Dlaczego premier Indii prosi 1,4 mld ludzi, by przez rok zrezygnowali ze złota

"Przez rok, przy okazji jakiejkolwiek uroczystości, nie powinniśmy kupować biżuterii z złota."

Tymi słowami podczas wydarzenia swojej partii w Hyderabad 10 maja premier Narendra Modi zrobił coś nietypowego nawet jak na indyjskie standardy polityczne: poprosił gospodarstwa domowe o zmianę zwyczaju, który leży u podstaw ślubów, oszczędności i statusu społecznego.

Apel padł w newralgicznym momencie, gdy światowe ceny ropy wzrosły w związku z konfliktem USA‑Iran, rupia znacząco się osłabiła, a rezerwy walutowe Indii znalazły się pod presją.

Reserve Bank of India powiedział, że rezerwy wynosiły 691,1 mld USD (ok. 2,6 bln zł) na koniec marca, co wystarcza na około 11 miesięcy importu.

Ropa, wojna i rupia: jak to się łączy

Logika przekazu Modiego jest prosta.

Indie są jednym z największych importerów ropy na świecie; gdy dostawy z Bliskiego Wschodu są zakłócone, import ropy maleje, a rupia się osłabia.

Pod koniec kwietnia ropa Brent krótko osiągnęła 126,41 USD za baryłkę, a 11 maja wciąż handlowano nią powyżej 105 USD po najnowszym nasileniu napięć USA‑Iran.

W miarę wzrostu cen ropy indyjskie rafinerie i importerzy potrzebują więcej dolarów.

To zwiększa popyt na walutę obcą, co wywiera presję na rupię i z kolei podnosi koszt każdej importowanej baryłki ropy.

To klasyczna pętla sprzężeń: więcej importu oznacza więcej dolarów, słabszą walutę i jeszcze wyższe koszty importu.

Zwyczaj Indii: 72 mld USD na złoto

Złoto to kolejny istotny odpływ w bilansie zewnętrznym.

Indie zaimportowały złoto o wartości 72 mld USD (ok. 269,4 mld zł) w roku 2025–26, co oznacza wzrost o 24% w porównaniu z poprzednim rokiem; wzrost popytu na ETF-y również pomógł zwiększyć przepływy.

To ma znaczenie, ponieważ złoto jest w dużej mierze wydatkiem dyskrecjonalnym — rodzina może odłożyć zakup naszyjnika w sposób, w jaki nie może odłożyć zakupu ropy naftowej.

Proste rachunki pokazują, że spadek rachunku importowego wynoszącego 72 mld USD (ok. 269,4 mld zł) o 30–40% zaoszczędzi mniej więcej 22 mld USD (ok. 82,3 mld zł) do 29 mld USD (ok. 108,5 mld zł) w walucie obcej, podczas gdy cięcie o 50% zaoszczędzi około 36 mld USD (ok. 134,7 mld zł).

Dlatego złoto stało się centralnym elementem komunikatu rządu, szczególnie przed sezonem ślubnym, kiedy popyt zwykle osiąga szczyt.

Czy dobrowolna prośba może zadziałać?

Premier Modi nie ogłosił zakazu, podwyżki podatków ani ograniczeń importu.

To apel do społeczeństwa, a nie egzekwowana polityka; złoto pozostaje głęboko zakorzenione w indyjskiej kulturze jako niezbędny element ślubów, forma przechowywania wartości i pomyślny dar.

Mimo to rynek to odnotował: akcje jubilerów takich jak Titan, Kalyan Jewellers i Senco Gold spadły mocno w poniedziałek, gdy inwestorzy zaczęli uwzględniać ryzyko słabszego popytu.

Jednocześnie branża ma już praktyczne obejście: fundusze ETF związane ze złotem.

Popyt inwestycyjny Indii na złoto przewyższył popyt na biżuterię po raz pierwszy w kwartale zakończonym w marcu, przy czym inwestorzy coraz częściej wybierają sztabki, monety i ETF-y zamiast fizycznej biżuterii.

Dla inwestorów śledzących makrohistorię Indii ważniejszym wnioskiem nie jest to, że gospodarstwa domowe przestaną kupować złoto na zawsze.

Chodzi o to, że Nowe Delhi sygnalizuje, jak poważnie podchodzi do obrony rupii i utrzymania rezerw, podczas gdy globalne wstrząsy energetyczne przekładają się na inflację, handel i wzrost gospodarczy.