit — en het krijgt slechts een fractie van de aandacht die het verdient.

Blackstone's toonaangevende creditfonds ontving $3,8 miljard aan opnameverzoeken in één kwartaal, waardoor bestuurders verplicht waren $400 miljoen van hun eigen kapitaal in te brengen om daaraan te voldoen.

BlackRock beperkte opnames op zijn $26 miljard lending fund.

Morgan Stanley ontving terugkoopverzoeken voor 10,9% van de aandelen in zijn grootste private income-fonds. Cliffwater ziet verzoeken die meer dan 7% van zijn $33 miljard vlaggenschip bedragen.

Dit zijn geen geïsoleerde incidenten omdat het dezelfde gebeurtenis is die gelijktijdig plaatsvindt bij de grootste namen in de sector.

De default-rate vertelt het diepere verhaal. Fitch Ratings plaatst US private credit defaults op een record van 9,2% — meer dan het dubbele van de 4,5% in publiek verhandelde leningen.

UBS schat dat 25–35% van private credit-portefeuilles verhoogd AI-disruptierisico draagt, geconcentreerd in leningen aan technologie en business services.

Dit zijn leningen aan precies die bedrijven waarvan het verdienmodel nu ter discussie staat door de opkomst van AI-agents.

JPMorgan heeft zijn financieringsportefeuille al naam voor naam doorgenomen en leningen met software-exposure afgewaardeerd.

Regionale banken dragen naar schatting $100–150 miljard aan blootstelling aan de fondsen die nu opnamebeperkingen opleggen.

Hedgeye's beste historische analogie is niet 2008 maar 2001–02 — een overbevolkte credietese, toen gebouwd rond telecom en nu rond software, die zich langzaam over twee à drie jaar ontvouwt.

Waarom staan SaaS-aandelen dit jaar 20% lager?

De markt beloont geen AI-ambitie meer en eist AI-marge — en de kloof daartussen wordt genadeloos afgestraft.

De S&P 500 Software & Services Index staat dit jaar tot nu toe 20% lager. Workday staat 39% lager.

Salesforce is 27% gezakt. Oracle staat 20% lager. NVIDIA staat al 11% onder zijn piek van October 2025.

De uitverkoop weerspiegelt een echte structurele vraag: kunnen AI-agents enterprise-softwarelicenties vervangen, of zullen ze die juist verbeteren?

Als een AI-agent 80% van de CRM-workflows van een bedrijf kan afhandelen tegen een fractie van de kosten van 200 Salesforce-licenties, brokkelt het per-seat-model van onderaf af.

Niet omdat de software verdwijnt, maar omdat ondernemingen niet meer in dezelfde mate verlengen.

Het Magnificent 7 hebben een verwant maar ander probleem: de kapitaaluitgaven (capex)-rekening.

Alleen Microsoft zou dit boekjaar naar verwachting $107 miljard uitgeven aan AI-infrastructuur.

Binnen de hyperscalers ligt de wereldwijde AI-uitgave ruwweg op $650 miljard per jaar.

Dat kapitaal moet meetbare marge-uitbreiding opleveren in de volgende twee tot drie kwartalen, niet pas over vijf jaar.

De Shiller CAPE-ratio staat rond 38x en bevindt zich in de top 10% van waarderingen sinds 1988. De markt is geprijsd voor bijna perfecte uitvoering.

Waarom daalt goud tijdens een oorlog?

Goud stond vorige week op $5,000. Het handelt nu rond $4,495, ongeveer 10% lager in enkele dagen, en 8,6% lager sinds de oorlog in Iran begon.

Dit is een van de meest contra-intuïtieve marktevenementen van de afgelopen jaren.

Het mechanisme maakt echter wel zin.

De oorlog in Iran joeg olie op, dat joeg inflatie aan, waardoor de Fed op March 18 de rente ten minste hield op 3.5–3.75% met een havikachtig signaal. Voor heel 2026 wordt slechts één renteverlaging verwacht.

Een havikachtige Fed versterkt de dollar.

Een sterkere dollar drukt goud. Tegelijkertijd liquideren beleggers die meededen aan de uitzonderlijke 65%-stijging van goud in 2025 posities om margin calls elders te dekken.

Dezelfde dynamiek slaat Bitcoin hard, nu handelend rond $69,000, 45% onder zijn oktober-alltime-high van $126,198.

Het resultaat is dat contanten voor nu de enige veilige haven zijn die daadwerkelijk werkt.

US money market funds hebben zojuist een record van $8.27 trillion aan activa bereikt.

Toch blijft JPMorgan's jaar-einde-doel voor goud $6,300. Deutsche Bank handhaaft $6,000.

Beide kenmerken de huidige zwakte als een gedwongen-liquidatiegebeurtenis binnen een structurele bullmarkt en niet als een oordeel over gouds rol op de lange termijn.

Maar voorlopig schiet het traditionele diversificatiegereedschap tekort, en het enige dat duidelijk outperformeert, zit in T-bills tegen 4–5%.