Oliemarkt verliest schokbuffer na 500 mln vaten; secundaire risico's nemen toe

Ondanks een achtbaanrit sinds eind februari is de prijsreactie van de wereldwijde oliemarkt op de grootste verstoring van de toevoer in de geschiedenis opvallend gedempt.

Deze kalmte, aanvankelijk toe te schrijven aan bestaande marktbuffers, is nu precair omdat het systeem dat de prijzen vier weken stabiliseerde fundamenteel is veranderd.

De oliemarkt heeft de verstoring in de Straat van Hormuz geabsorbeerd in plaats van er onvoldoende op te reageren, aldus Paolo Rodriguez-Masiu, chief oil analyst bij Rystad Energy.

“Bijna vier weken lang hebben markten opmerkelijke veerkracht getoond in het gezicht van de verstoring, gesteund door een combinatie van vooroorlogsoverschot, olie-op-zee en beleidsvaten die een tijdelijke buffer vormden en de prijzen binnen de perken hielden,” schreef Rodriguez-Masiu in een e-mailcommentaar. 

“Die fase eindigt nu.”

Marktbuffer verdwijnt

Volgens Rystad Energy is de buffer die de oliemarkt aan het begin van het jaar had nu kwetsbaar nu de voorraden afnemen, waarbij het merendeel van de spare capacity vastzit achter de Straat van Hormuz. 

Ondanks het verlies van een substantieel handelsvolume van 17,8 miljoen bpd via de Straat van Hormuz voor bijna een maand (inclusief 14,2 miljoen bpd ruwe olie en condensaten), heeft de ruwe-oliemarkt volgens Rystad Energy indrukwekkende duurzaamheid getoond.

Deze gedempte prijsreactie was aanvankelijk mogelijk omdat de markt aanzienlijke reserves bezat. Echter, deze cruciale buffer is nu uitgeput, aldus het in Noorwegen gevestigde energie-intelligencebureau. 

Het wereldwijde oliesysteem heeft het vermogen om schokken op te vangen verloren dat het nog drie weken geleden had.

Dientengevolge zou elke secundaire verstoring — zoals een stilstand in de CPC-pijpleiding (Kaspisch via Rusland), een zware orkaanseizoen of schade aan infrastructuur in Yanbu of Fujairah — die voorheen een gecontroleerde, lineaire prijsstijging zou hebben veroorzaakt, nu een markt zonder resterende schokabsorptiecapaciteit ernstig raken.

“Hoewel de beslissing van de Amerikaanse regering om het ultimatum opnieuw te verlengen tot na Pasen waarschijnlijk verdere escalatie op korte termijn zal voorkomen, blijven de oliemarkten nerveus en door nieuws gestuurd vanwege de huidige enorme verstoringen in de aanvoer,” zei Barbara Lambrecht, commodity-analist bij Commerzbank AG, in een rapport. 

De markt was aanvankelijk goed voorbereid op een verstoring van de bevoorrading en hield rekening met een ruwe-oliesurplus van ongeveer 3,0 miljoen bpd dit jaar. 

Deze gereedheid werd ondersteund door gezonde spare productiecapaciteit, hoewel geconcentreerd in specifieke gebieden, en ruime voorraden aan land en offshore. 

Deze gecombineerde reserves van 'extra' vaten stelden de markt in staat een aanbodschok te absorberen die, onder andere uitgangscondities, had geleid tot een veel dramatischer prijsstijging.

Die buffers zijn nu grotendeels opgebruikt, en het systeem dat de eerste schok opving is niet het systeem dat vandaag operationeel is.

Beleidsreacties onvoldoende om massaal aanbodverlies te compenseren

De verstoring in de Straat van Hormuz heeft volgens het bureau geleid tot een verlies van bijna 500 miljoen vaten totaal vloeistoffen. Dit volume is gecompenseerd door een gecombineerde beleidsreactie, waaronder vrijgaven uit strategische petroleumvoorraden (SPR) door het International Energy Agency (IEA) en sanctie-vrijstellingen voor Russische en Iraanse ruwe olie.

Echter, het vrijgavetempo van die beleidsvaten, exclusief offshore-voorraden, is aanzienlijk trager dan het gecombineerde verlies van ruwe olie en olieproducten, dat op 17,8 miljoen bpd staat, voegde Rystad toe.

“Bij eerdere gecoördineerde vrijgaves hebben de totale IEA-stromen niet boven de 2,0 miljoen bpd uitgestegen als duurzaam niveau, wat een goede empirische referentie biedt om aan te nemen dat de daadwerkelijk leverbare volumes op systeemniveau niet veel boven dat niveau zullen uitkomen,” zei het bureau. 

Het verschil draait echter niet alleen om flow-snelheden.

De IEA-vrijgave is gericht op haar leden, met uitzondering van sterk blootgestelde landen zoals Pakistan en India, die geen direct voordeel ontvangen.

China, ondanks het opbouwen van aanzienlijke strategische voorraden tot begin 2026, toont geen intentie deze te gebruiken.

India is momenteel afhankelijk van Russische ruwe olie die in drijvende opslag wordt gehouden, als gevolg van een Amerikaanse sanctievrijstelling. Volgens Rystad’s berekeningen resteert hiervan echter slechts 8,0 miljoen vaten.

Ondertussen wordt wereldwijd een veel groter volume ruwe olie in drijvende opslag gehouden, met ongeveer 34 miljoen vaten uit Iran en 21 miljoen vaten uit Venezuela, zo bleek uit de gegevens.

Het merendeel van deze Iraanse en Venezolaanse ruwe olie wordt naar verwachting naar China verscheept.

Aanvoerketen en prijsvooruitzichten

De verlengde aanvoerlengte van de keten is een andere kritische factor die prijsschommelingen van olie beperkt.

Hoewel de Straat van Hormuz bijna vier weken geblokkeerd is geweest, lieten de wereldwijde olie-aankomsten pas recent een significante neergang zien, ongeveer 7,0 miljoen bpd onder het driejaarsgemiddelde vorige week, zei Rystad. 

De aankomsten waren grotendeels normaal tijdens de eerste drie weken van de verstoring.

“De pijplijn van vaten die al op zee zijn, in combinatie met drijvende opslag, SPR-vrijgaven en de spare productiecapaciteit, hebben gezamenlijk een buffer geboden die nu in real time wordt uitgeput,” zei het bureau. 

Vanaf deze week telt elke dag.

De olieprijs reageerde minimaal op het verlengde ultimatum, wat suggereert dat er weinig marktvertrouwen is in de uitkomst van de onderhandelingen tussen de VS en Iran. 

Daarnaast blijft het succes van deze gesprekken onzeker vanwege de voorwaarden die zowel de VS als Iran stellen om het conflict te beëindigen.

“In ons hoofdschema, waarin we aannemen dat de oorlog in mei eindigt, zien we de prijs van een vat Brent crude dalen naar $90 tegen het einde van het tweede kwartaal,” zei Lambrecht van Commerzbank. Brent-ruweolie op de Intercontinental Exchange stond laatst op $110.81 per vat, een stijging van 2,6%.

Zelfs met normalisatie van het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz wordt een langzame hervatting van de olieproductie in de regio verwacht, voegde ze toe. Dit komt vooral door de langere opstarttijden in de productie en bestaande schade aan productiefaciliteiten.

Zelfs nadat de oorlog voorbij is, zullen de olieprijzen waarschijnlijk hoger liggen dan eerder voorspeld. Dit komt voornamelijk doordat de zware inkrimping van de productie door het exportblokade heeft geleid tot een aanzienlijke voorraadhiaat in de wereld, aldus Lambrecht.

De aanstaande op enquêtes gebaseerde schattingen van de OPEC-productie, die binnen twee weken worden gepubliceerd, zullen de volledige omvang onthullen van de uitval die al in maart plaatsvond.

“Wat vaststaat, is dat de uitval dagelijks groeit: Irak meldde bijvoorbeeld dat de dagelijkse productie in de belangrijkste olievelden in het zuiden van het land nu met 80% is teruggelopen tot 800.000 vaten,” zei Lambrecht. 

Het is twijfelachtig of de virtuele OPEC+-vergadering gepland voor 5 april zal plaatsvinden. 

De gebruikelijke discussie onder de acht vrijwillige landen die productie willen verhogen is irrelevant, aangezien de meeste al zwaar hebben moeten terugschakelen door de blokkade in de Straat van Hormuz.