Waarom Trump Chevron en Exxon aanviel ondanks steun aan Big Oil

De Amerikaanse president Donald Trump beschuldigde maandag ExxonMobil en Chevron ervan buitensporige winst te maken door de hogere brandstofprijzen en riep de grootste oliemaatschappijen van het land op de benzineprijzen voor Amerikaanse consumenten te verlagen, een zeldzame openbare berisping van een bedrijfstak die zijn energieagenda grotendeels heeft gesteund.

„Op basis van een tekort verdienen ze te veel geld,” zei Trump maandag tegen verslaggevers in het Oval Office. "Ik vind het niet goed."

„Chevron, te veel geld. Exxon Mobil, te veel, te veel geld,” zei Trump. “Ze zouden een deel daarvan aan het publiek moeten teruggeven, en ze doen er goed aan de detailhandelsprijs, de consumentenprijs, te verlagen."

De opmerkingen vormen een opvallende toonverandering van Trump, die sinds zijn terugkeer in het ambt consequent heeft gepleit voor uitbreiding van de binnenlandse olieproductie en meer boren heeft aangemoedigd.

“Ik vind het niet goed, en ik zou de laatste zijn die dat zegt omdat ik een groot voorstander van vrije onderneming ben — niemand groter,” zei hij.

De opmerkingen komen nu het Witte Huis meer politieke druk voelt over aanhoudend hoge benzineprijzen in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november, en op een moment dat zijn mederepublicanen proberen de controle over het Congres te behouden.

Oliemaatschappijen profiteren van hogere ruwe olieprijzen

Die druk volgt nadat Exxon en Chevron sterke kwartaalresultaten rapporteerden, gedragen door hogere ruwe olieprijzen en sterkere raffinagemarges.

Het voortdurende conflict met Iran heeft de wereldwijde energieleveringen verstoord, waardoor olieprijzen zijn gestegen en grote producenten en raffinaderijen konden profiteren van hogere marges.

Chevron rapporteerde in het tweede kwartaal de hoogste winst in ten minste zes jaar toen aangepaste winst van 12 miljard USD (ca. € 10,5 miljard), oftewel $6,06 per aandeel, de gemiddelde analistenprognose van $5,56 per aandeel versloeg, volgens door LSEG verzamelde gegevens.

Hoewel de energiesector Trumps pro-productiebeleid heeft verwelkomd, staat de regering steeds meer onder politieke druk vanwege de aanhoudend hoge benzineprijzen naarmate de tussentijdse verkiezingen dichterbij komen.

De gemiddelde Amerikaanse detailprijs voor benzine ligt de afgelopen week rond $4,10 per gallon, vergeleken met minder dan $3 voordat de Verenigde Staten en Israël op 28 februari aanvallen tegen Iran lanceerden.

Trumps kritiek valt ook samen met toenemende aandacht voor de economische gevolgen van het conflict, met name het effect op de brandstofkosten voor huishoudens.

Tegenstrijdige verklaringen houden olieprijzen volatiel

Trump kondigde zondag plotseling het af dat wat hij omschreef als de "grootste aanvallen sinds de Tweede Wereldoorlog" tegen Iran waren, ten gunste van hernieuwde onderhandelingen, de laatste in een reeks snelle verschuivingen in het Amerikaanse beleid ten opzichte van het conflict.

De ruwe olieprijzen daalden echter slechts licht na de aankondiging, terwijl de benzineprijzen grotendeels onveranderd bleven.

De olieprijzen stegen vroeg op dinsdag toen het optimisme over een diplomatieke oplossing voor het conflict begon te vervagen, waardoor handelaren hun vooruitzichten voor de wereldwijde energiemarkten herkeken.

West Texas Intermediate-futures stegen 1,29% tot $81,38 per vat om 1:35 a.m. ET, terwijl Brent, de internationale benchmark, 1,73% won tot $85,23 per vat.

De stijging volgde op Trumps uitspraak maandag dat besprekingen gaande waren op verzoek van Iran, Saoedi-Arabië, de VAE, Qatar en anderen.

Hij zei dat het een "laatste kans voor hen (Iran) was om een goed document te ondertekenen".

Teheran bleef echter ontkennen dat er directe onderhandelingen met de VS plaatsvonden of gepland waren voor de toekomst.

Analisten waarschuwen dat Trumps vermogen om markten via openbare uitlatingen te beïnvloeden mogelijk verzwakt nu de voorraadsituatie krapper wordt en de verkiezingen naderen.

Beperkte instrumenten om prijzen te beheersen

De regering heeft zich gesteund op verschillende maatregelen om consumenten te beschermen tegen stijgende brandstofkosten.

Verminderde Chinese olie-importen, het omleiden van ongeveer 7 miljoen vaten per dag Saoedische ruwe olie via de Rode Zee, en vrijgaven uit de Strategic Petroleum Reserve hebben allemaal geholpen verdere stijgingen van de benzineprijzen te beperken.

Vorige week gaf de regering bijna 3 miljoen vaten olie vrij uit de Strategic Petroleum Reserve, waardoor de voorraden volgens gegevens van het Department of Energy naar het laagste niveau sinds februari 1983 zijn gedaald.

Ongeveer de helft van de 172 miljoen vaten die het ministerie zei beschikbaar te zullen stellen aan de markt is inmiddels onttrokken uit opslagfaciliteiten langs de Golfkust.

Toch waarschuwen waarnemers in de industrie dat die maatregelen slechts tijdelijke verlichting bieden.

Wereldwijde ruwe-olievoorraden blijven krap, het langdurige conflict blijft energiestromen bedreigen en raffinaderijen werken met beperkte spare capacity, waardoor de regering minder opties heeft om de prijzen omlaag te krijgen.

Hoge brandstofkosten blijven politiek risico

Trump heeft het stimuleren van de binnenlandse energieproductie tot een van de kenmerkende pijlers van zijn economische agenda gemaakt, maar zijn recente opmerkingen illustreren de balans tussen het aanmoedigen van producenten om de productie uit te breiden en tegelijkertijd te eisen dat consumenten profiteren van lagere prijzen.

Die spanning zal waarschijnlijk toenemen naarmate het verkiezingsseizoen nadert.

Nu het zomerse rijseizoen bijna voorbij is, verwachten automobilisten ook dat de benzineprijzen zullen dalen.

Volgens Patrick de Haan, hoofd petroleumanalyse bij prijsdienst GasBuddy, zou als de nationale gemiddelde benzineprijs op zaterdag boven $4 per gallon blijft, dat het laatste moment in het kalenderjaar zijn waarop de prijzen op dat niveau blijven, en daarmee een nieuw record betekenen, zei hij in een rapport van Politico.

Voor het Witte Huis loopt het vooruitzicht het risico extra druk te veroorzaken nu kiezers de kosten van levensonderhoud blijven rangschikken als een van hun grootste zorgen richting de tussentijdse verkiezingen in november.