IEA ostrzega przed spadkiem zapasów ropy po cięciach podaży z wojny w Zatoce

Globalne rynki ropy są wstrząśnięte, gdy Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) ostrzega, że światowy popyt skurczy się w tym roku o 420,000 baryłek dziennie, podczas gdy straty podaży spowodowane wojną w Zatoce i zamknięciem Cieśniny Ormuz już wyeliminowały niemal 13 milionów baryłek dziennie z produkcji. 

W raporcie agencji May Oil Market Report zwrócono uwagę na gwałtowne spadki zapasów, zmienność cen oraz narastające ryzyko przemytu, gdy azjatyccy rafinerzy ograniczają importy.

Agencja ostrzegła, że połączenie kurczenia się popytu, zakłóceń w łańcuchach dostaw i zmienności cen przekształca krajobraz energetyczny w sposób niewidziany od szoków naftowych lat 70.

Perspektywy popytu ciemnieją

Zgodnie z IEA prognozuje się, że światowy popyt na ropę skurczy się o 420,000 baryłek dziennie (bpd) w 2026 r., obniżając zużycie do 104 milionów bpd. 

Najostrzejszy spadek oczekiwany jest w drugim kwartale, kiedy popyt ma spaść o 2.45 miliona bpd w porównaniu z tym samym okresem ubiegłego roku.

Państwa OECD odpowiadać będą za 930,000 bpd spadku, podczas gdy kraje poza OECD stracą 1.5 miliona bpd. 

Agencja wskazała petrochemię i lotnictwo jako najsilniej dotknięte sektory, gdzie wyższe ceny i słabsze warunki gospodarcze ograniczają konsumpcję.

IEA zauważyła, że to pierwsze roczne skurczenie globalnego popytu na ropę od pandemii w 2020 r. „Wojna w Zatoce zasadniczo zmieniła przepływy handlowe i zachowania konsumentów” — napisano w raporcie. 

Szok podażowy pogłębia się

Po stronie podaży IEA poinformowała, że globalna produkcja ropy spadła w kwietniu o 1.8 miliona bpd do 95.1 miliona bpd, co łącznie oznacza straty od lutego na poziomie 12.8 miliona bpd. 

Produkcja producentów z regionu Zatoki znajduje się obecnie o 14.4 miliona bpd poniżej poziomów sprzed wojny z powodu ograniczeń związanych z Ormuz.

Agencja prognozuje, że średnia globalna podaż wyniesie w 2026 r. 102.2 miliona bpd, czyli o 3.9 miliona bpd mniej niż prognozy sprzed wojny.

Ulga przyszła z basenu Atlantyckiego, gdzie eksporty z USA, Brazylii, Kanady, Kazachstanu i Wenezueli wzrosły od lutego o 3.5 miliona bpd. 

Ale IEA ostrzegła, że te wzrosty nie wystarczają, by zrównoważyć ogromny niedobór z Zatoki.

„Utrata baryłek z Ormuz stworzyła deficyt strukturalny, którego dostawcy alternatywni nie są w stanie w pełni zrekompensować” — napisano w raporcie.

Rafinerie i zapasy pod presją

Przerób surowca w rafineriach ma się załamać o 4.5 miliona bpd w drugim kwartale, do 78.7 miliona bpd.

Marże pozostają wysokie, wspierane przez rekordowe spready dla destylatów średnich, jednak rafinerie mają problemy z zapewnieniem surowca. 

Globalne zapasy spadły w marcu o 129 milionów baryłek, a w kwietniu o 117 milionów baryłek, przy czym zapasy OECD zmniejszyły się o 146 milionów baryłek.

Zapasy lądowe spadły w kwietniu o 170 milionów baryłek, podczas gdy ropa na statkach odbiła o 53 miliony baryłek.

IEA ostrzegła, że zapasy są teraz na krytycznie niskim poziomie. „Takie tempo wyczerpywania zapasów jest nie do utrzymania” — głosi raport. „Bez rozwiązania kryzysu w Zatoce rynek stoi w obliczu ryzyka poważnych braków pod koniec roku.”

Powrót zmienności cen

Ceny ropy gwałtownie się wahały w ostatnich tygodniach.

North Sea Dated crude handlowano w kwietniu w zakresie 50 USD za baryłkę, ze średnią 120.36 USD za baryłkę.

Ceny skoczyły do 144 USD za bbl, po czym spadły poniżej 100 USD za bbl, a następnie w maju odbiły do 110 USD za bbl. 

Spready terminowe w futures WTI i Brent zakończyły kwiecień na poziomie około 5 USD za bbl, podczas gdy premia Dated w stosunku do ICE Brent zawęziła się z 35 USD za bbl w połowie kwietnia do zaledwie 3 USD za bbl na początku maja.

Skutki regionalne

Najbardziej dotknięta została Azja.

Morski import ropy Chin spadł o 3.6 miliona bpd od lutego do kwietnia.

Japonia ograniczyła import o 1.9 miliona bpd, Korea o 1 miliona bpd, a Indie o 760,000 bpd.

IEA zauważyła, że azjatyccy rafinerzy usiłują zabezpieczyć alternatywne dostawy, często płacąc wysokie premie za ładunki z basenu Atlantyckiego.

W Europie rafinerie zwiększyły przerób, aby skorzystać z wysokich marż, ale region nadal jest podatny na szoki podaży.

Stany Zjednoczone wyłaniają się jako kluczowy dostawca wahadłowy, z gwałtownie rosnącym eksportem, lecz krajowe zapasy się kurczą.

Perspektywy i ryzyka

Patrząc w przyszłość, IEA oczekuje, że popyt pozostanie słaby przez resztę 2026 r., z jedynie umiarkowanym odbiciem w 2027 r., jeśli ceny się ustabilizują, a kryzys w Zatoce złagodnieje.

Agencja ostrzegła, że przemyt i handel nielegalny prawdopodobnie wzrosną, gdy importerzy będą poszukiwać tańszych baryłek poza oficjalnymi kanałami. „Ryzyko rynków równoległych rośnie” — napisano w raporcie. 

„Rządy muszą zachować czujność, by zapobiec zniekształceniom, które mogłyby podważyć bezpieczeństwo energetyczne.”

IEA podkreśliła również możliwość reakcji politycznych, w tym uwolnień ze strategicznych rezerw oraz działań po stronie popytowej. 

„Kampanie na rzecz oszczędzania energii, przestawianie paliw i poprawa efektywności będą kluczowe w zarządzaniu kryzysem” — zauważyła agencja.

May Oil Market Report maluje ponury obraz globalnego krajobrazu energetycznego.

Z kurczącym się popytem, zakłóconą podażą, spadającymi zapasami i zmiennymi cenami świat stoi wobec chwiejnej równowagi. 

Ostrzeżenie IEA jest jasne: bez rozwiązania wojny w Zatoce i ponownego otwarcia Ormuz rynek ropy pozostanie pod silną presją, z ryzykiem niedoborów, przemytu i rozprzestrzeniających się skutków gospodarczych na całym świecie.