Co oznacza odsunięcie Orbána dla rynków Węgier i perspektyw funduszy UE

Węgry otworzyły nowy rozdział polityczny w poniedziałek, po tym jak lider opozycji Peter Magyar odsunął Viktora Orbána od władzy.

Wybory zakończyły 16-letnie rządy nacjonalistycznego premiera i wzbudziły na rynkach nadzieje, że Budapeszt w końcu zacznie naprawiać relacje z Brukselą oraz ożywi słabnącą gospodarkę.

Natychmiastowa reakcja była pozytywna — forint skoczył do poziomów bliskich najwyższym w prawie trzech latach względem euro.

Po odsunięciu Viktora Orbána od władzy inwestorzy stawiają na bardziej proeuropejski rząd, który miałby większe szanse na odblokowanie miliardów euro zawieszonych środków UE.

Optymizm wiąże się jednak z istotnym zastrzeżeniem: zwycięstwo Magyara zmienia kontekst polityczny, ale nie odblokowuje automatycznie pieniędzy, których Węgry potrzebują.

Inwestorzy skupiają się na około 18 miliardach euro zawieszonych środków UE w różnych programach i w szczególności na ponad 6,4 miliarda euro z funduszu odbudowy po pandemii.

Jednak uwolnienie środków zależy od spełnienia przez Węgry warunków dotyczących praworządności i zarządzania, a nie tylko od bardziej przyjaznego tonu nowego rządu.

Polityczne trzęsienie ziemi kończy erę Orbána

Chodzi nie tylko o porażkę Viktora Orbána, który przez 16 długich lat sprawował władzę, ale także o rozmiar zwycięstwa.

Węgrzy głosowali w rekordowej liczbie za prounijnym kursem prowadzonym przez Magyara; jego centroprawicowa partia Tisza ma według prognoz zdobyć dwie trzecie miejsc w parlamencie.

Dałoby mu to większość potrzebną do zmiany konstytucji, rozmontowania części systemu zbudowanego przez Orbána oraz przeprowadzenia reform instytucjonalnych, które długo wydawały się poza zasięgiem.

W trakcie rządów Orbána Węgry i Bruksela skonfrontowały się w szeregu kwestii — od niezależności sądownictwa, przez wolność mediów, po kontrolę korupcji.

Rynki się cieszą, ale Bruksela będzie chciała dowodów

Inwestorzy szybko przyjęli wynik z zadowoleniem.

Forint wzrósł około 2% do 367,81 za euro na cienkim azjatyckim handlu, podczas gdy rynki już podbijały wyceny węgierskich akcji, obligacji i waluty w oczekiwaniu na bardziej współpracowniczy zwrot w stronę Europy.

Ta reakcja ulgowa jest łatwa do zrozumienia, ponieważ odzyskanie dostępu do funduszy UE mogłoby pomóc budżetowi i poprawić średnioterminowe perspektywy wzrostu.

Jednak dyplomaci i analitycy ostrzegali, że nowy rząd będzie musiał dostarczyć rzeczywistych reform, zanim można będzie oczekiwać szerokiego uwolnienia środków.

Komisja Europejska powiązała zrewidowany plan odbudowy Węgier z 27 „super kamieniami milowymi” pod koniec 2023 r.

W swoim raporcie o praworządności za 2025 r. stwierdziła, że nie osiągnięto „jeszcze żadnego postępu” w kompleksowej reformie lobbingu i tzw. revolving-door oraz „braku postępu” w kwestii wzmocnienia niezależnego zarządzania i niezależności redakcyjnej mediów publicznych.

Słaba gospodarka sprawia, że finansowanie staje się pilniejsze

Kontekst gospodarczy tłumaczy, dlaczego wybory stały się tak napięte.

Gospodarka Węgier stagnuje od trzech lat, a wyborcy coraz bardziej skupiają się na służbie zdrowia, standardzie życia i wynagrodzeniach.

Jesienna prognoza Komisji Europejskiej z 2025 r. wskazała, że PKB wzrosło zaledwie o 0,4% w 2025 r. i przewidywano wzrost o około 2% w 2026 i 2027 r.

Prognoza wskazywała także, że deficyt budżetowy pozostanie wysoki — na poziomie 4,6% w 2025 r. i powyżej 5% w 2026 i 2027 r., podczas gdy presje inflacyjne, choć słabnące, pozostają silne.