Röportaj: Aptos CEO'su — AI ajanları, stablecoin'ler ve makine ticaretinin geleceği

Ajan tabanlı yapay zekâdaki hızlı yükseliş, blok zinciri endüstrisi için yeni bir soru doğuruyor: özerk yazılım, yalnızca bilgi üreten bir araç olmaktan çıkıp ekonomide aktif bir katılımcı haline gelebilir mi?

Franklin Templeton Digital Assets, ajan tabanlı ticaretin 2030 yılına kadar 3 trilyon ila 5 trilyon dolar arasına ulaşabileceğini tahmin ediyor, ancak ödemeler, güvenlik, hesap verebilirlik ve güven konularında önemli sorular devam ediyor.

Aptos Kurucu Ortağı ve CEO'su Avery Ching, AI ajanlarını destekleyecek altyapının hızlı, düşük maliyetli, programlanabilir ve denetlenebilir işlemleri idare etmesi gerektiğini savunuyor.

Bu Invezz röportajında Ching, o altyapının nasıl görünebileceğini ve blok zincirinin ortaya çıkan ajan ekonomisinde nerede yer alabileceğini tartışıyor.

Invezz: Franklin Templeton, ajan tabanlı ticaretin 2030'a kadar 3–5 trilyon dolara ulaşabileceğini tahmin ediyor. Bu öngörünün önümüzdeki birkaç yılda gerçeğe dönüşmesi için ne olması gerekiyor?

Bence daha büyük soru, ajanların insanların ve işletmelerin onlara yetki vermekten gerçekten rahat olacak kadar güvenilir hale gelip gelmeyeceği.

Modeller günlük iş akışlarımızın çoğu için yeterince güçlü. Kalan problemler altyapı ile ilgili.

Bir ajan verilerinizi gizli tutabilir mi, onları kolayca dağıtabilir misiniz, uzun süre güvenilir çalışabilirler mi, ne yaptıklarını kanıtlayabilir misiniz? Ve açık kurallar çerçevesinde değer tutup değiştirebilirler mi?

Özellikle ticaret için ajanların kendi kimliği ve ödeme yetenekleri olmalı, ancak aynı zamanda sınırları da olmalı.

Bir ajana sermayeye erişim verebilmeli, harcama limitleri koyabilmeli, kiminle işlem yapabileceğini ve ne satın alabileceğini tanımlayabilmeli ve olanların nedenini ve ne olduğunu ispatlanabilir bir kayıtla belgeleyebilmelisiniz.

Bunu sağladığınızda ajan, bir işlemi önermeden gerçek anlamda tamamlamaya geçebilir ve o noktada ekonomik unsurlar da önem kazanır.

Eğer ajanlar çok sayıda çok küçük ödeme yapıyorsa, bu işlemler ödemelerin kendisi darboğaz haline gelmeyecek şekilde yeterince hızlı ve ucuz olmalı.

Invezz: Aptos, Franklin Templeton'ın verimlilik (throughput) sıralamasında üstte yer alıyor, ama TPS gerçekten AI ticareti için belirleyici faktör mü, yoksa gecikme, güvenilirlik ve maliyetler daha mı önemli?

İşlem verimi bunun bir parçası, ama tüm sistem özelliklerini göz önüne almalıyız.

Önemli olan, genel olarak merkeziyetsiz finansal sistemin güvenli, hızlı, ölçeklenebilir ve düşük maliyetli olup olmadığıdır. Aptos, bu yüksek gereksinimi karşılayacak en iyi teknolojiye sahiptir.

Ajanlar kişisel ve kurumsal hayatlarımızın bir uzantısıdır.

Altyapı, olgun bulut ve veri tabanı altyapılarına çok daha fazla benzemeli: kalıcı durum, kurtarma, yedek devreye geçiş ve öngörülebilir performans.

Aptos, bu tür yüksek verimli, düşük gecikmeli bir ortam etrafında tasarlandı; bu yüzden makine odaklı faaliyetler için ideal olduğunu düşünüyorum.

Invezz: AI ajanlarının ölçekli olarak özerk şekilde ödeme yapacağı ilk gerçek dünya kullanım örneğini nerede görüyorsunuz?

Bence bunun başlangıcı ajanların para ile işlem yapmasıyla olur.

Ajanın bugün kullandığımız aynı arayüzlerle mal ve hizmetler için ödeme yapması ilk adım. Bugün ajanlar ekonomik anlamda çoğunlukla yalnızca okuma modunda.

Bilgi bulabilir ve bir eylem önerebilirler, ancak genellikle başka bir sistem veya bir kişi işlemi tamamlamak zorunda kalıyor.

Bir ajan başka bir servise isteğe bağlı olarak doğrudan ödeme yapabildiğinde, farklı bir tür ağ ortaya çıkar.

Ajan ihtiyacını keşfedip ödeyebilir ve bir hesap açmadan, bir sözleşme görüşmeden veya her bireysel ödemeyi onaylatmak için beklemeden görevi sürdürür.

Bu büyüdükçe ajanlar birbirleriyle makine hızında pazarlık yapmaya ve işlem yapmaya başlayacak. Makineden makinaya ticaretin gerçek olmaya başladığı yer bence burası.

Invezz: Bir AI ajan kötü bir satın alma yaparsa veya ele geçirilirse nihai sorumluluk kimde olmalı — kullanıcıda, geliştiricide yoksa altyapıda mı?

Her durum için tek bir yanıt olmayabilir, ama sistemin tam olarak ne olduğunu bilmenizi sağlaması gerekir.

Bu ilk gereksinim. Bir ajan para harcadıysa, verilere eriştiyse veya bilgiyi bir yere gönderdiyse, eylemi çalıştığı politika ve yetki ile birlikte izleyebilmelisiniz; değiştirilemez bir defter bunun için gereklidir.

Kullanıcı veya işletme ajanın ne yapmasına izin verileceğini tanımlamalı. Geliştirici bu kontrolleri doğru uygulamak zorunda.

Ve altyapı, hiçbir tarafın daha sonra sessizce yeniden yazamayacağı bir kayıt sağlamalı.

Ödeme tarafında bu, bir ajanın cüzdana sınırsız erişimi olmaması gerektiği anlamına geliyor.

Kendi anahtarlarına, harcama kaplarına, onaylı karşı taraflara veya faaliyet kategorilerine sahip olabilir.

Programlanabilir paranın ilginç tarafı, bir ajana sınırsız yetki vermeden onu faydalı olabilecek kadar yetki verebilmenizdir.

Ajanlar daha özerk hale geldikçe, denetlenebilirliğin ödemenin kendisi kadar önemli olacağını düşünüyorum.

Bir ajanın ne yaptığını ve neden yapmasına izin verildiğini kanıtlayamıyorsanız, işletmeler ona anlamlı kontrol vermekte çok isteksiz olacaktır.

Invezz: Büyük AI şirketleri zaten merkezi bulut altyapısına dayanıyor. Neden mevcut ödeme sistemlerini iyileştirmek yerine blok zinciri tabanlı ödemeleri benimseyeceklerine inanıyorsunuz?

Her AI etkileşiminin blok zinciri gerektirdiğini düşünmüyorum ve meseleyi o şekilde çerçevelemenin doğru olduğunu da sanmıyorum.

Soru, yazılımın hâlihazırda ticari ilişkisi olmayan başka bir yazılımla işlem yapması gerektiğinde ne olduğudur.

Mevcut ödeme sistemleri, bir hesaba, kimliğe, ödeme işlemcisine ve kurulmuş bir karşı tarafa sahip bir kişi veya işletme için çok iyi çalışır.

Ajanlar farklı bir desen yaratıyor. Bir hizmeti keşfetmeleri, onun için birkaç sent ya da sentin bir kısmı kadar ödemeleri, sonucu alıp devam etmeleri gerekebilir; bu, birçok farklı karşı tarafla milyonlarca kez gerçekleşebilir.

Her etkileşim için hesaplar, API anahtarları, faturalar ve ikili ilişkiler kurmak ölçeklenmiyor.

Açık ödeme kanalları faydalı hale geliyor çünkü bir ajan tanımlı bir politika altında programlı olarak değer tutabilir ve işlem yapabilir.

Stablecoin'ler size isteğe bağlı, programlanabilir ödemeler için bir dijital hesap birimi sağlar ve x402 gibi protokoller istek başına ödemeleri mümkün kılar.

Blok zinciri burada kullanışlı çünkü ilgisiz makinelerin tüm ağı tek bir şirketin işletmesini gerektirmeden ortak bir mutabakat ve hesap verebilirlik katmanı paylaşmasını sağlıyor.

Invezz: Blok zinciri yıllar içinde DeFi'den NFT'lere ve oyunlara kadar birçok anlatı gördü; bunların ana akıma ulaşması beklenenden uzun sürdü. Ajanik AI'yı farklı kılan ne ve bugün sizi bunla ilgili neye güven duyuyor?

Zamana ilişkin bir varsayım yaparken yine dikkatli olmak gerekir. Çok erken aşamadayız. Farklı olan, ajanlara olan talebin kriptodan bağımsız olarak var olması.

İnsanlar zaten giderek yetenekli yapay zekâ sistemlerini kullanıyor, işletmeler bunları dağıtıyor ve model kalitesi çok hızlı şekilde iyileşiyor.

Gizlilik, ölçeklenebilirlik, denetim izleri ve kullanım kolaylığı sorunlarını çözdüğümüzde AI benimsemesi katlanarak artacak.

Daha zor problem, bir ajani nispeten teknik bir kişinin deney yapabileceği bir şeyden sıradan bir kişinin veya işletmenin gerçekten güvenip dayanabileceği bir şeye dönüştürmek.

Gizli, kullanımı kolay, güvenilir, hesap verebilir ve ödeme yapabilen bir şey olmalı.

Bu parçaların her biri bugün bir biçimde mevcut, ama henüz tek bir sistemde gerçekten birleştirilmiş değiller.

Bu, fırsata güven duymamı sağlayan şey ama aynı zamanda piyasanın zaten burada olduğunu söylemememin nedeni de bu.

Hâlâ ajanların demolar ve yardımcı pilotlardan sürekli çalışabilen ve birinin adına anlamlı eylemler alabilen yazılıma geçmesini sağlayacak altyapıyı inşa ediyoruz.

Invezz: Bu vizyon, makineden makinaya ödemeler için büyük ölçüde stablecoin'lere dayanıyor. Bir stablecoin dalgalanma yaşarsa veya düzenleyici kesintiye uğrarsa bu model ne kadar dayanıklı olur ve işlemlerin güvenli şekilde devam etmesini sağlamak için hangi koruyucular olmalı?

Sistemi tek bir stablecoin etrafında tasarlamam ya da tek bir varlığın her yerde işe yarayacağını varsaymam.

Önemli olan, ajanın hangi varlıkları tutabileceği, ne harcayabileceği ve hangi koşullar altında olduğu konusunda net bir politikaya sahip olmasıdır.

Onaylı varlıkları, harcama limitlerini, onaylı karşı tarafları ve bir varlık veya karşı taraf politikanın dışına çıkarsa otomatik olarak faaliyeti durduran kuralları olan bir ajan cüzdanı hayal edebilirsiniz.

Bu, özellikle önemli çünkü amaç her işlemi bir insanın onaylaması değil.

Güvenceler, ajan harekete geçmeden önce sistemde var olmalı.

Stablecoin'ler yazılıma küresel ve programlı hareket edebilen dijital para birimi sundukları için faydalıdır, ama mimarinin yalnızca bir parçasıdırlar.

Daha önemli ilke, ajanların onlara sınırsız finansal yetki vermeden güvenli bir şekilde değer tutup değiştirebilmeleridir.

Bunu doğru yaparsak, altındaki ödeme altyapısı zaman içinde evrilebilir.