Cła USA: nieznane korzyści i jak Trump może to zrobić dobrze

Plany prezydenta elekta Donalda Trumpa dotyczące ceł wznowiły jeden z najbardziej kontrowersyjnych debat ekonomicznych.

Jego propozycja obejmuje szerokie cła importowe w wysokości 10% dla wszystkich towarów i do 60% dla towarów chińskich, co nie miało miejsca od ponad 50 lat.

Większość mediów zwraca uwagę na negatywne strony tych polityk: wyższe ceny konsumenckie, odwetu handlowego i potencjalne spowolnienie wzrostu gospodarczego.

Jednakże jest jeszcze jedna strona tej historii, która często zostaje pominięta.

Czy cła, jeśli zostaną wdrożone prawidłowo, rzeczywiście przyniosą korzyści gospodarce USA?

Taryfy, wyjaśnione

Historycznie rzecz biorąc, cła stanowiły główne źródło dochodów rządu USA.

W XIX wieku finansowali infrastrukturę i działalność rządową.

Jednakże wraz z przejściem na podatki dochodowe w XX wieku znaczenie ceł stało się mniejsze.

Stany Zjednoczone zaczęły również promować swobodniejszy handel światowy, jeszcze bardziej ograniczając zależność od ceł.

Dzisiejsza wizja Trumpa dotycząca ceł wykracza daleko poza ukierunkowane środki, które wprowadził w trakcie swojej pierwszej kadencji, mające na celu głównie przeciwdziałanie Chinom.

Nowa propozycja obejmuje wszystkie importy, niezależnie od pochodzenia, w celu ochrony krajowych gałęzi przemysłu, zmniejszenia deficytu federalnego i ograniczenia zależności od towarów zagranicznych.

Biuro Budżetowe Kongresu (CBO) szacuje, że cła te mogłyby w ciągu dekady faktycznie zmniejszyć deficyt federalny o 2,7 biliona dolarów, stworzyć miejsca pracy i wzmocnić kluczowe rodzime gałęzie przemysłu.

Jednakże ten potencjalny wzrost zależy od strategicznego projektu i realizacji.

Jeżeli zostanie wdrożona bez rozwagi, ryzyko wystąpienia skutków gospodarczych jest bardzo wysokie.

Wyższa inflacja spowodowana droższymi towarami zostałaby przekazana konsumentom, wzrost gospodarczy uległby stagnacji, a reakcje innych krajów mogłyby być katastrofalne.

Z drugiej strony starannie zaplanowane taryfy mogłyby chronić Stany Zjednoczone przed niesprawiedliwymi praktykami handlowymi, wzmacniać ich bazę przemysłową i zwiększać dochody rządu bez podnoszenia podatków.

Kto korzysta z ceł?

Korzyści z taryf są w dużej mierze branżowe.

Producenci krajowi w sektorach takich jak stal, produkcja i farmaceutyka mogą skorzystać na zmniejszonej konkurencji, ponieważ towary importowane stają się droższe.

Mogłoby to doprowadzić do powstania większej liczby miejsc pracy i wyższych wynagrodzeń w tych branżach.

Na przykład profesor finansów Michael Pettis twierdzi, że nowoczesne cła mogłyby przekierować konsumpcję w kierunku krajowych towarów, zwiększając produkcję gospodarczą i zmniejszając zadłużenie.

Ponadto ukierunkowane cła mogą zachęcić do przenoszenia kluczowych gałęzi przemysłu, takich jak półprzewodniki i pojazdy elektryczne, z powrotem do kraju.

Jest to zgodne z priorytetami bezpieczeństwa narodowego i zmniejsza zależność od zagranicznych łańcuchów dostaw w kluczowych obszarach.

Kto przegrywa?

Koszt ceł często ponosi konsument.

Wyższe ceny towarów importowanych oznaczają, że rodziny wydają więcej na wszystko, od elektroniki po podstawowe artykuły codziennego użytku.

CBO przewiduje wzrost inflacji o 1% w 2026 r. w wyniku tych ceł.

Największe obciążenie spadają na gospodarstwa domowe o niskich dochodach, ponieważ większą część swoich dochodów wydają na podstawowe potrzeby.

Branże zorientowane na eksport również stają w obliczu poważnych wyzwań.

Odwetowe działania handlowe ze strony krajów takich jak Chiny mogą zmniejszyć popyt na towary amerykańskie za granicą, co dodatkowo osłabi sektory zależne od rynków globalnych.

Dlaczego Chiny są kluczowe w tej debacie

Głównym celem ceł Trumpa są chińskie polityki gospodarcze.

Używanie przez chiński rząd subsydiów, przedsiębiorstw państwowych i niedocenionych eksportów zakłóca światowe rynki.

Ten „chiński szok”, jak nazywają go niektórzy analitycy, utrudnia innym krajom rozwój konkurencyjnych gałęzi przemysłu, takich jak produkcja pojazdów elektrycznych i akumulatorów.

Niektórzy eksperci twierdzą, że cła mogą być skutecznym narzędziem w walce z Chinami, jeśli zostaną zastosowane prawidłowo.

Skupiając się na konkretnych branżach i produktach, Stany Zjednoczone mogłyby ograniczyć dominację gospodarczą Chin, jednocześnie zachęcając do produkcji krajowej i produkcji sojuszników.

Czy cła mogą być skuteczne w dzisiejszej gospodarce?

Współczesna gospodarka Stanów Zjednoczonych różni się od tej, która cierpiała w wyniku ustawy Smoota-Hawleya z lat 30. XX wieku.

W tamtych czasach niski poziom konsumpcji i nadprodukcja powodowały, że cła pogłębiały Wielki Kryzys.

Obecnie Stany Zjednoczone charakteryzują się wysokim poziomem konsumpcji i spadającym poziomem produkcji.

W tym kontekście cła mogłyby pomóc w ponownym zrównoważeniu gospodarki poprzez przesunięcie popytu w kierunku towarów krajowych.

Jednak skuteczność ceł zależy od sposobu ich wdrożenia.

Szerokie, ogólne cła mogą doprowadzić do inflacji, zakłóceń w łańcuchu dostaw i pogorszenia relacji z sojusznikami.

Z drugiej strony, celowe cła – skoncentrowane na branżach kluczowych dla bezpieczeństwa narodowego lub odporności gospodarczej – mogą być bardziej strategiczne i mniej zakłócające.

Inteligentniejsze podejście do ceł

Aby taryfy odniosły sukces, powinny przede wszystkim obejmować kluczowe branże, takie jak półprzewodniki, robotyka i farmaceutyka – obszary niezbędne dla bezpieczeństwa narodowego i odporności gospodarczej.

Priorytetyzując te sektory, Stany Zjednoczone mogą chronić swoją bazę przemysłową, jednocześnie wspierając innowacje i produkcję w kraju.

Ostatnie doniesienia sugerują, że Trump faktycznie rozważa ograniczenie zakresu stosowania ceł, skupiając się na konkretnych towarach i sektorach, zamiast stosować je powszechnie.

Jednakże publicznie zaprzeczył temu twierdzeniu, oświadczając, że jego szersza strategia pozostaje nienaruszona.

Decydenci powinni również ściśle współpracować z państwami sojuszniczymi w celu koordynowania działań taryfowych, dzielenia się zasobami i opracowywania alternatywnych łańcuchów dostaw.

Poprawa śledzenia zawartości może pomóc zapobiegać unikaniu ceł poprzez identyfikację chińskich komponentów w towarach importowanych przez kraje trzecie, co zachęca do produkcji z wartością dodaną w krajach rozwijających się.

Połączenie tych strategii z tymczasowymi zachętami rządowymi, takimi jak ulgi podatkowe i dotacje, może pomóc w przekształceniu krajowego przemysłu.

Stopniowa implementacja ceł może dodatkowo zmniejszyć presję inflacyjną i dać przedsiębiorstwom czas potrzebny na dostosowanie się do nowych realiów gospodarczych.

W końcu taryfy nie są rozwiązaniem uniwersalnym.

Jeśli zostaną zastosowane bez rozwagi, mogą one doprowadzić do zakłóceń gospodarczych i napięć w stosunkach międzynarodowych.

Jeśli zostaną wykorzystane strategicznie, mogą chronić kluczowe gałęzie przemysłu, zmniejszać deficyty i przeciwdziałać niesprawiedliwym praktykom handlowym.

Nie jest jeszcze pewne, czy populistańskie podejście Donalda Trumpa, które często ma na celu zastraszanie przeciwników, będzie realizowane w sposób ostrożny i strategiczny.

Pewne jest, że zarówno amerykańscy decydenci, jak i reszta świata, są teraz lepiej przygotowani na drugą kadencję Trumpa na stanowisku prezydenta USA i istnieje szansa, że tym razem jego działania będą bardziej rozważne.